తతస్త్వదర్శయన్ సర్వాన్ భక్ష్యాంశ్చ వివిధాన్ బహూన్। వరాహాన్ మహిషాంశ్చైవ బభక్ష స మహాబలః
తర్వాత, రకరకాల భోజనాలను చూపిస్తూ, ఆ మహాబలుడు అనేక పందులు, ఎద్దులను తిన్నాడు.
ఆదద్ బుభుక్షితో మాంసం శోణితం తృషితోఽపిబత్। మేదఃకుమ్భాంశ్చ మద్యాంశ్చ పపౌ శక్రరిపుస్తదా
ఆకలితో మాంసాన్ని పట్టుకుని, దాహంతో రక్తాన్ని తాగాడు. ఆ సమయంలో, ఇంద్రునికి శత్రువైన అతడు కొవ్వు, మద్యం కలసిన పాత్రలను తాగాడు.
తతస్తృప్త ఇతి జ్ఞాత్వా సముత్పేతుర్నిశాచరాః। శిరోభిశ్చ ప్రణమ్యైనం సర్వతః పర్యవారయన్
తృప్తిగా ఉన్నాడని తెలుసుకుని, రాత్రిపూట తిరిగే రాక్షసులు లేచి, అతనికి నమస్కరించి, చుట్టూ వలయమేశారు.
నిద్రావిశదనేత్రస్తు కలుషీకృతలోచనః। చారయన్ సర్వతో దృష్టిం తాన్ దదర్శ నిశాచరాన్
నిద్రతో కన్నులు బరువుగా, చూపు మసకబారగా ఉన్న అతడు, చుట్టూ చూసి ఆ రాక్షసులను చూశాడు.
స సర్వాన్ సాన్త్వయామాస నైర్ఋతాన్ నైర్ఋతర్షభః। బోధనాద్ విస్మితశ్చాపి రాక్షసానిదమబ్రవీత్
అపరాజితుడు అయిన రాక్షసులలో శ్రేష్ఠుడు అందరినీ ఓదార్చి, ఆకస్మాత్తుగా లేచినందుకు ఆశ్చర్యపడి, రాక్షసులతో ఇలా అన్నాడు.
కిమర్థమహమాదృత్య భవద్భిః ప్రతిబోధితః। కచ్చిత్ సుకుశలం రాజ్ఞో భయం వా నేహ కించన
మీరు నన్ను ఇంత తొందరగా ఎందుకు లేపారు? మన రాజుకు అన్నీ బాగున్నాయా? ఇక్కడ ఏదైనా భయం లేదా ప్రమాదం ఉందా?
అథవా ధ్రువమన్యేభ్యో భయం పరముపస్థితమ్। యదర్థమేవ త్వరితైర్భవద్భిః ప్రతిబోధితః
లేకపోతే, తప్పకుండా ఎక్కడినుంచో పెద్ద ప్రమాదం వచ్చిందేమో, అందుకే మీరు నన్ను ఇంత త్వరగా లేపారు.
అద్య రాక్షసరాజస్య భయముత్పాటయామ్యహమ్। దారయిష్యే మహేన్ద్రం వా శీతయిష్యే తథానలమ్
ఈ రోజు మన రాక్షసరాజు భయాన్ని నేనే పూర్తిగా తొలగిస్తాను. అవసరమైతే మహేంద్రుడిని కూడా చీల్చేస్తాను, లేదా అగ్నిని కూడా చల్లబరిస్తాను.
న హ్యల్పకారణే సుప్తం బోధయిష్యతి మాదృశమ్। తదాఖ్యాతార్థతత్త్వేన మత్ప్రబోధనకారణమ్
ఎంత చిన్న విషయానికీ నన్ను లేపే వారు కాదు. అందుకే నిజంగా నన్ను లేపిన కారణాన్ని చెప్పండి.
ఏవం బ్రువాణం సంరబ్ధం కుమ్భకర్ణమరిందమమ్। యూపాక్షః సచివో రాజ్ఞః కృతాఞ్జలిరభాషత
ఇలా కోపంతో మాట్లాడుతున్న శత్రువులను సంహరించగల కుంభకర్ణుని చూసి, రాజుని మంత్రి అయిన యూపాక్షుడు చేతులు జోడించి ఇలా అన్నాడు.
