నిర్మలేన సుధౌతేన ఖడ్గేనాస్య మహచ్ఛిరః। జఘాన వజ్రదంష్ట్రస్య వాలిసూనుర్మహాబలః
వాలి కుమారుడు, అపారమైన బలమున్నవాడు, స్వచ్ఛమైన, బాగా తుడిచిన ఖడ్గంతో వజ్రదంష్ట్రుని పెద్ద తలను కొట్టి పడగొట్టాడు.
రుధిరోక్షితగాత్రస్య బభూవ పతితం ద్విధా। తచ్చ తస్య పరీతాక్షం శుభం ఖడ్గహతం శిరః
రక్తంతో తడిసిన అతని శరీరం రెండు ముక్కలుగా పడిపోయింది. అతని అందమైన తల, ఖడ్గంతో కోసబడినది, పెద్దగా తెరిచిన కళ్లతో వేరుగా పడివుంది.
వజ్రదంష్ట్రం హతం దృష్ట్వా రాక్షసా భయమోహితాః। త్రస్తా హ్యభ్యద్రవఁల్లఙ్కాం వధ్యమానాః ప్లవఙ్గమైః। విషణ్ణవదనా దీనా హ్రియా కించిదవాఙ్ముఖాః
వజ్రదంష్ట్రుడు చనిపోయినదాన్ని చూసి, రాక్షసులు భయంతో, అయోమయంతో, వానరులు తరుముతూ కొడుతుండగా, లంకవైపు పరుగు తీశారు. వారి ముఖాలు దిగులుగా, విచారంగా, సిగ్గుతో కిందికి వంచబడ్డాయి.
నిహత్య తం వజ్రధరః ప్రతాపవాన్ స వాలిసూనుః కపిసైన్యమధ్యే। జగామ హర్షం మహితో మహాబలః సహస్రనేత్రస్త్రిదశైరివావృతః
వజ్రదంష్ట్రుని సంహరించిన వాలి కుమారుడు, మహోన్నతుడు, అపారబలమున్నవాడు, వానరసైన్యంలో ఆనందంతో మెరిసిపోతూ, దేవతలచే చుట్టుముట్టబడిన సహస్రనేత్రుడు ఇంద్రుడిలా కనిపించాడు.
thumb|పఞ్చపఞ్చాశః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే యుద్ధకాణ్డే పఞ్చపఞ్చాశః సర్గః ॥౬-
ఇప్పుడు యుద్ధకాండలో యాభై ఐదవ సర్గను వినండి.
వజ్రదంష్ట్రం హతం శ్రుత్వా వాలిపుత్రేణ రావణః। బలాధ్యక్షమువాచేదం కృతాఞ్జలిముపస్థితమ్
వాలి కుమారుడు వజ్రదంష్ట్రుని సంహరించాడని విని, రావణుడు, తన ముందు చేతులు జోడించి నిలబడ్డ బలాధిక్షునికి ఇలా చెప్పాడు.
శీఘ్రం నిర్యాన్తుదుర్ధర్షా రాక్షసా భీమవిక్రమాః। అకమ్పనం పురస్కృత్య సర్వశస్త్రాస్త్రకోవిదమ్
అకంపనుడిని ముందుగా ఉంచుకుని, అన్ని ఆయుధాల్లో నిపుణులైన, దుర్జయులైన, భయంకరమైన రాక్షసులు త్వరగా బయలుదేరాలని చెప్పు.
ఏష శాస్తా చ గోప్తా చ నేతా చ యుధి సత్తమః। భూతికామశ్చ మే నిత్యం నిత్యం చ సమరప్రియః
అతనే నా శిక్షకుడు, రక్షకుడు, యుద్ధంలో నాయకుడు, ఎప్పుడూ నా మేలుకోసం కృషిచేసేవాడు, యుద్ధాన్ని ఎప్పుడూ ఇష్టపడేవాడు.
ఏష జేష్యతి కాకుత్స్థౌ సుగ్రీవం చ మహాబలమ్। వానరాంశ్చాపరాన్ ఘోరాన్ హనిష్యతి న సంశయః
అతడు కకుత్స్థుల వారిని, బలవంతుడైన సుగ్రీవుని, ఇంకా భయంకరమైన వానరులను ఖచ్చితంగా ఓడించి, సంహరిస్తాడు — ఇందులో సందేహమే లేదు.
