ధనూంషి చ విచిత్రాణి రాక్షసానాం జయైషిణామ్। ప్రగృహీతాన్యరాజన్త వానరానభిధావతామ్
విజయాన్ని కోరుతూ రాక్షసులు పట్టుకున్న రంగురంగుల విల్లు, వానరులపై దూసుకొస్తూ మెరిసిపోతున్నాయి.
జగృహుః పాదపాంశ్చాపి పుష్పితాంస్తు గిరీంస్తథా। శిలాశ్చ విపులా దీర్ఘా యోద్ధుకామాః ప్లవంగమాః
యుద్ధానికి ఉత్సాహంగా ఉన్న వానరులు పుష్పాలతో నిండిన చెట్లు, కొండలు, పెద్ద పెద్ద రాళ్లను కూడా పట్టుకున్నారు.
తేషామన్యోన్యమాసాద్య సంగ్రామః సుమహానభూత్। బహూనామశ్మవృష్టిం చ శరవర్షం చ వర్షతామ్
వారు ఒకరినొకరు ఎదుర్కొని, గొప్ప యుద్ధం మొదలైంది. చాలామంది రాళ్ల వర్షం, బాణాల వర్షం కురిపించారు.
బహవో రాక్షసా యుద్ధే బహూన్ వానరపుఙ్గవాన్। వానరా రాక్షసాంశ్చాపి నిజఘ్నుర్బహవో బహూన్
యుద్ధంలో అనేక రాక్షసులు అనేక మంది వానరులను చంపారు. అలాగే అనేక మంది వానరులు కూడా అనేక మంది రాక్షసులను సంహరించారు.
శూలైః ప్రమథితాః కేచిత్ కేచిత్ తు పరమాయుధైః। పరిఘైరాహతాః కేచిత్ కేచిచ్ఛిన్నాః పరశ్వధైః
కొంతమందిని శూలాలతో నుజ్జు చేశారు, మరికొంతమందిని గొప్ప ఆయుధాలతో చంపారు. ఇంకొందరిని ఇనుప దండాలతో కొట్టారు, ఇంకొందరిని గొడ్డళ్లతో నరికి పడేశారు.
నిరుచ్ఛ్వాసాః పునః కేచిత్ పతితా జగతీతలే। విభిన్నహృదయాః కేచిదిషుసంధానసాధితాః
కొంతమంది ఊపిరి ఆగిపోయి నేలపై పడిపోయారు. మరికొందరికి బాణాలతో గుండె చీలిపోయి, విరిగిపడిపోయారు.
కేచిద్ ద్విధా కృతాః ఖడ్గైః స్ఫురన్తః పతితా భువి। వానరా రాక్షసైః శూరైః పార్శ్వతశ్చ విదారితాః
కొంతమందిని ఖడ్గాలతో రెండు ముక్కలు చేసి, వారు వంపుతూ నేలపై పడిపోయారు. ధైర్యవంతమైన రాక్షసులు వానరులను పక్కపక్కన చీల్చారు.
వానరైశ్చాపి సంక్రుద్ధై రాక్షసౌఘాః సమన్తతః। పాదపైర్గిరిశృఙ్గైశ్చ సమ్పిష్టా వసుధాతలే
కోపంతో ఉన్న వానరులు, చెట్లు, కొండ శిఖరాలతో చుట్టూ ఉన్న రాక్షస సమూహాలను నేలపై నుజ్జు చేశారు.
వజ్రస్పర్శతలైర్హస్తైర్ముష్టిభిశ్చ హతా భృశమ్। వమన్ శోణితమాస్యేభ్యో విశీర్ణదశనేక్షణాః
వజ్రాల మాదిరిగా గట్టిగా కొట్టిన ముష్టులతో కొందరు బలంగా పడిపోయారు. వారి నోళ్ళ నుంచి రక్తం ఉప్పొంగింది, పది కళ్ళు విరిగిపోయాయి.
ఆర్తస్వనం చ స్వనతాం సింహనాదం చ నర్దతామ్। బభూవ తుములః శబ్దో హరీణాం రక్షసామపి
వానరులు, రాక్షసులు బాధతో కేకలు వేస్తూ, సింహగర్జనలు చేస్తూ, అక్కడ ఘోరమైన శబ్దం వ్యాపించింది.
