తతోఽన్యచ్ఛిఖరం గృహ్య విపులం ద్రుమభూషితమ్। వజ్రదంష్ట్రస్య శిరసి పాతయామాస వానరః
తర్వాత మరో పెద్ద, చెట్లతో కప్పబడిన కొండను పట్టుకుని ఆ వానరుడు వజ్రదంష్ట్రుడి తలపై విసిరాడు.
అభవచ్ఛోణితోద్గారీ వజ్రదంష్ట్రః సుమూర్చ్ఛితః। ముహూర్తమభవన్మూఢో గదామాలిఙ్గ్య నిఃశ్వసన్
వజ్రదంష్ట్రుడు రక్తం పొంగిపొర్లుతూ, బలంగా తల తిరిగిపోయి, కొంతసేపు గదను పట్టుకుని ఊపిరి పీలుస్తూ మూర్ఛించిపోయాడు.
స లబ్ధసంజ్ఞో గదయా వాలిపుత్రమవస్థితమ్। జఘాన పరమక్రుద్ధో వక్షోదేశే నిశాచరః
తనకు మళ్ళీ స్పూర్తి వచ్చిన వజ్రదంష్ట్రుడు, తీవ్రమైన కోపంతో వాలి కుమారుడిని ఎదురు నిలబెట్టుకుని గదతో ఛాతీపై బలంగా కొట్టాడు.
గదాం త్యక్త్వా తతస్తత్ర ముష్టియుద్ధమకుర్వత। అన్యోన్యం జఘ్నతుస్తత్ర తావుభౌ హరిరాక్షసౌ
అక్కడ ఇద్దరూ తమ గదలను వదిలేసి, చేతులతో పోరాడుతూ ఒకరినొకరు గట్టిగా కొట్టుకున్నారు.
రుధిరోద్గారిణౌ తౌ తు ప్రహారైర్జనితశ్రమౌ। బభూవతుః సువిక్రాన్తావఙ్గారకబుధావివ
రక్తం పొంగిపొర్లుతూ, దెబ్బలతో అలసిపోయిన వారు ఇద్దరూ పరాక్రమంతో నిలబడి, ఆకాశంలో అంగారకుడు, బుధుడు మెరుస్తున్నట్లున్నారు.
తతః పరమతేజస్వీ అఙ్గదః ప్లవగర్షభః। ఉత్పాట్య వృక్షం స్థితవానాసీత్ పుష్పఫలైర్యుతః
తర్వాత పరాక్రమశాలి, వానరులలో అగ్రగణ్యుడైన అంగదుడు పుష్పఫలాలతో నిండిన చెట్టును పీకి, సిద్ధంగా నిలబడ్డాడు.
జగ్రాహ చార్షభం చర్మ ఖడ్గం చ విపులం శుభమ్। కిఙ్కిణీజాలసంఛన్నం చర్మణా చ పరిష్కృతమ్
అతడు ఒక అందమైన, విశాలమైన ఖడ్గాన్ని, గంటలతో అలంకరించబడిన ఎద్దు చర్మాన్ని తీసుకుని, ఆ చర్మాన్ని తగిలించుకున్నాడు.
చిత్రాంశ్చ రుచిరాన్ మార్గాంశ్చేరతుః కపిరాక్షసౌ। జఘ్నతుశ్చ తదాన్యోన్యం నర్దన్తౌ జయకాంక్షిణౌ
ఆ వానరు, రాక్షసులు ఇద్దరూ అందమైన మార్గాలలో సంచరిస్తూ, గట్టిగా అరుస్తూ, విజయాన్ని కోరుతూ పరస్పరం కొట్టుకున్నారు.
వ్రణైః సాస్రైరశోభేతాం పుష్పితావివ కింశుకౌ। యుధ్యమానౌ పరిశ్రాన్తౌ జానుభ్యామవనీం గతౌ
రక్తంతో తడిసిన గాయాలతో, వారు పుష్పించిన కింశుక వృక్షాల్లా మెరిసిపోతూ, యుద్ధంలో అలసిపోయి, ఇద్దరూ మోకాల మీద భూమిపై కూర్చున్నారు.
నిమేషాన్తరమాత్రేణ అఙ్గదః కపికుఞ్జరః। ఉదతిష్ఠత దీప్తాక్షో దణ్డాహత ఇవోరగః
ఒక క్షణంలోనే, అంగదుడు — వానరులలో గజమంతుడు — అగ్నిలా మెరిసే కన్నులతో, దండంతో కొట్టిన పాము లాగెత్తి నిలబడ్డాడు.
