స ప్రహస్య మహాతేజా హనూమాన్ మారుతాత్మజః। అభిదుద్రావ తద్రక్షః కమ్పయన్నివ మేదినీమ్
వాయుపుత్రుడు హనుమంతుడు, మహాతేజస్సుతో నవ్వుతూ, ఆ రాక్షసుని మీద పరిగెత్తాడు. అతని అడుగులతో భూమి కంపించింది.
తస్యాథ నర్దమానస్య దీప్యమానస్య తేజసా। బభూవ రూపం దుర్ధర్షం దీప్తస్యేవ విభావసోః
అతడు గర్జిస్తూ, తేజస్సుతో ప్రకాశిస్తూ ఉండగా, అతని రూపం భయంకరంగా, దగ్గరకి రాని విధంగా, అగ్నిలా దహించేదిగా మారింది.
ఆత్మానం త్వప్రహరణం జ్ఞాత్వా క్రోధసమన్వితః। శైలముత్పాటయామాస వేగేన హరిపుఙ్గవః
తాను ఆయుధాలు లేనివాడినని తెలుసుకుని, కోపంతో ఉప్పొంగి, వానరశ్రేష్ఠుడు వేగంగా ఒక కొండను పీకి ఎత్తాడు.
గృహీత్వా సుమహాశైలం పాణినైకేన మారుతిః। స వినద్య మహానాదం భ్రామయామాస వీర్యవాన్
వాయుపుత్రుడు హనుమంతుడు, ఒక చేతితో ఆ పెద్ద కొండను పట్టుకుని, గొప్ప గర్జనతో అరుస్తూ దాన్ని తిప్పసాగాడు.
తతస్తమభిదుద్రావ రాక్షసేన్ద్రమకమ్పనమ్। పురా హి నముచిం సంఖ్యే వజ్రేణేవ పురందరః
అప్పుడతడు రాక్షసాధిపతి అకంపనుని మీదకు దూకాడు, ఇంద్రుడు యుద్ధంలో వజ్రాయుధంతో నముచిని ఎలా ఎదుర్కొన్నాడో అలా.
అకమ్పనస్తు తద్ దృష్ట్వా గిరిశృఙ్గం సముద్యతమ్। దూరాదేవ మహాబాణైరర్ధచన్ద్రైర్వ్యదారయత్
అకంపను, ఆ కొండశిఖరాన్ని ఎత్తి ఉన్నదాన్ని చూసి, దూరం నుంచే తన గొప్ప అర్ధచంద్రాకార బాణాలతో దాన్ని చీల్చేశాడు.
తం పర్వతాగ్రమాకాశే రక్షోబాణవిదారితమ్। వికీర్ణం పతితం దృష్ట్వా హనూమాన్ క్రోధమూిర్చ్ఛతః
ఆ కొండశిఖరాన్ని రాక్షసబాణాలు చీల్చి, ఆకాశంలో నుంచి పడి చెల్లాచెదురుగా పోయినదాన్ని చూసి, హనుమంతుడు మరింత కోపంతో ఉప్పొంగిపోయాడు.
సోఽశ్వకర్ణం సమాసాద్య రోషదర్పాన్వితో హరిః। తూర్ణముత్పాటయామాస మహాగిరిమివోచ్ఛ్రితమ్
అప్పుడు కోపంతో, గర్వంతో నిండిన హనుమంతుడు అశ్వకర్ణుని దగ్గరకు వెళ్లి, ఒక పెద్ద కొండను వేగంగా పీకి ఎత్తాడు.
తం గృహీత్వా మహాస్కన్ధం సోఽశ్వకర్ణం మహాద్యుతిః। ప్రగృహ్య పరయా ప్రీత్యా భ్రామయామాస సంయుగే
ఆ గొప్ప కండెరువున్న అశ్వకర్ణుని పట్టుకుని, మహాతేజస్వి హనుమంతుడు పరమానందంతో యుద్ధంలో అతన్ని తిప్పసాగాడు.
ప్రధావన్నురువేగేన బభఞ్జ తరసా ద్రుమాన్। హనూమాన్ పరమక్రుద్ధశ్చరణైర్దారయన్ మహీమ్
హనుమంతుడు భయంకరమైన కోపంతో, విపరీతమైన వేగంతో పరుగెత్తుతూ, చెట్లను బలంగా విరగ్గొట్టి, తన కాళ్లతో భూమిని చీల్చాడు.
