సంగ్రామసజ్జాః సంహృష్టా ధారయన్ రాక్షసాస్తదా। సధనుష్కాః కవచినో వేగాదాప్లుత్య రాక్షసాః
అప్పుడు రాక్షసులు యుద్ధానికి సిద్ధమై, ఆనందంతో, విల్లు ధరించి, కవచాలు వేసుకుని, వేగంగా ముందుకు దూకారు.
రావణం ప్రేక్ష్య రాజానం ప్రహస్తం పర్యవారయన్। అథామన్త్ర్య తు రాజానం భేరీమాహత్య భైరవామ్
రావణుడైన రాజును చూసి, వారు ప్రహస్తుని చుట్టుముట్టారు. ఆ తరువాత రాజును అభివాదం చేసి, భయంకరమైన బేరి మ్రోగించారు.
ఆరురోహ రథం యుక్తః ప్రహస్తః సజ్జకల్పితమ్। హయైర్మహాజవైర్యుక్తం సమ్యక్సూతం సుసంయతమ్
పూర్తిగా సిద్ధంగా ఉన్న ప్రహస్తుడు, వేగంగా పరుగెత్తే గుర్రాలతో, నిపుణుడైన రథసారధి నడిపే బలమైన రథాన్ని ఎక్కాడు.
మహాజలదనిర్ఘోషం సాక్షాచ్చన్ద్రార్కభాస్వరమ్। ఉరగధ్వజదుర్ధర్షం సువరూథం స్వపస్కరమ్
ఆ రథం గొప్ప మేఘం మ్రోగినట్టు గర్జించింది. అది చంద్రుడు, సూర్యుడు లా ప్రకాశించింది. పాము జెండాతో, బంగారు కవచంతో, తన జెండాతో అలంకరించబడి, దుర్భేద్యంగా నిలిచింది.
సువర్ణజాలసంయుక్తం ప్రహసన్తమివ శ్రియా। తతస్తం రథమాస్థాయ రావణార్పితశాసనః
బంగారు జాలితో అలంకరించబడి, మహిమతో నవ్వుతున్నట్లుగా ప్రకాశించింది. ఆ తరువాత రావణుడి ఆజ్ఞతో ఆ రథాన్ని ఎక్కాడు.
లఙ్కాయా నిర్యయౌ తూర్ణం బలేన మహతా వృతః। తతో దున్దుభినిర్ఘోషః పర్జన్యనినదోపమః। వాదిత్రాణాం చ నినదః పూరయన్నివ మేదినీమ్
అతడు మహాసైన్యంతో చుట్టుముట్టబడి, లంక నుండి వేగంగా బయలుదేరాడు. వెంటనే మేఘగర్జనలా డుండుభి మ్రోగింది, వాయిద్యాల శబ్దం భూమిని నింపినట్లైంది.
శుశ్రువే శఙ్ఖశబ్దశ్చ ప్రయాతే వాహినీపతౌ। నినదన్తః స్వరాన్ ఘోరాన్ రాక్షసా జగ్మురగ్రతః
సేనాధిపతి బయలుదేరినప్పుడు శంఖధ్వని వినిపించింది; భయంకరంగా గర్జిస్తూ రాక్షసులు ముందుగా నడిచారు.
భీమరూపా మహాకాయాః ప్రహస్తస్య పురఃసరాః। నరాన్తకః కుమ్భహనుర్మహానాదః సమున్నతః। ప్రహస్తసచివా హ్యేతే నిర్యయుః పరివార్య తమ్
భయానకమైన రూపంతో, మహా దేహాలతో ఉన్న ప్రహస్తుని ముఖ్య సైనికులు — నరాంతకుడు, కుంభహనుడు, మహానాదుడు, సమున్నతుడు — అతని మంత్రులు, అతన్ని చుట్టుముట్టి బయలుదేరారు.
వ్యూఢేనైవ సుఘోరేణ పూర్వద్వారాత్ స నిర్యయౌ। గజయూథనికాశేన బలేన మహతా వృతః
భయంకరంగా, క్రమబద్ధంగా ఏర్పాటైన సైన్యంతో, ఆ ప్రహస్తుడు తూర్పు ద్వారం ద్వారా బయటకు వచ్చాడు; అతన్ని ఏనుగుల మందంలా ఉన్న గొప్ప సైన్యం చుట్టుముట్టింది.
సాగరప్రతిమౌఘేన వృతస్తేన బలేన సః। ప్రహస్తో నిర్యయౌ క్రుద్ధః కాలాన్తకయమోపమః
సముద్రం లాంటి ఉప్పెనతో ఉన్న ఆ సైన్యం మధ్యలో, కోపంతో ఉన్న ప్రహస్తుడు, కాలాంతకుడి వలె, బయలుదేరాడు.