వానరా రాక్షసాః క్రుద్ధా వీరమార్గమనువ్రతాః। వివృత్తవదనాః క్రూరాశ్చక్రుః కర్మాణ్యభీతవత్
కోపంతో ఉన్న వానరులు, రాక్షసులు వీరమార్గాన్ని అనుసరించి, ముఖాలు తిరిగినవారు, క్రూరంగా, భయమేమీ లేకుండా కార్యాలు చేశారు.
నరాన్తకః కుమ్భహనుర్మహానాదః సమున్నతః। ఏతే ప్రహస్తసచివాః సర్వే జఘ్నుర్వనౌకసః
నరాంతకుడు, కుంభహనుడు, మహానాదుడు, ఇంకా ప్రహస్తుని మంత్రులు అందరూ అరణ్యవాసులను చంపారు.
తేషాం నిపతతాం శీఘ్రం నిఘ్నతాం చాపి వానరాన్। ద్వివిదో గిరిశృఙ్గేణ జఘానైకం నరాన్తకమ్
వారు వేగంగా పడి, వానరులను చంపుతుండగా, ద్వివిదుడు ఒక కొండ శిఖరంతో నరాంతకుడిని సంహరించాడు.
దుర్ముఖః పునరుత్థాయ కపిః సవిపులద్రుమమ్। రాక్షసం క్షిప్రహస్తం తు సమున్నతమపోథయత్
దుర్ముఖుడు మళ్లీ లేచి, పెద్ద చెట్టుతో, ఉన్నతంగా నిలబడ్డ క్షిప్రహస్తుడనే రాక్షసుడిని బలంగా కొట్టాడు.
జామ్బవాంస్తు సుసంక్రుద్ధః ప్రగృహ్య మహతీం శిలామ్। పాతయామాస తేజస్వీ మహానాదస్య వక్షసి
జాంబవంతుడు చాలా కోపంతో, ఒక పెద్ద రాయిని తీసుకుని, మహానాదుడి ఛాతిపై విసిరాడు.
అథ కుమ్భహనుస్తత్ర తారేణాసాద్య వీర్యవాన్। వృక్షేణ మహతా సద్యః ప్రాణాన్ సంత్యాజయద్ రణే
ఆ సమయంలో, బలవంతుడైన కుంభహనుడు, తారుని దగ్గరకు వెళ్లి, ఒక పెద్ద చెట్టుతో యుద్ధంలో అతని ప్రాణాలు తీసేశాడు.
అమృష్యమాణస్తత్కర్మ ప్రహస్తో రథమాస్థితః। చకార కదనం ఘోరం ధనుష్పాణిర్వనౌకసామ్
ఆ కార్యాన్ని తట్టుకోలేక, ప్రహస్తుడు రథంపై ఎక్కి, విల్లు చేతబట్టి అడవిలోని వాసులను భయంకరంగా చంపసాగాడు.
ఆవర్త ఇవ సంజజ్ఞే సేనయోరుభయోస్తదా। క్షుభితస్యాప్రమేయస్య సాగరస్యేవ నిఃస్వనః
ఆ సమయంలో, రెండు సేనల మధ్య గొప్ప కలహం ఏర్పడింది; అది అలజడైన, అపరిమితమైన సముద్రపు గోలలా వినిపించింది.
మహతా హి శరౌఘేణ రాక్షసో రణదుర్మదః। అర్దయామాస సంక్రుద్ధో వానరాన్ పరమాహవే
యుద్ధంలో పిచ్చిగా ఉన్న రాక్షసుడు, గొప్ప బాణాల వర్షంతో వానరులను భయంకరంగా బాధించాడు.
వానరాణాం శరీరైస్తు రాక్షసానాం చ మేదినీ। బభూవాతిచితా ఘోరైః పర్వతైరివ సంవృతా
వానరులూ, రాక్షసుల శరీరాలతో భూమి ఎత్తైన గుట్టలుగా మారింది; అవి కొండల్లా భయానకంగా కప్పబడ్డాయి.