గజాంశ్చ సగజారోహాన్ సరథాన్ రథినస్తథా। జఘాన హనుమాన్ ధీమాన్ రాక్షసాంశ్చ పదాతిగాన్
హనుమంతుడు, బుద్ధిశాలి, శక్తిమంతుడు, ఏనుగులను వారి పైకూర్చున్నవారితో పాటు, రథాలను యోధులతో పాటు, రాక్షస పాదాటిసైనికులను చంపాడు.
తమన్తకమివ క్రుద్ధం సద్రుమం ప్రాణహారిణమ్। హనూమన్తమభిప్రేక్ష్య రాక్షసా విప్రదుద్రువుః
ప్రాణహంతకుడై, చెట్టుతో సహా కోపంతో ఉన్న హనుమంతుడిని, యమధర్మరాజు వలె చూస్తూ, రాక్షసులు భయంతో పారిపోయారు.
తమాపతన్తం సంక్రుద్ధం రాక్షసానాం భయావహమ్। దదర్శాకమ్పనో వీరశ్చుక్షోభ చ ననాద చ
కోపంతో దూసుకొస్తూ, రాక్షసులకు భయంకరంగా మారిన హనుమంతుడిని వీరుడు అకంపను చూసి, గంభీరంగా గర్జిస్తూ ఉలిక్కిపడ్డాడు.
స చతుర్దశభిర్బాణైర్నిశితైర్దేహదారణైః। నిర్బిభేద మహావీర్యం హనూమన్తమకమ్పనః
అప్పుడు మహాపరాక్రమి అకంపను పద్నాలుగు పదునైన, శరీరాన్ని చీల్చగల బాణాలతో హనుమంతుడిని గాయపరిచాడు.
స తథా విప్రకీర్ణస్తు నారాచైః శితశక్తిభిః। హనూమాన్ దదృశే వీరః ప్రరూఢ ఇవ సానుమాన్
ఆ పదునైన నారాచాలతో హనుమంతుడు చితికిపోయినా, అతను వృక్షాలతో కప్పబడిన కొండలా కనిపించాడు.
విరరాజ మహావీర్యో మహాకాయో మహాబలః। పుష్పితాశోకసంకాశో విధూమ ఇవ పావకః
ఆ మహాశక్తివంతుడు, గొప్ప దేహం కలిగిన హనుమంతుడు, పుష్పించిన అశోకవృక్షంలా, పొగలేని అగ్నిలా ప్రకాశించాడు.
తతోఽన్యం వృక్షముత్పాట్య కృత్వా వేగమనుత్తమమ్। శిరస్యాభిజఘానాశు రాక్షసేన్ద్రమకమ్పనమ్
తర్వాత ఇంకొక చెట్టును పీకి, అపూర్వమైన వేగంతో, రాక్షసాధిపతి అకంపనుని తలపై దాన్ని బలంగా కొట్టాడు.
స వృక్షేణ హతస్తేన సక్రోధేన మహాత్మనా। రాక్షసో వానరేన్ద్రేణ పపాత చ మమార చ
అతిపెద్ద మనస్సున్న హనుమంతుడు కోపంతో ఆ చెట్టుతో కొట్టడంతో, రాక్షసుడు అకంపను వానరేంద్రుడిచేత పడిపోయి చనిపోయాడు.
తం దృష్ట్వా నిహతం భూమౌ రాక్షసేన్ద్రమకమ్పనమ్। వ్యథితా రాక్షసాః సర్వే క్షితికమ్ప ఇవ ద్రుమాః
అకంపను రాక్షసాధిపతిని నేలపై చనిపోయినట్టు చూసి, అన్ని రాక్షసులు భయంతో, భూకంపంలో చెట్లు వణికినట్టు కలవరపడ్డారు.
త్యక్తప్రహరణాః సర్వే రాక్షసాస్తే పరాజితాః। లఙ్కామభియయుస్త్రాసాద్ వానరైస్తైరభిద్రుతాః
అందరు ఓడిపోయిన రాక్షసులు ఆయుధాలు వదిలేసి, వానరులు వెంబడించగా, భయంతో లంకవైపు పరుగెత్తారు.
