వినాశయన్తో భర్తారం సహితాః శత్రుభిర్బుధైః। విపరీతాని కృత్యాని కారయన్తీహ మన్త్రిణః
శత్రువులతో కలసి, యజమానిని నాశనం చేసే, వ్యతిరేకమైన పనులు చేయించే మంత్రులను పండితులు గుర్తిస్తారు.
తాన్ భర్తా మిత్రసంకాశానమిత్రాన్ మన్త్రనిర్ణయే। వ్యవహారేణ జానీయాత్ సచివానుపసంహితాన్
స్నేహితుల్లా కనిపించి, నిజంగా మిత్రులు కాని, మంత్రసభకు అంకితమవని మంత్రులను యజమాని వారి ప్రవర్తన ద్వారా తెలుసుకోవాలి.
చపలస్యేహ కృత్యాని సహసానుప్రధావతః। ఛిద్రమన్యే ప్రపద్యన్తే క్రౌఞ్చస్య ఖమివ ద్విజాః
ఇక్కడ చంచలుడు తొందరగా పనిలో పడితే, ఇతరులు దొరికిన అవకాశాన్ని వాడుకుంటారు; అది క్రౌంచపక్షి లేని సమయంలో ఇతర పక్షులు ఆకాశంలోకి ఎగిరినట్లే.
యో హి శత్రుమవజ్ఞాయ ఆత్మానం నాభిరక్షతి। అవాప్నోతి హి సోఽనర్థాన్ స్థానాచ్చ వ్యవరోప్యతే
శత్రువును తక్కువగా భావించి, తనను తాను రక్షించుకోని వాడు తప్పకుండా అనర్థాలను ఎదుర్కొని, తన స్థానాన్ని కోల్పోతాడు.
యదుక్తమిహ తే పూర్వం ప్రియయా మేఽనుజేన చ। తదేవ నో హితం వాక్యం యథేచ్ఛసి తథా కురు
ఇక్కడ నువ్వు, నా ప్రియమైనవారు, నా తమ్ముడు ముందుగా చెప్పిన మాటే మనకు హితకరం; నువ్వు ఇష్టమైనట్లు చేయు.
తత్ తు శ్రుత్వా దశగ్రీవః కుమ్భకర్ణస్య భాషితమ్। భ్రుకుటిం చైవ సంచక్రే క్రుద్ధశ్చైనమభాషత
కుంభకర్ణుడు చెప్పిన మాటలు విని, దశగ్రీవుడు కోపంతో కనుబొమ్మలు చిట్లించి, అతనితో మాట్లాడాడు.
మాన్యో గురురివాచార్యః కిం మాం త్వమనుశాససే। కిమేవం వాక్శ్రమం కృత్వా యద్ యుక్తం తద్ విధీయతామ్
గురువులా గౌరవించబడే నేను, నువ్వు నన్ను ఎందుకు బోధిస్తున్నావు? ఇంతగా మాట్లాడడం ఎందుకు? ఏది యుక్తమో అదే చేయు.
విభ్రమాచ్చిత్తమోహాద్ వా బలవీర్యాశ్రయేణ వా। నాభిపన్నమిదానీం యద్ వ్యర్థా తస్య పునః కథా
భ్రమతో, మనసు మాయతో, లేక బలంపై ఆధారపడి, ముందుగా అంగీకరించని విషయాన్ని మళ్లీ చెప్పడం వృథా.
అస్మిన్ కాలే తు యద్ యుక్తం తదిదానీం విచిన్త్యతామ్। గతం తు నానుశోచన్తి గతం తు గతమేవ హి
ఇప్పుడు ఏది సముచితం అనిపిస్తే అది ఆలోచించాలి; గతాన్ని ఎవ్వరూ శోకించరు, ఎందుకంటే పోయినది పోయినదే.
మమాపనయజం దోషం విక్రమేణ సమీకురు। యది ఖల్వస్తి మే స్నేహో విక్రమం వాధిగచ్ఛసి
నాకు ఉన్న తప్పును నీ పరాక్రమంతో పోగొట్టు; నిజంగా నాపై ప్రేమ ఉంటే నీ శౌర్యాన్ని చూపు.