నిర్మలేన సుధౌతేన ఖడ్గేనాస్య మహచ్ఛిరః। జఘాన వజ్రదంష్ట్రస్య వాలిసూనుర్మహాబలః
వాలి కుమారుడు, అపారమైన బలమున్నవాడు, స్వచ్ఛమైన, బాగా తుడిచిన ఖడ్గంతో వజ్రదంష్ట్రుని పెద్ద తలను కొట్టి పడగొట్టాడు.
రుధిరోక్షితగాత్రస్య బభూవ పతితం ద్విధా। తచ్చ తస్య పరీతాక్షం శుభం ఖడ్గహతం శిరః
రక్తంతో తడిసిన అతని శరీరం రెండు ముక్కలుగా పడిపోయింది. అతని అందమైన తల, ఖడ్గంతో కోసబడినది, పెద్దగా తెరిచిన కళ్లతో వేరుగా పడివుంది.
వజ్రదంష్ట్రం హతం దృష్ట్వా రాక్షసా భయమోహితాః। త్రస్తా హ్యభ్యద్రవఁల్లఙ్కాం వధ్యమానాః ప్లవఙ్గమైః। విషణ్ణవదనా దీనా హ్రియా కించిదవాఙ్ముఖాః
వజ్రదంష్ట్రుడు చనిపోయినదాన్ని చూసి, రాక్షసులు భయంతో, అయోమయంతో, వానరులు తరుముతూ కొడుతుండగా, లంకవైపు పరుగు తీశారు. వారి ముఖాలు దిగులుగా, విచారంగా, సిగ్గుతో కిందికి వంచబడ్డాయి.
నిహత్య తం వజ్రధరః ప్రతాపవాన్ స వాలిసూనుః కపిసైన్యమధ్యే। జగామ హర్షం మహితో మహాబలః సహస్రనేత్రస్త్రిదశైరివావృతః
వజ్రదంష్ట్రుని సంహరించిన వాలి కుమారుడు, మహోన్నతుడు, అపారబలమున్నవాడు, వానరసైన్యంలో ఆనందంతో మెరిసిపోతూ, దేవతలచే చుట్టుముట్టబడిన సహస్రనేత్రుడు ఇంద్రుడిలా కనిపించాడు.
thumb|పఞ్చపఞ్చాశః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే యుద్ధకాణ్డే పఞ్చపఞ్చాశః సర్గః ॥౬-
ఇప్పుడు యుద్ధకాండలో యాభై ఐదవ సర్గను వినండి.
వజ్రదంష్ట్రం హతం శ్రుత్వా వాలిపుత్రేణ రావణః। బలాధ్యక్షమువాచేదం కృతాఞ్జలిముపస్థితమ్
వాలి కుమారుడు వజ్రదంష్ట్రుని సంహరించాడని విని, రావణుడు, తన ముందు చేతులు జోడించి నిలబడ్డ బలాధిక్షునికి ఇలా చెప్పాడు.
శీఘ్రం నిర్యాన్తుదుర్ధర్షా రాక్షసా భీమవిక్రమాః। అకమ్పనం పురస్కృత్య సర్వశస్త్రాస్త్రకోవిదమ్
అకంపనుడిని ముందుగా ఉంచుకుని, అన్ని ఆయుధాల్లో నిపుణులైన, దుర్జయులైన, భయంకరమైన రాక్షసులు త్వరగా బయలుదేరాలని చెప్పు.
ఏష శాస్తా చ గోప్తా చ నేతా చ యుధి సత్తమః। భూతికామశ్చ మే నిత్యం నిత్యం చ సమరప్రియః
అతనే నా శిక్షకుడు, రక్షకుడు, యుద్ధంలో నాయకుడు, ఎప్పుడూ నా మేలుకోసం కృషిచేసేవాడు, యుద్ధాన్ని ఎప్పుడూ ఇష్టపడేవాడు.
ఏష జేష్యతి కాకుత్స్థౌ సుగ్రీవం చ మహాబలమ్। వానరాంశ్చాపరాన్ ఘోరాన్ హనిష్యతి న సంశయః
అతడు కకుత్స్థుల వారిని, బలవంతుడైన సుగ్రీవుని, ఇంకా భయంకరమైన వానరులను ఖచ్చితంగా ఓడించి, సంహరిస్తాడు — ఇందులో సందేహమే లేదు.
