కామమార్య సుపర్యాప్తో వధాయాస్య దురాత్మనః। విధమిష్యామ్యహం చైతమనుజానీహి మాం విభో
"ఆర్యా, నేను ఈ దుర్మార్గుడిని చంపడానికి పూర్తిగా సమర్థుడిని. ప్రభూ, మీరు అనుమతిస్తే, నేను ఇతన్ని హతముచేస్తాను."
తమబ్రవీన్మహాతేజా రామః సత్యపరాక్రమః। గచ్ఛ యత్నపరశ్చాపి భవ లక్ష్మణ సంయుగే
అప్పుడు మహాతేజస్సు గల రాముడు, సత్యపరాక్రముడు, ఇలా అన్నాడు: "లక్ష్మణా, పోరులో నిశ్చయంగా, శ్రద్ధగా ఉండి యుద్ధం చేయు."
రావణో హి మహావీర్యో రణేఽద్భుతపరాక్రమః। త్రైలోక్యేనాపి సంక్రుద్ధో దుష్ప్రసహ్యో న సంశయః
రావణుడు మహా పరాక్రమశాలి, యుద్ధంలో అద్భుతమైన వీరుడు. అతడు కోపంతో ఉన్నప్పుడు, మూడు లోకాలవారు కూడ అతన్ని ఓడించలేరు — ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
తస్యచ్ఛిద్రాణి మార్గస్వ స్వచ్ఛిద్రాణి చ లక్షయ। చక్షుషా ధనుషాఽఽత్మానం గోపాయస్వ సమాహితః
అతని బలహీనతలు తెలుసుకో, నీ బలహీనతలను కూడా గుర్తించు. మనస్సు ఏకాగ్రతతో, కన్నులతోను విలుతోను నిన్ను నీవు రక్షించుకో.
రాఘవస్య వచః శ్రుత్వా సమ్పరిష్వజ్య పూజ్య చ। అభివాద్య చ రామాయ యయౌ సౌమిత్రిరాహవే
రాఘవుని మాటలు విని, సౌమిత్రి అతన్ని ఆలింగనం చేసి గౌరవించాడు. రామునికి నమస్కరించి యుద్ధానికి వెళ్లాడు.
స రావణం వారణహస్తబాహుం దదర్శ భీమోద్యతదీప్తచాపమ్। ప్రచ్ఛాదయన్తం శరవృష్టిజాలై- స్తాన్ వానరాన్ భిన్నవికీర్ణదేహాన్
అతడు, ఏనుగు దంతాల్లాంటి బాహువులు కలిగిన రావణుడిని, భయంకరంగా మెరిసే విల్లు పట్టుకుని, గాయపడి చెల్లాచెదురుగా పడిపోయిన వానరులను బాణవర్షాలతో కప్పేస్తున్నాడని చూశాడు.
తమాలోక్య మహాతేజా హనూమాన్ మారుతాత్మజః। నివార్య శరజాలాని విదుద్రావ స రావణమ్
అతన్ని చూసి, మహాతేజస్సుతో కూడిన వాయుపుత్రుడు హనుమంతుడు, ఆ బాణవర్షాలను అడ్డుకుని రావణుడి మీద దూకాడు.
రథం తస్య సమాసాద్య బాహుముద్యమ్య దక్షిణమ్। త్రాసయన్ రావణం ధీమాన్ హనూమాన్ వాక్యమబ్రవీత్
రావణుడి రథానికి దగ్గరగా వెళ్లి, కుడి చేయిని పైకెత్తి, హనుమంతుడు ధైర్యంగా రావణుడిని భయపెట్టి ఇలా అన్నాడు.
దేవదానవగన్ధర్వైర్యక్షైశ్చ సహ రాక్షసైః। అవధ్యత్వం త్వయా ప్రాప్తం వానరేభ్యస్తు తే భయమ్
దేవతలు, దానవులు, గంధర్వులు, యక్షులు, రాక్షసులతో పాటు నీకు మరణం రాదు. కాని వానరుల వల్ల మాత్రం నీకు భయం ఉంది.
ఏష మే దక్షిణో బాహుః పఞ్చశాఖః సముద్యతః। విధమిష్యతి తే దేహే భూతాత్మానం చిరోషితమ్
ఇదిగో, నా కుడిచేయి ఐదు వేళ్ళతో పైకి లేచి ఉంది. ఇది నీ శరీరాన్ని నాశనం చేసి, ఇందులో ఎన్నాళ్లుగా ఉన్న జీవాన్ని విడుదల చేస్తుంది.