న నో దేవకృతం కించిద్ భయమస్తి కదాచన। మానుషాన్నో భయం రాజంస్తుములం సమ్ప్రబాధతే
మనకు దేవతలవల్ల ఎప్పుడూ ఎలాంటి భయం లేదు. కానీ రాజా! ఇప్పుడు మనకు మానవులవల్ల తీవ్రమైన భయం ఎదురైంది.
న దైత్యదానవేభ్యో వా భయమస్తి న నః క్వచిత్। యాదృశం మానుషం రాజన్ భయమస్మానుపస్థితమ్
మనకు దైత్యులు, దానవుల వల్ల ఎక్కడా భయం లేదు. కానీ రాజా! మానవుడివల్ల వచ్చిన ఈ భయం వేరే విధంగా ఉంది.
వానరైః పర్వతాకారైర్లఙ్కేయం పరివారితా। సీతాహరణసంతప్తాద్ రామాన్నస్తుములం భయమ్
పర్వతాలంత పెద్దవైన వానరులు లంకను చుట్టుముట్టారు. సీతను అపహరించినందుకు రామునివల్ల మనకు తీవ్రమైన భయం కలిగింది.
ఏకేన వానరేణేయం పూర్వం దగ్ధా మహాపురీ। కుమారో నిహతశ్చాక్షః సానుయాత్రః సకుఞ్జరః
ఒక వానరుడు ముందుగా ఈ మహానగరాన్ని కాల్చేశాడు. అక్ష కుమారుడు తన సైన్యంతో, ఏనుగులతో సహా చనిపోయాడు.
స్వయం రక్షోధిపశ్చాపి పౌలస్త్యో దేవకణ్టకః। వ్రజేతి సంయుగే ముక్తో రామేణాదిత్యవర్చసా
మన రాక్షసాధిపతి, దేవతలకు భయంకరుడైన పౌలస్త్యుడు కూడా, సూర్యుడిలా ప్రకాశించే రాముని చేత యుద్ధంలో వెనక్కి వెళ్లాల్సి వచ్చింది.
యన్న దేవైః కృతో రాజా నాపి దైత్యైర్న దానవైః। కృతః స ఇహ రామేణ విముక్తః ప్రాణసంశయాత్
దేవతలు, దైత్యులు, దానవులు చేయలేని పని రాముడు చేశాడు. మన రాజు ప్రాణభయాన్ని తప్పించుకొని ఇప్పుడు ఓడిపోయాడు.
స యూపాక్షవచః శ్రుత్వా భ్రాతుర్యుధి పరాభవమ్। కుమ్భకర్ణో వివృత్తాక్షో యూపాక్షమిదమబ్రవీత్
యూపాక్షుడు తన అన్నయ్య యుద్ధంలో ఓడిపోయాడని చెప్పిన మాటలు విని, కుంభకర్ణుడు కన్నులు పెద్దవిగా చేసి యూపాక్షునితో ఇలా అన్నాడు.
సర్వమద్యైవ యూపాక్ష హరిసైన్యం సలక్ష్మణమ్। రాఘవం చ రణే జిత్వా తతో ద్రక్ష్యామి రావణమ్
యూపాక్షా! ఈ రోజే లక్ష్మణుడు, రాఘవుడు, వానరసైన్యాన్ని యుద్ధంలో ఓడించి, ఆ తరువాత రావణుడిని కలుస్తాను.
రాక్షసాంస్తర్పయిష్యామి హరీణాం మాంసశోణితైః। రామలక్ష్మణయోశ్చాపి స్వయం పాస్యామి శోణితమ్
వానరుల మాంసరక్తంతో రాక్షసులను తృప్తిపరిస్తాను. రాముడు, లక్ష్మణుడు ఇద్దరి రక్తాన్ని నేనే తాగుతాను.
తత్ తస్య వాక్యం బ్రువతో నిశమ్య సగర్వితం రోషవివృద్ధదోషమ్। మహోదరో నైర్ఋతయోధముఖ్యః కృతాఞ్జలిర్వాక్యమిదం బభాషే
అతని గర్వంతో, కోపంతో ఉప్పొంగిన మాటలు విని, రాక్షస యోధులలో ప్రధానుడు అయిన మహోదరుడు చేతులు జోడించి ఇలా అన్నాడు.