తే ముక్తకేశాః సమ్భ్రాన్తా భగ్నమానాః పరాజితాః। భయాచ్ఛ్రమజలైరఙ్గైః ప్రస్రవద్భిర్విదుద్రువుః
వాళ్ల జుట్టు చెదిరిపోయి, గందరగోళంగా, గర్వం చచ్చిపోయి, ఓడిపోయారు. భయంతో, అలసటతో శరీరమంతా చెమటతో తడిసి, పరుగెత్తుకుంటూ పారిపోయారు.
అన్యోన్యం యే ప్రమథ్నన్తో వివిశుర్నగరం భయాత్। పృష్ఠతస్తే తు సమ్మూఢాః ప్రేక్షమాణా ముహుర్ముహుః
వాళ్లు ఒకరినొకరు తాకుకుంటూ, భయంతో నగరంలోకి పరుగెత్తారు. వెనక్కి వెనక్కి చూస్తూ, అయోమయంగా ఉన్నారు.
తేషు లఙ్కాం ప్రవిష్టేషు రాక్షసేషు మహాబలాః। సమేత్య హరయః సర్వే హనూమన్తమపూజయన్
ఆ మహాబలశాలి రాక్షసులు లంకలోకి వెళ్లిన తర్వాత, అందరు వానరులు కలిసి హనుమంతుడిని గౌరవించారు.
సోఽపి ప్రవృద్ధస్తాన్ సర్వాన్ హరీన్ సమ్ప్రత్యపూజయత్। హనూమాన్ సత్త్వసమ్పన్నో యథార్హమనుకూలతః
హనుమంతుడు కూడా, మంచి స్వభావంతో, అక్కడున్న అందరు వానరులను యథావిధిగా, మనస్ఫూర్తిగా గౌరవించాడు.
వినేదుశ్చ యథాప్రాణం హరయో జితకాశినః। చకృషుశ్చ పునస్తత్ర సప్రాణానేవ రాక్షసాన్
విజయవంతమైన వానరులు గట్టిగా అరవడం మొదలుపెట్టారు. అక్కడున్న రాక్షసులను మళ్లీ బతికే వాళ్లలా చూశారు.
స వీరశోభామభజన్మహాకపిః సమేత్య రక్షాంసి నిహత్య మారుతిః। మహాసురం భీమమమిత్రనాశనం విష్ణుర్యథైవోరుబలం చమూముఖే
మహాకపిగా పేరుగాంచిన మారుతి, రాక్షసులను సంహరించి, యుద్ధరంగంలో శత్రువులను నాశనం చేసిన విష్ణువులా, వీరుడిగా మహిమను పొందాడు.
అపూజయన్ దేవగణాస్తదాకపిం స్వయం చ రామోఽతిబలశ్చ లక్ష్మణః। తథైవ సుగ్రీవముఖాః ప్లవంగమా విభీషణశ్చైవ మహాబలస్తదా
ఆ సమయంలో దేవతలందరూ, రాముడు, అపారబలశాలి లక్ష్మణుడు, సుగ్రీవుడు, ఇతర వానరులు, మహాబలుడు విభీషణుడు కూడా ఆ వానరుణ్ణి గౌరవించారు.
thumb|సప్తపఞ్చాశః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే యుద్ధకాణ్డే సప్తపఞ్చాశః సర్గః ॥౬-
శ్రీమద్వాల్మీకి రామాయణంలో యుద్ధకాండలో యాభై ఏడవ సర్గను వినండి.
అకమ్పనవధం శ్రుత్వా క్రుద్ధో వై రాక్షసేశ్వరః। కించిద్ దీనముఖశ్చాపి సచివాంస్తానుదైక్షత
అకంపనుడు చనిపోయాడని విని, రాక్షసాధిపతి కోపంతో, కొంత నిరుత్సాహంగా ముఖం వేసుకుని తన మంత్రులను చూశాడు.
స తు ధ్యాత్వా ముహూర్తం తు మన్త్రిభిః సంవిచార్య చ। తతస్తు రావణః పూర్వదివసే రాక్షసాధిపః। పురీం పరియయౌ లఙ్కాం సర్వాన్ గుల్మానవేక్షితుమ్
కొంతసేపు ఆలోచించి, మంత్రులతో చర్చించి, రాక్షసాధిపతి రావణుడు తెల్లవారుజామున లంక నగరాన్ని చుట్టూ తిరిగి, సైన్యాలను పరిశీలించాడు.