శ్రుత్వా హనూమతో వాక్యం రావణో భీమవిక్రమః। సంరక్తనయనః క్రోధాదిదం వచనమబ్రవీత్
హనుమంతుని మాటలు విని, భయంకరమైన పరాక్రమం కలిగిన రావణుడు, కోపంతో కన్నులు ఎర్రగా చేసి ఇలా అన్నాడు.
క్షిప్రం ప్రహర నిఃశఙ్కం స్థిరాం కీర్తిమవాప్నుహి। తతస్త్వాం జ్ఞాతవిక్రాన్తం నాశయిష్యామి వానర
వేగంగా, భయపడకుండా దెబ్బ కొట్టు. నిలకడైన కీర్తిని సంపాదించు. తరువాత నీ శక్తిని తెలుసుకుని, నిన్ను నాశనం చేస్తాను వానరా!
ఏవముక్తో మహాతేజా రావణో రాక్షసేశ్వరః। ఆజఘానానిలసుతం తలేనోరసి వీర్యవాన్
ఇలా అన్న తర్వాత, రాక్షసాధిపతి మహాతేజస్సుతో కూడిన రావణుడు, వాయుపుత్రుడైన హనుమంతుడిని తన చేయితో గట్టిగా ఛాతీ మీద కొట్టాడు.
స తలాభిహతస్తేన చచాల చ ముహుర్ముహుః। స్థితో ముహూర్తం తేజస్వీ స్థైర్యం కృత్వా మహామతిః
ఆ చేయి దెబ్బతో హనుమంతుడు పదే పదే కంపించిపోయాడు. అయినా, కొంతసేపు నిలబడిపోయి, ధైర్యంగా తనను తాను నిలబెట్టుకున్నాడు.
ఆజఘాన చ సంక్రుద్ధస్తలేనైవామరద్విషమ్। తతః స తేనాభిహతో వానరేణ మహాత్మనా
తర్వాత కోపంతో, హనుమంతుడు తన చేయితో దేవతలకు శత్రువైన రావణుడిని గట్టిగా కొట్టాడు. ఆ మహాత్ముడైన వానరుడు కొట్టినందువల్ల—
దశగ్రీవః సమాధూతో యథా భూమితలేఽచలః। సంగ్రామే తం తథా దృష్ట్వా రావణం తలతాడితమ్
పది తలలున్న రావణుడు భూమిపై పర్వతంలా కంపించిపోయాడు. యుద్ధంలో రావణుడు చేయి దెబ్బతో ఇలా తడబడినదాన్ని చూసి—
ఋషయో వానరాః సిద్ధా నేదుర్దేవాః సహాసురైః। అథాశ్వస్య మహాతేజా రావణో వాక్యమబ్రవీత్
ఋషులు, వానరులు, సిద్ధులు హర్షధ్వానాలు చేశారు. దేవతలు, అసురులతో కలిసి ఆనందించారు. అప్పుడు మహాతేజస్సుతో కూడిన రావణుడు తన గుర్రానికి ఇలా అన్నాడు—
సాధు వానర వీర్యేణ శ్లాఘనీయోఽసి మే రిపుః। రావణేనైవముక్తస్తు మారుతిర్వాక్యమబ్రవీత్
వానరా! నీ వీర్యానికి నేను మెచ్చుకుంటున్నాను. నీవు నా శత్రువుగా ఉండటం నాకు గర్వకారణం. రావణుడు ఇలా అన్న తర్వాత, వాయుపుత్రుడు ఇలా సమాధానం చెప్పాడు—
ధిగస్తు మమ వీర్యస్య యత్ త్వం జీవసి రావణ। సకృత్ తు ప్రహరేదానీం దుర్బుద్ధే కిం వికత్థసే
రావణా! నువ్వు ఇంకా బ్రతికివుండడాన్ని చూస్తే నా శక్తికి నాకే సిగ్గుగా ఉంది. ఇప్పుడు ఒక్కసారి నేను గట్టిగా కొడితే, దుర్మార్గుడా, నువ్వు ఎందుకు ఇంత గొప్పగా మాట్లాడుతున్నావు?
తతస్త్వాం మామకో ముష్టిర్నయిష్యతి యమక్షయమ్। తతో మారుతివాక్యేన కోపస్తస్య ప్రజజ్వలే
అప్పుడు నా ముష్టి నిన్ను యమలోకానికి పంపుతుంది! హనుమంతుని మాటలు విని రావణుడికి కోపం మరింత పెరిగింది.