పరిగృహ్య స తామాజ్ఞాం రావణస్య మహాబలః। బలం సమ్ప్రేరయామాస తదా లఘుపరాక్రమః
రావణుని ఆ ఆజ్ఞను స్వీకరించిన ఆ మహాబలుడు, చురుకైన వాడు, వెంటనే సైన్యాన్ని పంపించాడు.
తతో నానాప్రహరణా భీమాక్షా భీమదర్శనాః। నిష్పేతూ రాక్షసా ముఖ్యా బలాధ్యక్షప్రచోదితాః
తర్వాత, వివిధ ఆయుధాలతో, భయంకరమైన కళ్లతో, భయానకంగా కనిపించే ప్రధాన రాక్షసులు, బలాధిక్షులు ప్రేరేపించగా, బయటకు వచ్చారు.
రథమాస్థాయ విపులం తప్తకాఞ్చనభూషణమ్। మేఘాభో మేఘవర్ణశ్చ మేఘస్వనమహాస్వనః
తప్తమైన బంగారు అలంకారాలతో అలంకరించిన, మేఘంలా రంగుతో, మేఘంలా గంభీరమైన ధ్వనితో కూడిన విస్తారమైన రథాన్ని ఎక్కి,
రాక్షసైః సంవృతో ఘోరైస్తదా నిర్యాత్యకమ్పనః। నహి కమ్పయితుం శక్యః సురైరపి మహామృధే
భయంకరమైన రాక్షసులతో చుట్టుముట్టబడి, ఆ సమయంలో అకంపనుడు బయలుదేరాడు. అతన్ని గొప్ప యుద్ధంలో దేవతలైనా కదిలించలేరు.
అకమ్పనస్తతస్తేషామాదిత్య ఇవ తేజసా। తస్య నిర్ధావమానస్య సంరబ్ధస్య యుయుత్సయా
వారిలో అకంపనుడు సూర్యుడిలా తేజస్సుతో మెరిసిపోతూ, యుద్ధానికి ఉత్సాహంతో, కోపంతో పరుగెత్తాడు.
అకస్మాద్ దైన్యమాగచ్ఛద్ధయానాం రథవాహినామ్। వ్యస్ఫురన్నయనం చాస్య సవ్యం యుద్ధాభినన్దినః
అప్పుడే, రథసేనలో గుర్రాలకు ఆకస్మికంగా నిరుత్సాహం వచ్చింది. యుద్ధాన్ని ఆనందించే అతని ఎడమ కంటి పైపొట్టు ఊగింది.
వివర్ణో ముఖవర్ణశ్చ గద్గదశ్చాభవత్ స్వనః। అభవత్ సుదినే కాలే దుర్దినం రూక్షమారుతమ్
అతని ముఖం రంగు కోల్పోయింది, స్వరం గదగదలాడింది. మంచి రోజునే, దురదినంలా, కఠినమైన గాలి వీచింది.
ఊచుః ఖగమృగాః సర్వే వాచః క్రూరా భయావహాః। స సింహోపచితస్కన్ధః శార్దూలసమవిక్రమః
అక్కడ ఉన్న పక్షులు, మృగాలు అన్నీ భయంకరంగా, క్రూరంగా అరవటం మొదలుపెట్టాయి. అతని భుజాలు సింహంలా బలంగా పెరిగి, అతని పరాక్రమం పులిలా ఉక్కిరిబిక్కిరిగా ఉంది.
తానుత్పాతానచిన్త్యైవ నిర్జగామ రణాజిరమ్। తథా నిర్గచ్ఛతస్తస్య రక్షసః సహ రాక్షసైః
ఆ అపశకునాలను పట్టించుకోకుండా, ఆ రాక్షసుడు తన సైన్యంతో కలిసి యుద్ధభూమికి బయలుదేరాడు.
బభూవ సుమహాన్ నాదః క్షోభయన్నివ సాగరమ్। తేన శబ్దేన విత్రస్తా వానరాణాం మహాచమూః
అప్పుడు ఒక గొప్ప శబ్దం లేచి, అది సముద్రాన్ని కూడా కలవరపరిచినట్లు అనిపించింది. ఆ శబ్దంతో వానరుల గొప్ప సైన్యం భయంతో వణికిపోయింది.
ద్రుమశైలప్రహారాణాం యోద్ధుం సముపతిష్ఠతామ్। తేషాం యుద్ధం మహారౌద్రం సంజజ్ఞే కపిరక్షసామ్
వారు చెట్లు, కొండలు ఆయుధాలుగా పట్టుకుని యుద్ధానికి సిద్ధమయ్యారు. అప్పుడు వానరులు, రాక్షసుల మధ్య ఘోరమైన యుద్ధం మొదలైంది.