యది కార్యం మమైతత్తే హృది కార్యతమం మతమ్। స సుహృద్ యో విపన్నార్థం దీనమభ్యుపపద్యతే
ఈ పని నాకెంతో ముఖ్యమని నీ మనసులో భావిస్తే, కష్టంలో ఉన్నవారిని ఆదుకునే వాడే నిజమైన స్నేహితుడు.
స బన్ధుర్యోఽపనీతేషు సాహాయ్యాయోపకల్పతే। తమథైవం బ్రువాణం స వచనం ధీరదారుణమ్
ఇతరులు దూరమయ్యాక సహాయం చేసేవాడే బంధువు. అలా గట్టిగా, ధైర్యంగా చెప్పిన అతని మాటలు—
రుష్టోఽయమితి విజ్ఞాయ శనైః శ్లక్ష్ణమువాచ హ। అతీవ హి సమాలక్ష్య భ్రాతరం క్షుభితేన్ద్రియమ్
అతడు కోపంగా ఉన్నాడని గ్రహించి, అతని సోదరుడు ఎంతో కలవరంగా ఉన్నాడని చూసి, మృదువుగా, నెమ్మదిగా మాట్లాడాడు.
కుమ్భకర్ణః శనైర్వాక్యం బభాషే పరిసాన్త్వయన్। శృణు రాజన్నవహితో మమ వాక్యమరిందమ
కుంభకర్ణుడు నెమ్మదిగా, ఓదార్పుగా ఇలా అన్నాడు: 'రాజా! శత్రువులను జయించేవాడా! నా మాట జాగ్రత్తగా విను.'
అలం రాక్షసరాజేన్ద్ర సంతాపముపపద్య తే। రోషం చ సమ్పరిత్యజ్య స్వస్థో భవితుమర్హసి
రాక్షసరాజా! ఇక బాధను వదిలిపెట్టు, కోపాన్ని కూడా విడిచిపెట్టి, మనసు స్థిరంగా ఉంచుకో.
నైతన్మనసి కర్తవ్యం మయి జీవతి పార్థివ। తమహం నాశయిష్యామి యత్ కృతే పరితప్యతే
రాజా! నేను బ్రతికున్నంతవరకు ఈ బాధను మనసులో పెట్టుకోకు. నిన్ను కలవరపెడుతున్న వాడిని నేను నాశనం చేస్తాను.
అవశ్యం తు హితం వాచ్యం సర్వావస్థం మయా తవ। బన్ధుభావాదభిహితం భ్రాతృస్నేహాచ్చ పార్థివ
ఎప్పుడూ నీకు మంచిదే చెప్పాలి. బంధుత్వం, అన్నదమ్ముల ప్రేమ వల్లే ఈ మాటలు చెబుతున్నాను, రాజా.
సదృశం యచ్చ కాలేఽస్మిన్ కర్తుం స్నేహేన బన్ధునా। శత్రూణాం కదనం పశ్య క్రియమాణం మయా రణే
ఇలాంటి సమయాల్లో బంధువు ప్రేమతో చేయాల్సింది నేను చేస్తాను. యుద్ధంలో నా చేతి ద్వారా శత్రువుల సంహారాన్ని చూడు.
అద్య పశ్య మహాబాహో మయా సమరమూర్ధని। హతే రామే సహ భ్రాత్రా ద్రవన్తీం హరివాహినీమ్
ఈ రోజు, బలవంతుడా! యుద్ధరంగంలో నేను రాముడిని, అతని అన్నదమ్ములను చంపిన తర్వాత, వానరసేన భయంతో పారిపోతున్నదాన్ని చూడు.
అద్య రామస్య తద్ దృష్ట్వా మయాఽఽనీతం రణాచ్ఛిరః। సుఖీ భవ మహాబాహో సీతా భవతు దుఃఖితా
ఈ రోజు యుద్ధంలో నేను రాముడి తలను తెచ్చినప్పుడు, బలవంతుడా! నీవు ఆనందించు, సీత మాత్రం దుఃఖంలో మునిగిపోవాలి.