పరిగృహ్య స తామాజ్ఞాం రావణస్య మహాబలః। బలం సమ్ప్రేరయామాస తదా లఘుపరాక్రమః
రావణుని ఆ ఆజ్ఞను స్వీకరించిన ఆ మహాబలుడు, చురుకైన వాడు, వెంటనే సైన్యాన్ని పంపించాడు.
తతో నానాప్రహరణా భీమాక్షా భీమదర్శనాః। నిష్పేతూ రాక్షసా ముఖ్యా బలాధ్యక్షప్రచోదితాః
తర్వాత, వివిధ ఆయుధాలతో, భయంకరమైన కళ్లతో, భయానకంగా కనిపించే ప్రధాన రాక్షసులు, బలాధిక్షులు ప్రేరేపించగా, బయటకు వచ్చారు.
రథమాస్థాయ విపులం తప్తకాఞ్చనభూషణమ్। మేఘాభో మేఘవర్ణశ్చ మేఘస్వనమహాస్వనః
తప్తమైన బంగారు అలంకారాలతో అలంకరించిన, మేఘంలా రంగుతో, మేఘంలా గంభీరమైన ధ్వనితో కూడిన విస్తారమైన రథాన్ని ఎక్కి,
రాక్షసైః సంవృతో ఘోరైస్తదా నిర్యాత్యకమ్పనః। నహి కమ్పయితుం శక్యః సురైరపి మహామృధే
భయంకరమైన రాక్షసులతో చుట్టుముట్టబడి, ఆ సమయంలో అకంపనుడు బయలుదేరాడు. అతన్ని గొప్ప యుద్ధంలో దేవతలైనా కదిలించలేరు.
అకమ్పనస్తతస్తేషామాదిత్య ఇవ తేజసా। తస్య నిర్ధావమానస్య సంరబ్ధస్య యుయుత్సయా
వారిలో అకంపనుడు సూర్యుడిలా తేజస్సుతో మెరిసిపోతూ, యుద్ధానికి ఉత్సాహంతో, కోపంతో పరుగెత్తాడు.
అకస్మాద్ దైన్యమాగచ్ఛద్ధయానాం రథవాహినామ్। వ్యస్ఫురన్నయనం చాస్య సవ్యం యుద్ధాభినన్దినః
అప్పుడే, రథసేనలో గుర్రాలకు ఆకస్మికంగా నిరుత్సాహం వచ్చింది. యుద్ధాన్ని ఆనందించే అతని ఎడమ కంటి పైపొట్టు ఊగింది.
వివర్ణో ముఖవర్ణశ్చ గద్గదశ్చాభవత్ స్వనః। అభవత్ సుదినే కాలే దుర్దినం రూక్షమారుతమ్
అతని ముఖం రంగు కోల్పోయింది, స్వరం గదగదలాడింది. మంచి రోజునే, దురదినంలా, కఠినమైన గాలి వీచింది.
ఊచుః ఖగమృగాః సర్వే వాచః క్రూరా భయావహాః। స సింహోపచితస్కన్ధః శార్దూలసమవిక్రమః
అక్కడ ఉన్న పక్షులు, మృగాలు అన్నీ భయంకరంగా, క్రూరంగా అరవటం మొదలుపెట్టాయి. అతని భుజాలు సింహంలా బలంగా పెరిగి, అతని పరాక్రమం పులిలా ఉక్కిరిబిక్కిరిగా ఉంది.
తానుత్పాతానచిన్త్యైవ నిర్జగామ రణాజిరమ్। తథా నిర్గచ్ఛతస్తస్య రక్షసః సహ రాక్షసైః
ఆ అపశకునాలను పట్టించుకోకుండా, ఆ రాక్షసుడు తన సైన్యంతో కలిసి యుద్ధభూమికి బయలుదేరాడు.
బభూవ సుమహాన్ నాదః క్షోభయన్నివ సాగరమ్। తేన శబ్దేన విత్రస్తా వానరాణాం మహాచమూః
అప్పుడు ఒక గొప్ప శబ్దం లేచి, అది సముద్రాన్ని కూడా కలవరపరిచినట్లు అనిపించింది. ఆ శబ్దంతో వానరుల గొప్ప సైన్యం భయంతో వణికిపోయింది.
ద్రుమశైలప్రహారాణాం యోద్ధుం సముపతిష్ఠతామ్। తేషాం యుద్ధం మహారౌద్రం సంజజ్ఞే కపిరక్షసామ్
వారు చెట్లు, కొండలు ఆయుధాలుగా పట్టుకుని యుద్ధానికి సిద్ధమయ్యారు. అప్పుడు వానరులు, రాక్షసుల మధ్య ఘోరమైన యుద్ధం మొదలైంది.