రావణస్య వచః శ్రుత్వా గుణదోషౌ విమృశ్య చ। పశ్చాదపి మహాబాహో శత్రూన్ యుధి విజేష్యసి
రావణుడు చెప్పిన మాటలు వినిపించి, ఆయన గుణదోషాలు ఆలోచించిన తరువాత కూడా, మహాబాహువైన నీవు శత్రువులను యుద్ధంలో ఓడిస్తావు.
మహోదరవచః శ్రుత్వా రాక్షసైః పరివారితః। కుమ్భకర్ణో మహాతేజాః సమ్ప్రతస్థే మహాబలః
మహోదరుని మాటలు విని, రాక్షసులతో చుట్టుముట్టబడి ఉన్న మహాతేజస్సు, మహాబలుడు అయిన కుంభకర్ణుడు వెంటనే బయలుదేరాడు.
సుప్తముత్థాప్య భీమాక్షం భీమరూపపరాక్రమమ్। రాక్షసాస్త్వరితా జగ్ముర్దశగ్రీవనివేశనమ్
భయంకరమైన కళ్లతో, భయానక రూపంతో, అపారమైన పరాక్రమంతో ఉన్న భీమాక్షుడిని నిద్రలేపి, రాక్షసులు త్వరగా దశముఖ రావణుని నివాసానికి వెళ్లారు.
తేఽభిగమ్య దశగ్రీవమాసీనం పరమాసనే। ఊచుర్బద్ధాఞ్జలిపుటాః సర్వ ఏవ నిశాచరాః
అందరూ రాత్రివేళ సంచరించే రాక్షసులు, పరమాసనంపై కూర్చున్న దశముఖుడిని చేరి, చేతులు జోడించి వినయంగా ఇలా అన్నారు.
కుమ్భకర్ణః ప్రబుద్ధోఽసౌ భ్రాతా తే రాక్షసేశ్వర। కథం తత్రైవ నిర్యాతు ద్రక్ష్యసే తమిహాగతమ్
రాక్షసాధిపతివైన నీ సోదరుడు కుంభకర్ణుడు ఇప్పుడు మేల్కొన్నాడు. అతడు అక్కడికి వెళ్లాలా, లేక ఇక్కడికి వచ్చి నీవు అతడిని చూడాలనుకుంటావా?
రావణస్త్వబ్రవీద్ధృష్టో రాక్షసాంస్తానుపస్థితాన్। ద్రష్టుమేనమిహేచ్ఛామి యథాన్యాయం చ పూజ్యతామ్
రావణుడు ధైర్యంగా అక్కడ ఉన్న రాక్షసులను చూచి ఇలా అన్నాడు: "నేను అతడిని ఇక్కడే చూడాలనుకుంటున్నాను. అతడిని యథావిధిగా గౌరవించండి."
తథేత్యుక్త్వా తు తే సర్వే పునరాగమ్య రాక్షసాః। కుమ్భకర్ణమిదం వాక్యమూచూ రావణచోదితాః
అందరూ రాక్షసులు 'అలాగే' అని చెప్పి తిరిగి వెళ్లి, రావణుని ఆజ్ఞతో కుంభకర్ణునికి ఇలా చెప్పారు.
ద్రష్టుం త్వాం కాఙ్క్షతే రాజా సర్వరాక్షసపుఙ్గవః। గమనే క్రియతాం బుద్ధిర్భ్రాతరం సమ్ప్రహర్షయ
"రాక్షసులలో శ్రేష్ఠుడైన రాజు నిన్ను చూడాలనుకుంటున్నాడు. వెళ్లేందుకు మనసు పెట్టు, నీ సోదరుని సంతోషపరచు."
కుమ్భకర్ణస్తు దుర్ధర్షో భ్రాతురాజ్ఞాయ శాసనమ్। తథేత్యుక్త్వా మహావీర్యః శయనాదుత్పపాత హ
అపారబలమైన కుంభకర్ణుడు తన సోదరుని ఆజ్ఞను వినిపించి, 'అలాగే' అని చెప్పి, తన మంచం మీద నుంచి లేచాడు.
ప్రక్షాల్య వదనం హృష్టః స్నాతః పరమహర్షితః। పిపాసుస్త్వరయామాస పానం బలసమీరణమ్
ముఖం కడిగి, స్నానం చేసి, ఎంతో ఆనందంతో, దాహంతో ఉన్న కుంభకర్ణుడు, బలాన్ని ఇచ్చే మద్యం త్వరగా తేవాలని వారిని ఆజ్ఞాపించాడు.