తస్య నిర్యాణఘోషేణ రాక్షసానాం చ నర్దతామ్। లఙ్కాయాం సర్వభూతాని వినేదుర్వికృతైః స్వరైః
ఆయన బయలుదేరిన శబ్దంతో, రాక్షసులు గర్జించిన ధ్వనితో, లంకలోని అన్ని జీవులు విచిత్రమైన స్వరాలతో ఏడ్చాయి.
వ్యభ్రమాకాశమావిశ్య మాంసశోణితభోజనాః। మణ్డలాన్యపసవ్యాని ఖగాశ్చక్రూ రథం ప్రతి
మాంసం, రక్తం తినే పక్షులు, మేఘాలేని ఆకాశంలోకి ఎగిరి, రథాన్ని ఎడమవైపు చుట్టుముట్టాయి.
వమన్త్యః పావకజ్వాలాః శివా ఘోరా వవాశిరే। అన్తరిక్షాత్ పపాతోల్కా వాయుశ్చ పరుషం వవౌ
భయంకరమైన శునకాలు అగ్ని జ్వాలలు ఊదుతూ అరచాయి; ఆకాశం నుంచి ఒక ఉల్క పడింది, గాలి గట్టిగా వీచింది.
అన్యోన్యమభిసంరబ్ధా గ్రహాశ్చ న చకాశిరే। మేఘాశ్చ ఖరనిర్ఘోషా రథస్యోపరి రక్షసః
గ్రహాలు ఒకదానికొకటి విరుద్ధంగా ఉండి, వెలిగిపోలేకపోయాయి; మేఘాలు గట్టిగా మోగుతూ రాక్షసుని రథంపై చేరాయి.
వవర్షూ రుధిరం చాస్య సిషిచుశ్చ పురఃసరాన్। కేతుమూర్ధని గృధ్రస్తు విలీనో దక్షిణాముఖః
రక్తం వర్షించగా, ప్రహస్తుని ముఖ్య సైనికులపై కూడా చల్లబడింది; దక్షిణదిశను చూస్తూ ఒక గద్ద రథంపై ఉన్న జెండాలో కలిసిపోయింది.
నదన్నుభయతః పార్శ్వం సమగ్రాం శ్రియమాహరత్। సారథేర్బహుశశ్చాస్య సంగ్రామమవగాహతః
రెండు వైపులా అరుస్తూ, ఆ గద్ద అతని యశస్సంతా తీసుకుపోయింది; రథసారధి యుద్ధంలో ఎన్నిసార్లు ప్రవేశించినా, అతను ఉలిక్కిపడ్డాడు.
ప్రతోదో న్యపతద్ధస్తాత్ సూతస్య హయసాదినః। నిర్యాణశ్రీశ్చ యా చ స్యాద్ భాస్వరా చ సుదుర్లభా
గుర్రాల నడిపేవాడి చేతిలోని కొరడా నేలపై పడిపోయింది; బయలుదేరే సమయంలో కలిగే ప్రకాశవంతమైన, దుర్లభమైన మహిమ కూడా పోయింది.
సా ననాశ ముహూర్తేన సమే చ స్ఖలితా హయాః। ప్రహస్తం తం హి నిర్యాన్తం ప్రఖ్యాతగుణపౌరుషమ్। యుధి నానాప్రహరణా కపిసేనాభ్యవర్తత
ఒక క్షణంలో ఆ మహిమ అంతా కనుమరుగైంది, గుర్రాలు సూటిగా ఉన్న నేలపై తడబడిపోయాయి; ప్రఖ్యాత గుణపరాక్రముడైన ప్రహస్తుడు బయలుదేరినప్పుడు, అనేక ఆయుధాలతో ఉన్న వానరసైన్యం యుద్ధానికి ఎదురుగా వచ్చింది.
అథ ఘోషః సుతుములో హరీణాం సమజాయత। వృక్షానారుజతాం చైవ గుర్వీర్వై గృహ్ణతాం శిలాః
అప్పుడు వానరుల మధ్య ఘోరమైన శబ్దం వినిపించింది; వారు చెట్లు పీకి, భారీ రాళ్లు పట్టుకున్నారు.
నదతాం రాక్షసానాం చ వానరాణాం చ గర్జతామ్। ఉభే ప్రముదితే సైన్యే రక్షోగణవనౌకసామ్
రాక్షసులు గర్జించారు, వానరులు అరచారు; రాక్షస గణాలు, అడవి వాసి వానరసైన్యం రెండూ ఆనందించాయి.