అద్య రామస్య పశ్యన్తు నిధనం సుమహత్ ప్రియమ్। లఙ్కాయాం రాక్షసాః సర్వే యే తే నిహతబాన్ధవాః
ఈ రోజు లంకలో తమ బంధువులు చనిపోయిన రాక్షసులందరూ, రాముని గొప్ప మరణాన్ని చూడాలి.
అద్య శోకపరీతానాం స్వబన్ధువధశోచినామ్। శత్రోర్యుధి వినాశేన కరోమ్యశ్రుప్రమార్జనమ్
ఈ రోజు, తమ బంధువుల మరణాన్ని తలచి బాధపడుతున్నవారి కన్నీళ్లు, శత్రువును యుద్ధంలో సంహరించి తుడిచేస్తాను.
అద్య పర్వతసంకాశం ససూర్యమివ తోయదమ్। వికీర్ణం పశ్య సమరే సుగ్రీవం ప్లవగేశ్వరమ్
ఈ రోజు, పర్వతంతో సమానమైన శరీరమున్న వానరసేనాధిపతి సుగ్రీవుడు, సూర్యుడితో కూడిన మేఘంలా యుద్ధంలో చిత్తడైపోతున్నాడని చూడు.
కథం చ రాక్షసైరేభిర్మయా చ పరిసాన్త్వితః। జిఘాంసుభిర్దాశరథిం వ్యథసే త్వం సదానఘ
నిర్దోషుడా! నన్ను, ఈ రాక్షసులను చుట్టూ ఉన్నప్పటికీ, దశరథుని కుమారుడిని సంహరించాలనే మనసుతో ఉన్నవారిని చూసి, నీవు ఎందుకు కలవరపడుతున్నావు?
మాం నిహత్య కిల త్వాం హి నిహనిష్యతి రాఘవః। నాహమాత్మని సంతాపం గచ్ఛేయం రాక్షసాధిప
నన్ను చంపిన తర్వాత రాఘవుడు నిన్ను కూడా చంపుతాడు. రాక్షసాధిపతి! నాకు మాత్రం ఎలాంటి బాధ ఉండదు.
కామం త్విదానీమపి మాం వ్యాదిశ త్వం పరంతప। న పరః ప్రేక్షణీయస్తే యుద్ధాయాతులవిక్రమ
ఇప్పటికీ నీకు కావాలంటే నన్ను ఆజ్ఞాపించు, శత్రువులను జయించేవాడా! యుద్ధానికి నీకు సమానమైన వాడెవరూ లేరు.
అహముత్సాదయిష్యామి శత్రూంస్తవ మహాబలాన్। యది శక్రో యది యమో యది పావకమారుతౌ
నీ శత్రువులు ఎంత బలవంతులు అయినా, వారు ఇంద్రుడు అయినా, యముడు అయినా, వాయువు, అగ్ని అయినా, వారిని నేను సంహరిస్తాను.
తానహం యోధయిష్యామి కుబేరవరుణావపి। గిరిమాత్రశరీరస్య శితశూలధరస్య మే
కుబేరుడు, వరుణుడు అయినా, పర్వతంతో సమానమైన శరీరంతో, పదునైన శూలాన్ని పట్టుకుని వారితో యుద్ధం చేస్తాను.
నర్దతస్తీక్ష్ణదంష్ట్రస్య బిభీయాద్ వై పురందరః। అథ వా త్యక్తశస్త్రస్య మృద్నతస్తరసా రిపూన్
నా పదునైన పళ్లతో గర్జిస్తే, ఇంద్రుడికూడా భయపడతాడు. లేకపోతే, ఆయుధాలు వదిలేసి, శత్రువులను వేగంగా నలిపేస్తాను.
న మే ప్రతిముఖః కశ్చిత్ స్థాతుం శక్తో జిజీవిషుః। నైవ శక్త్యా న గదయా నాసినా నిశితైః శరైః
ఎవరూ నన్ను ఎదురుగా నిలబడి, బ్రతకాలని ఆశించలేరు. కత్తి, గద, శక్తి, పదునైన బాణాలతో అయినా నన్ను ఎదుర్కొనలేరు.