అద్య రామస్య పశ్యన్తు నిధనం సుమహత్ ప్రియమ్। లఙ్కాయాం రాక్షసాః సర్వే యే తే నిహతబాన్ధవాః
ఈ రోజు లంకలో తమ బంధువులు చనిపోయిన రాక్షసులందరూ, రాముని గొప్ప మరణాన్ని చూడాలి.
అద్య శోకపరీతానాం స్వబన్ధువధశోచినామ్। శత్రోర్యుధి వినాశేన కరోమ్యశ్రుప్రమార్జనమ్
ఈ రోజు, తమ బంధువుల మరణాన్ని తలచి బాధపడుతున్నవారి కన్నీళ్లు, శత్రువును యుద్ధంలో సంహరించి తుడిచేస్తాను.
అద్య పర్వతసంకాశం ససూర్యమివ తోయదమ్। వికీర్ణం పశ్య సమరే సుగ్రీవం ప్లవగేశ్వరమ్
ఈ రోజు, పర్వతంతో సమానమైన శరీరమున్న వానరసేనాధిపతి సుగ్రీవుడు, సూర్యుడితో కూడిన మేఘంలా యుద్ధంలో చిత్తడైపోతున్నాడని చూడు.
కథం చ రాక్షసైరేభిర్మయా చ పరిసాన్త్వితః। జిఘాంసుభిర్దాశరథిం వ్యథసే త్వం సదానఘ
నిర్దోషుడా! నన్ను, ఈ రాక్షసులను చుట్టూ ఉన్నప్పటికీ, దశరథుని కుమారుడిని సంహరించాలనే మనసుతో ఉన్నవారిని చూసి, నీవు ఎందుకు కలవరపడుతున్నావు?
మాం నిహత్య కిల త్వాం హి నిహనిష్యతి రాఘవః। నాహమాత్మని సంతాపం గచ్ఛేయం రాక్షసాధిప
నన్ను చంపిన తర్వాత రాఘవుడు నిన్ను కూడా చంపుతాడు. రాక్షసాధిపతి! నాకు మాత్రం ఎలాంటి బాధ ఉండదు.
కామం త్విదానీమపి మాం వ్యాదిశ త్వం పరంతప। న పరః ప్రేక్షణీయస్తే యుద్ధాయాతులవిక్రమ
ఇప్పటికీ నీకు కావాలంటే నన్ను ఆజ్ఞాపించు, శత్రువులను జయించేవాడా! యుద్ధానికి నీకు సమానమైన వాడెవరూ లేరు.
అహముత్సాదయిష్యామి శత్రూంస్తవ మహాబలాన్। యది శక్రో యది యమో యది పావకమారుతౌ
నీ శత్రువులు ఎంత బలవంతులు అయినా, వారు ఇంద్రుడు అయినా, యముడు అయినా, వాయువు, అగ్ని అయినా, వారిని నేను సంహరిస్తాను.
తానహం యోధయిష్యామి కుబేరవరుణావపి। గిరిమాత్రశరీరస్య శితశూలధరస్య మే
కుబేరుడు, వరుణుడు అయినా, పర్వతంతో సమానమైన శరీరంతో, పదునైన శూలాన్ని పట్టుకుని వారితో యుద్ధం చేస్తాను.
నర్దతస్తీక్ష్ణదంష్ట్రస్య బిభీయాద్ వై పురందరః। అథ వా త్యక్తశస్త్రస్య మృద్నతస్తరసా రిపూన్
నా పదునైన పళ్లతో గర్జిస్తే, ఇంద్రుడికూడా భయపడతాడు. లేకపోతే, ఆయుధాలు వదిలేసి, శత్రువులను వేగంగా నలిపేస్తాను.
న మే ప్రతిముఖః కశ్చిత్ స్థాతుం శక్తో జిజీవిషుః। నైవ శక్త్యా న గదయా నాసినా నిశితైః శరైః
ఎవరూ నన్ను ఎదురుగా నిలబడి, బ్రతకాలని ఆశించలేరు. కత్తి, గద, శక్తి, పదునైన బాణాలతో అయినా నన్ను ఎదుర్కొనలేరు.