వేగితానాం సమర్థానామన్యోన్యవధకాఙ్క్షిణామ్। పరస్పరం చాహ్వయతాం నినాదః శ్రూయతే మహాన్
వేగంగా, శక్తివంతంగా ఉన్న యోధులు ఒకరినొకరు సంహరించాలనే తపనతో, పరస్పరం సవాలు చేస్తూ, గొప్ప గోల చేశారు.
తతః ప్రహస్తః కపిరాజవాహినీ- మభిప్రతస్థే విజయాయ దుర్మతిః। వివృద్ధవేగాం చ వివేశ తాం చమూం యథా ముమూర్షుః శలభో విభావసుమ్
తర్వాత దుర్మార్గుడైన ప్రహస్తుడు, విజయాన్ని కోరుతూ, వానరరాజు సైన్యంపై దాడికి వెళ్లాడు; వేగంగా ప్రవహిస్తున్న ఆ సైన్యంలోకి, తాను నాశనానికి పరుగెత్తే పురుగు వలె, ప్రవేశించాడు.
thumb|అష్టపఞ్చాశః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే యుద్ధకాణ్డే అష్టపఞ్చాశః సర్గః ॥౬-
శ్రీ వాల్మీకి రామాయణంలోని యుద్ధకాండలో, యాభై ఎనిమిదవ సర్గను ఇప్పుడు వినండి.
తతః ప్రహస్తం నిర్యాన్తం దృష్ట్వా రణకృతోద్యమమ్। ఉవాచ సస్మితం రామో విభీషణమరిందమః
అప్పుడు ప్రహస్తుడు యుద్ధానికి సిద్ధమై బయలుదేరుతున్నాడు అని చూసి, శత్రువులను జయించిన రాముడు చిరునవ్వుతో విభీషణునితో ఇలా అన్నాడు.
క ఏష సుమహాకాయో బలేన మహతా వృతః। ఆగచ్ఛతి మహావేగః కింరూపబలపౌరుషః
ఈ మహా శరీరధారి, గొప్ప బలంతో చుట్టుముట్టబడి, వేగంగా ముందుకు వస్తున్నవాడు ఎవరు? ఇతని రూపం, బలం, పరాక్రమం ఎలా ఉన్నాయి?
ఆచక్ష్వ మే మహాబాహో వీర్యవన్తం నిశాచరమ్। రాఘవస్య వచః శ్రుత్వా ప్రత్యువాచ విభీషణః
బలవంతుడైన నిశాచరుడెవరో నాకు చెప్పు, మహాబాహువా. రాఘవుని మాటలు విని విభీషణుడు ఇలా సమాధానం చెప్పాడు.
ఏష సేనాపతిస్తస్య ప్రహస్తో నామ రాక్షసః। లఙ్కాయాం రాక్షసేన్ద్రస్య త్రిభాగబలసంవృతః। వీర్యవానస్త్రవిచ్ఛూరః సుప్రఖ్యాతపరాక్రమః
ఇతడు లంకలోని రాక్షసాధిపతికి సేనాధిపతిగా ఉన్న ప్రహస్తుడు. రాజు బలంలో మూడవ వంతు ఇతనిలో ఉంది. ఇతడు బలవంతుడు, ఆయుధాలలో నిపుణుడు, పరాక్రమంలో ప్రసిద్ధుడు.
తతః ప్రహస్తం నిర్యాన్తం భీమం భీమపరాక్రమమ్। గర్జన్తం సుమహాకాయం రాక్షసైరభిసంవృతమ్
ఆ తర్వాత భయంకరమైన, మహాపరాక్రమశాలి ప్రహస్తుడు, రాక్షసులతో చుట్టుముట్టబడి, గర్జిస్తూ యుద్ధానికి బయలుదేరాడు.
దదర్శ మహతీ సేనా వానరాణాం బలీయసామ్। అభిసంజాతఘోషాణాం ప్రహస్తమభిగర్జతామ్
బలవంతులైన వానరుల గొప్ప సేన, యుద్ధ ఘోషలు చేస్తూ ముందుకు వస్తున్న ప్రహస్తుడిని గర్జిస్తూ చూస్తూ నిలిచింది.
ఖడ్గశక్త్యృష్టిశూలాశ్చ బాణాని ముసలాని చ। గదాశ్చ పరిఘాః ప్రాసా వివిధాశ్చ పరశ్వధాః
రాక్షసులు ఖడ్గాలు, శక్తులు, ఇష్టికలు, బాణాలు, ముసల్లు, గదలు, ఇనుప దండాలు, ప్రాసలు, రకరకాల గొడ్డళ్లను పట్టుకున్నారు.