సంరక్తనయనో యత్నాన్ముష్టిమావృత్య దక్షిణమ్। పాతయామాస వేగేన వానరోరసి వీర్యవాన్
కళ్లలో క్రోధంతో ఎర్రగా మారి, తన కుడి చేతిని బలంగా ముడుచుకుని, ఆ వానర వీరుడి ఛాతిపై గొప్ప బలంతో గట్టిగా కొట్టాడు.
హనూమాన్ వక్షసి వ్యూఢే సంచచాల పునః పునః। విహ్వలం తు తదా దృష్ట్వా హనూమన్తం మహాబలమ్
హనుమంతుడు తన విస్తారమైన ఛాతిపై ఆ దెబ్బ తగిలి, మళ్లీ మళ్లీ తూలాడు. మహాబలుడు హనుమంతుడు అలా తడబడుతూ ఉండటం చూసి—
రథేనాతిరథః శీఘ్రం నీలం ప్రతి సమభ్యగాత్। రాక్షసానామధిపతిర్దశగ్రీవః ప్రతాపవాన్
రాక్షసుల అధిపతి, దశముఖుడు రావణుడు, గొప్ప యోధుడు, తన రథంలో వేగంగా నీలుడి వైపు దూసుకెళ్లాడు.
పన్నగప్రతిమైర్భీమైః పరమర్మాభిభేదనైః। శరైరాదీపయామాస నీలం హరిచమూపతిమ్
పాముల్లా భయంకరంగా, లోపలికి బలంగా చొచ్చుకుపోయే బాణాలతో, వానర సేనాధిపతి నీలుని రావణుడు ఎగిసిపడేలా చేశాడు.
స శరౌఘసమాయస్తో నీలో హరిచమూపతిః। కరేణైకేన శైలాగ్రం రక్షోధిపతయేఽసృజత్
బాణాల వర్షం మీద పడుతున్నా, వానర సేనాధిపతి నీలుడు ఒక చేతితోనే ఒక కొండ శిఖరాన్ని రాక్షసాధిపతి రావణుడి మీద విసిరాడు.
హనూమానపి తేజస్వీ సమాశ్వస్తో మహామనాః। విప్రేక్షమాణో యుద్ధేప్సుః సరోషమిదమబ్రవీత్
హనుమంతుడు కూడా తేజస్సుతో, ధైర్యంగా, మనస్సు స్థిరపర్చుకుని, యుద్ధానికి సిద్ధంగా, కోపంతో చూస్తూ ఇలా అన్నాడు—
నీలేన సహ సంయుక్తం రావణం రాక్షసేశ్వరమ్। అన్యేన యుధ్యమానస్య న యుక్తమభిధావనమ్
"నీలుడితో పాటు ఇంకొకరితో యుద్ధంలో ఉన్న రాక్షసుల అధిపతి రావణుడిపై ఇప్పుడు దాడి చేయడం సమంజసం కాదు."
రావణోఽథ మహాతేజాస్తం శృఙ్గం సప్తభిః శరైః। ఆజఘాన సుతీక్ష్ణాగ్రైస్తద్ వికీర్ణం పపాత హ
తర్వాత మహాతేజస్వి రావణుడు, ఆ శిఖరాన్ని ఏడుగురు పదునైన బాణాలతో కొట్టి, దాన్ని విరగదీసి కింద పడేసాడు.
తద్ వికీర్ణం గిరేః శృఙ్గం దృష్ట్వా హరిచమూపతిః। కాలాగ్నిరివ జజ్వాల కోపేన పరవీరహా
ఆ కొండ శిఖరం విరిగిపడినదాన్ని చూసి, వానర సేనాధిపతి నీలుడు శత్రువులను సంహరించే కాలాగ్ని లా కోపంతో మండిపోయాడు.
సోఽశ్వకర్ణద్రుమాన్ శాలాంశ్చూతాంశ్చాపి సుపుష్పితాన్। అన్యాంశ్చ వివిధాన్ వృక్షాన్ నీలశ్చిక్షేప సంయుగే
ఆ యుద్ధంలో నీలుడు అశ్వకర్ణ, శాల, పుష్పభరిత మామిడి చెట్లు, ఇంకా ఎన్నో రకాల చెట్లను విసిరాడు.