హస్తాభ్యామేవ సంరభ్య హనిష్యామి సవజ్రిణమ్। యది మే ముష్టివేగం స రాఘవోఽద్య సహిష్యతి
నా చేతులతోనే ఉగ్రంగా దాడి చేసి, వజ్రాయుధాన్ని ధరించినవాడినికూడా చంపగలను. ఈ రోజు రాఘవుడు నా ముష్టివేగాన్ని తట్టుకుంటే చూద్దాం.
తతః పాస్యన్తి బాణౌఘా రుధిరం రాఘవస్య మే। చిన్తయా తప్యసే రాజన్ కిమర్థం మయి తిష్ఠతి
తర్వాత నా బాణాల వర్షం రాఘవుని రక్తాన్ని త్రాగుతుంది. రాజా! నేను ఉన్నప్పుడు నువ్వు ఎందుకు మనసులో బాధపడుతున్నావు?
సోఽహం శత్రువినాశాయ తవ నిర్యాతుముద్యతః। ముఞ్చ రామాద్ భయం ఘోరం నిహనిష్యామి సంయుగే
నేను నీ శత్రువులను నాశనం చేయడానికి సిద్ధంగా ఉన్నాను. రాముని మీదున్న భయాన్ని వదిలేయి, యుద్ధంలో అతన్ని నేను చంపేస్తాను.
రాఘవం లక్ష్మణం చైవ సుగ్రీవం చ మహాబలమ్। హనూమన్తం చ రక్షోఘ్నం యేన లఙ్కా ప్రదీపితా
రాఘవుడు, లక్ష్మణుడు, బలవంతుడు సుగ్రీవుడు, రాక్షస సంహారకుడు హనుమంతుడు—ఎవరి వల్ల లంక దహించబడిందో—
హరీంశ్చ భక్షయిష్యామి సంయుగే సముపస్థితే। అసాధారణమిచ్ఛామి తవ దాతుం మహద్ యశః
—ఆ వానరులను కూడా యుద్ధంలో ఎదురైతే తినేస్తాను. నీకు అపూర్వమైన గొప్ప కీర్తిని ఇవ్వాలని కోరుకుంటున్నాను.
యది చేన్ద్రాద్ భయం రాజన్ యది చాపి స్వయంభువః। తతోఽహం నాశయిష్యామి నైశం తమ ఇవాంశుమాన్
నీవు ఇంద్రుని భయపడినా, బ్రహ్మను భయపడినా, వారిని నేను రాత్రి చీకటిని సూర్యుడు పోగొట్టినట్లు నాశనం చేస్తాను.
అపి దేవాః శయిష్యన్తే మయి క్రుద్ధే మహీతలే। యమం చ శమయిష్యామి భక్షయిష్యామి పావకమ్
నాకు కోపమొస్తే దేవతలే భూమిపై పడిపోతారు. యముని శాంతింపజేస్తాను, అగ్నిని తినేస్తాను.
ఆదిత్యం పాతయిష్యామి సనక్షత్రం మహీతలే। శతక్రతుం వధిష్యామి పాస్యామి వరుణాలయమ్
సూర్యుడిని నక్షత్రాలతో కలిసి భూమిపై పడేస్తాను. శతక్రతువును సంహరిస్తాను, వరుణుని లోకాన్ని త్రాగేస్తాను.
పర్వతాంశ్చూర్ణయిష్యామి దారయిష్యామి మేదినీమ్। దీర్ఘకాలం ప్రసుప్తస్య కుమ్భకర్ణస్య విక్రమమ్
పర్వతాలను పొడిచేస్తాను, భూమిని చీల్చేస్తాను—ఇంతటి బలమది, చాలా కాలం నిద్రలో ఉన్న కుంభకర్ణునిది.
అద్య పశ్యన్తు భూతాని భక్ష్యమాణాని సర్వశః। న త్విదం త్రిదివం సర్వమాహారో మమ పూర్యతే
ఈ రోజు అన్ని జీవులు నేను వాటిని తినేస్తున్నాను అని చూడాలి. అయినా, మొత్తం స్వర్గం కూడా నా ఆకలిని తీర్చలేను.
వధేన తే దాశరథేః సుఖావహం సుఖం సమాహర్తుమహం వ్రజామి। నిహత్య రామం సహ లక్ష్మణేన ఖాదామి సర్వాన్ హరియూథముఖ్యాన్
దశరథుని కుమారుడైన నిన్ను చంపితే నాకు గొప్ప ఆనందం కలుగుతుంది. రాముడిని లక్ష్మణుడితో కలిసి సంహరించి, వానర సేనాధిపతులందరినీ తినేస్తాను.