సా మహీ రుధిరౌఘేణ ప్రచ్ఛన్నా సమ్ప్రకాశతే। సంఛన్నా మాధవే మాసి పలాశైరివ పుష్పితైః
ఆ భూమి రక్త ప్రవాహాలతో కప్పబడి, వసంతంలో పుష్పించిన పలాశపూలతో ముదురుగా కనిపించినట్టు మెరిసింది.
హతవీరౌఘవప్రాం తు భగ్నాయుధమహాద్రుమామ్। శోణితౌఘమహాతోయాం యమసాగరగామినీమ్
హతవీరుల గుట్టలు, విరిగిన ఆయుధాలు, పెద్ద చెట్లు, రక్తపు ప్రవాహంతో, ఆ భూమి యమునది వైపు ప్రవహిస్తున్నట్టు కనిపించింది.
యకృత్ ప్లీహమహాపఙ్కాం వినికీర్ణాన్త్రశైవలామ్। భిన్నకాయశిరోమీనామఙ్గావయవశాద్వలామ్
పెద్ద మడుగు లాంటి కాలేయం, ప్లీహా, చెల్లిన ఆంత్రాలు సముద్రపు తుప్పుల్లా, విరిగిన శరీర భాగాలు, తలలు ఒడ్డున గడ్డి లా చెల్లిపోయాయి.
గృధ్రహంసవరాకీర్ణాం కఙ్కసారససేవితామ్। మేదఃఫేనసమాకీర్ణామార్తస్తనితనిఃస్వనామ్
ఆ ప్రాంతం గద్దలు, హంసలు, నారలు గుంపుగా చేరినది; మేధస్సు, నురుగు నిండినది; బాధపడుతున్నవారి అరుపులతో మారుమోగింది.
తాం కాపురుషదుస్తారాం యుద్ధభూమిమయీం నదీమ్। నదీమివ ఘనాపాయే హంససారససేవితామ్
ఆ యుద్ధభూమి నదిలా మారింది; దుర్బలులు దాటి పోలేని విధంగా, మేఘాలు తొలగిన తర్వాత హంసలు, నారలు చేరే నదిలా కనిపించింది.
రాక్షసాః కపిముఖ్యాస్తే తేరుస్తాం దుస్తరాం నదీమ్। యథా పద్మరజోధ్వస్తాం నలినీం గజయూథపాః
ప్రధాన రాక్షసులు, వానరులు ఆ దాటి పోలేని నదిని, పువ్వు రేణువుతో కప్పబడిన పద్మపుష్కరిణిని ఏనుగుల గుంపులు దాటి పోయినట్టు దాటి వెళ్లారు.
తతః సృజన్తం బాణౌఘాన్ ప్రహస్తం స్యన్దనే స్థితమ్। దదర్శ తరసా నీలో విధమన్తం ప్లవంగమాన్
ఆ సమయంలో, నీలుడు వేగంగా, తన రథంలో నిలబడి బాణాల వర్షం కురిపిస్తూ వానరులను కొడుతున్న ప్రహస్తుడిని చూశాడు.
ఉద్ధూత ఇవ వాయుః ఖే మహదభ్రబలం బలాత్। సమీక్ష్యాభిద్రుతం యుద్ధే ప్రహస్తో వాహినీపతిః
ఆకాశంలో పెద్ద మేఘాన్ని గాలి ఎలా చెదరగొడుతుందో, యుద్ధంలో నీలుడు పరుగెత్తుకుంటూ వస్తున్నాడని సేనాధిపతి ప్రహస్తుడు గమనించాడు.
రథేనాదిత్యవర్ణేన నీలమేవాభిదుద్రువే। స ధనుర్ధన్వినాం శ్రేష్ఠో వికృష్య పరమాహవే
సూర్యుడిలా ప్రకాశించే రథంలో, విల్లు బిగించి, ధనుర్విదుల్లో శ్రేష్ఠుడైన ప్రహస్తుడు, నీలుడి మీదకు ఎదురెళ్లాడు.
నీలాయ వ్యసృజద్ బాణాన్ ప్రహస్తో వాహినీపతిః। తే ప్రాప్య విశిఖా నీలం వినిర్భిద్య సమాహితాః
సేనాధిపతి ప్రహస్తుడు నీలుడిపై బాణాలు వదిలాడు; అవి నీలుని తాకి, లోపలికి చొచ్చుకుపోయాయి.