రామరావణయోరర్థే సమభిత్యక్తదేహినః। సర్వే హ్యతిబలాః శూరాః సర్వే పర్వతసంనిభాః
రాముడు, రావణుడు కోసం అక్కడున్నవారు తమ ప్రాణాల్ని కూడా లెక్కచేయకుండా, అందరూ అపారమైన బలంతో, ధైర్యంతో, కొండల్లా నిలబడ్డారు.
హరయో రాక్షసాశ్చైవ పరస్పరజిఘాంసయా। తేషాం వినర్దతాం శబ్దః సంయుగేఽతితరస్వినామ్
వానరులు, రాక్షసులు పరస్పరం ఒకరిని మరొకరు సంహరించాలనే ఉద్దేశంతో, యుద్ధంలో గట్టిగా అరుస్తూ, వేగంగా ఎదురుదెబ్బలు ఇచ్చారు.
శుశ్రువే సుమహాన్ కోపాదన్యోన్యమభిగర్జతామ్। రజశ్చారుణవర్ణాభం సుభీమమభవద్ భృశమ్
వారు కోపంతో ఒకరినొకరు గర్జిస్తూ గొప్ప అరుపులు వినిపించాయి. ఆ సమయంలో ఎరుపు రంగు దుమ్ము భయంకరంగా ఆకాశాన్ని కమ్మేసింది.
ఉద్ధృతం హరిరక్షోభిః సంరురోధ దిశో దశ। అన్యోన్యం రజసా తేన కౌశేయోద్ధతపాణ్డునా
వానరులు, రాక్షసులు లేపిన దుమ్ము పది దిశలను మూసివేసింది. ఆ మృదువైన తెల్లటి దుమ్ముతో వారు ఒకరినొకరు కనపడకుండా పోయారు.
సంవృతాని చ భూతాని దదృశుర్న రణాజిరే। న ధ్వజో న పతాకా వా చర్మ వా తురగోఽపి వా
యుద్ధభూమిలో ఉన్న ప్రాణులు కనబడలేదు. అక్కడ ఎక్కడా జెండా, పతాక, కవచం లేదా గుర్రం కూడా కనిపించలేదు.
ఆయుధం స్యన్దనో వాపి దదృశే తేన రేణునా। శబ్దశ్చ సుమహాంస్తేషాం నర్దతామభిధావతామ్
ఆ దుమ్ములో ఆయుధం గానీ, రథం గానీ కనపడలేదు. కేవలం వారు అరుస్తూ పరుగెత్తే గొప్ప శబ్దమే వినిపించింది.
శ్రూయతే తుములో యుద్ధే న రూపాణి చకాశిరే। హరీనేవ సుసంరుష్టా హరయో జఘ్నురాహవే
ఆ ఘోరమైన యుద్ధంలో శబ్దమే వినిపించింది గాని, ఎవరి రూపాలు కనపడలేదు. వానరులు ఉగ్రంగా రాక్షసులను యుద్ధంలో చంపారు.
రాక్షసా రాక్షసాంశ్చాపి నిజఘ్నుస్తిమిరే తదా। తే పరాంశ్చ వినిఘ్నన్తః స్వాంశ్చ వానరరాక్షసాః
ఆ సమయంలో రాక్షసులు చీకటిలో రాక్షసులను చంపారు. వానరులు, రాక్షసులు తమ శత్రువులను కొడుతూ, తమవారినీ పొరపాటున చంపేశారు.
రుధిరార్ద్రాం తదా చక్రుర్మహీం పఙ్కానులేపనామ్। తతస్తు రుధిరౌఘేణ సిక్తం హ్యపగతం రజః
అప్పుడు వారు భూమిని రక్తంతో తడిపి, అది మట్టితో పూసినట్టు అయింది. ఆ రక్త ప్రవాహంతో దుమ్ము మొత్తం కడిగిపోయింది.
శరీరశవసంకీర్ణా బభూవ చ వసుంధరా। ద్రుమశక్తిగదాప్రాసైః శిలాపరిఘతోమరైః
భూమి అంతా శరీరాలు, మృతదేహాలతో నిండిపోయింది. అక్కడ చెట్లు, కటారులు, గదలు, శక్తులు, కొండలు, ఇనుప గొడ్డళ్లు, కత్తులు పడిపోయాయి.