రమస్వ రాజన్ పిబ చాద్య వారుణీం కురుష్వ కృత్యాని వినీయ దుఃఖమ్। మయాద్య రామే గమితే యమక్షయం చిరాయ సీతా వశగా భవిష్యతి
రాజా! ఈ రోజు సంతోషంగా ఉండు, వారుణీని తాగు, దుఃఖాన్ని దూరం పెట్టి నీ పనులు చేయు. నేను ఈ రోజు రాముడిని యమలోకానికి పంపిన తర్వాత, సీత చాలా కాలం నీ ఆధీనంలో ఉంటుంది.
thumb|చతుష్షష్ఠితమః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే యుద్ధకాణ్డే చతుష్షష్ఠితమః సర్గః ॥౬-
శ్రీమద్వాల్మీకి రామాయణంలోని యుద్ధకాండలో అరవై నాలుగవ సర్గను వినండి.
తదుక్తమతికాయస్య బలినో బాహుశాలినః। కుమ్భకర్ణస్య వచనం శ్రుత్వోవాచ మహోదరః
బలవంతుడు, బాహుబలుడు అయిన అతికాయుడు చెప్పిన మాటలు విని, మహోదరుడు కుంభకర్ణునితో ఇలా అన్నాడు.
కుమ్భకర్ణ కులే జాతో ధృష్టః ప్రాకృతదర్శనః। అవలిప్తో న శక్నోషి కృత్యం సర్వత్ర వేదితుమ్
కుంభకర్ణుని వంశంలో పుట్టిన నీవు ధైర్యవంతుడివి, సాధారణమైన అర్ధం కలవాడివి. గర్వంతో నీవు ప్రతిసారి ఏం చేయాలో పూర్తిగా గ్రహించలేవు.
నహి రాజా న జానీతే కుమ్భకర్ణ నయానయౌ। త్వం తు కైశోరకాద్ ధృష్టః కేవలం వక్తుమిచ్ఛసి
రాజు నయానయాలను తెలియదనుకోవద్దు, కుంభకర్ణా! కానీ నీవు చిన్నప్పటి నుంచే ధైర్యంగా ఉండి, మాట్లాడటానికే ఆసక్తి చూపిస్తున్నావు.
స్థానం వృద్ధిం చ హానిం చ దేశకాలవిధానవిత్। ఆత్మనశ్చ పరేషాం చ బుధ్యతే రాక్షసర్షభః
స్థానాన్ని, అభివృద్ధిని, నష్టాన్ని, అలాగే సమయం, ప్రదేశాన్ని ఎలా ఉపయోగించాలో తనకూ, ఇతరులకూ బాగా తెలుసుకునే వాడు రాక్షసులలో గొప్పవాడవుతాడు.
యత్ త్వశక్యం బలవతా వక్తుం ప్రాకృతబుద్ధినా। అనుపాసితవృద్ధేన కః కుర్యాత్ తాదృశం బుధః
బుద్ధిమంతుడు ఎవరైనా, పెద్దలను సేవించకుండా, సామాన్యమైన మనసుతో, శక్తివంతుడిగా ఉన్నప్పటికీ, నీవు చేసినట్లుగా అజాగ్రత్తగా మాటలు మాట్లాడతాడా?
యాంస్తు ధర్మార్థకామాంస్త్వం బ్రవీషి పృథగాశ్రయాన్। అవబోద్ధుం స్వభావేన నహి లక్షణమస్తి తాన్
నీతి, ధనం, కామం వేర్వేరు అని నువ్వు చెప్పినప్పటికీ, వాటి లక్షణాలు నిజంగా ఎలా ఉన్నాయో నీ స్వభావం వల్ల నీవు పూర్తిగా గ్రహించలేవు.
కర్మ చైవ హి సర్వేషాం కారణానాం ప్రయోజనమ్। శ్రేయః పాపీయసాం చాత్ర ఫలం భవతి కర్మణామ్
ప్రతి పనికీ కారణం కర్మే. మంచి పనులకు మంచి ఫలితం, చెడు పనులకు చెడు ఫలితం కలుగుతాయి.