శరైర్విదారయామాస కఙ్కపత్రైరజిహ్మగైః। బిభేద వానరాంస్తత్ర సప్తాష్టౌ నవ పఞ్చ చ
కంకపక్షాల్లాంటి నూలు అంచులతో కూడిన బాణాలతో అక్కడ ఉన్న వానరులను ఏడుగురు, ఎనిమిదుగురు, తొమ్మిదుగురు, ఐదుగురిని అతడు గాయపరిచాడు.
వివ్యాధ పరమక్రుద్ధో వజ్రదంష్ట్రః ప్రతాపవాన్। త్రస్తాః సర్వే హరిగణాః శరైః సంకృత్తదేహినః। అఙ్గదం సమ్ప్రధావన్తి ప్రజాపతిమివ ప్రజాః
వజ్రదంష్ట్రుడు తీవ్రమైన కోపంతో, పరాక్రమంతో వానరులను బాణాలతో నరాలు కోసి గాయపరిచాడు. అందరూ భయంతో వణికిపోతూ, ప్రజలు బ్రహ్మదేవుడి దగ్గరకు పరుగెత్తినట్లు, అంగదుడి వద్దకు చేరారు.
తతో హరిగణాన్ భగ్నాన్ దృష్ట్వా వాలిసుతస్తదా। క్రోధేన వజ్రదంష్ట్రం తముదీక్షన్తముదైక్షత
అప్పుడు వానరసేనలు చెల్లాచెదురైపోయినదాన్ని చూసి, వాలి కుమారుడైన అంగదుడు కోపంతో తనవైపు చూస్తున్న వజ్రదంష్ట్రుడిని నిశితంగా చూశాడు.
వజ్రదంష్ట్రోఽఙ్గదశ్చోభౌ యోయుధ్యేతే పరస్పరమ్। చేరతుః పరమక్రుద్ధౌ హరిమత్తగజావివ
వజ్రదంష్ట్రుడు, అంగదుడు ఇద్దరూ పరాక్రమంతో కోపంగా పరస్పరం యుద్ధం చేశారు. వారు ఇద్దరూ కోపంతో ఉన్న ఏనుగుల్లా పోరాడారు.
తతః శతసహస్రేణ హరిపుత్రం మహాబలమ్। జఘాన మర్మదేశేషు శరైరగ్నిశిఖోపమైః
తర్వాత వజ్రదంష్ట్రుడు అగ్నిజ్వాలల్లా మెరుస్తున్న లక్ష బాణాలతో వానరాధిపతి కుమారుడిని ప్రాణప్రదేశాల్లో గాయపరిచాడు.
రుధిరోక్షితసర్వాఙ్గో వాలిసూనుర్మహాబలః। చిక్షేప వజ్రదంష్ట్రాయ వృక్షం భీమపరాక్రమః
వాలి కుమారుడైన అంగదుడు, శరీరం అంతా రక్తంతో తడిసి, భయంకరమైన శక్తితో ఒక చెట్టును వజ్రదంష్ట్రుడిపై విసిరాడు.
దృష్ట్వా పతన్తం తం వృక్షమసమ్భ్రాన్తశ్చ రాక్షసః। చిచ్ఛేద బహుధా సోఽపి మథితః ప్రాపతద్ భువి
ఆ చెట్టు తనవైపు వస్తున్నదాన్ని చూసి ఆ రాక్షసుడు కంగారు పడకుండా దాన్ని ఎన్నో ముక్కలుగా కోసేశాడు. అది నశించి భూమిపై పడిపోయింది.
తం దృష్ట్వా వజ్రదంష్ట్రస్య విక్రమం ప్లవగర్షభః। ప్రగృహ్య విపులం శైలం చిక్షేప చ ననాద చ
వజ్రదంష్ట్రుడి పరాక్రమాన్ని చూసి, వానరులలో అగ్రగణ్యుడైన అంగదుడు ఒక పెద్ద కొండను పట్టుకుని గట్టిగా అరుస్తూ దాన్ని విసిరాడు.
తమాపతన్తం దృష్ట్వా స రథాదాప్లుత్య వీర్యవాన్। గదాపాణిరసమ్భ్రాన్తః పృథివ్యాం సమతిష్ఠత
ఆ కొండ వేగంగా తనవైపు వస్తున్నదాన్ని చూసి, ధైర్యవంతుడైన వజ్రదంష్ట్రుడు తన రథం నుండి దూకి, గదను చేతిలో పట్టుకుని భూమిపై నిలబడ్డాడు.
అఙ్గదేన శిలా క్షిప్తా గత్వా తు రణమూర్ధని। సచక్రకూబరం సాశ్వం ప్రమమాథ రథం తదా
అంగదుడు విసిరిన ఆ శిల యుద్ధమధ్యంలో పడింది. దాంతో చక్రాలు, యోకు, గుఱ్ఱాలతో కూడిన వజ్రదంష్ట్రుడి రథం నాశనం అయింది.
తతోఽన్యచ్ఛిఖరం గృహ్య విపులం ద్రుమభూషితమ్। వజ్రదంష్ట్రస్య శిరసి పాతయామాస వానరః
తర్వాత మరో పెద్ద, చెట్లతో కప్పబడిన కొండను పట్టుకుని ఆ వానరుడు వజ్రదంష్ట్రుడి తలపై విసిరాడు.
అభవచ్ఛోణితోద్గారీ వజ్రదంష్ట్రః సుమూర్చ్ఛితః। ముహూర్తమభవన్మూఢో గదామాలిఙ్గ్య నిఃశ్వసన్
వజ్రదంష్ట్రుడు రక్తం పొంగిపొర్లుతూ, బలంగా తల తిరిగిపోయి, కొంతసేపు గదను పట్టుకుని ఊపిరి పీలుస్తూ మూర్ఛించిపోయాడు.
స లబ్ధసంజ్ఞో గదయా వాలిపుత్రమవస్థితమ్। జఘాన పరమక్రుద్ధో వక్షోదేశే నిశాచరః
తనకు మళ్ళీ స్పూర్తి వచ్చిన వజ్రదంష్ట్రుడు, తీవ్రమైన కోపంతో వాలి కుమారుడిని ఎదురు నిలబెట్టుకుని గదతో ఛాతీపై బలంగా కొట్టాడు.
గదాం త్యక్త్వా తతస్తత్ర ముష్టియుద్ధమకుర్వత। అన్యోన్యం జఘ్నతుస్తత్ర తావుభౌ హరిరాక్షసౌ
అక్కడ ఇద్దరూ తమ గదలను వదిలేసి, చేతులతో పోరాడుతూ ఒకరినొకరు గట్టిగా కొట్టుకున్నారు.
రుధిరోద్గారిణౌ తౌ తు ప్రహారైర్జనితశ్రమౌ। బభూవతుః సువిక్రాన్తావఙ్గారకబుధావివ
రక్తం పొంగిపొర్లుతూ, దెబ్బలతో అలసిపోయిన వారు ఇద్దరూ పరాక్రమంతో నిలబడి, ఆకాశంలో అంగారకుడు, బుధుడు మెరుస్తున్నట్లున్నారు.
తతః పరమతేజస్వీ అఙ్గదః ప్లవగర్షభః। ఉత్పాట్య వృక్షం స్థితవానాసీత్ పుష్పఫలైర్యుతః
తర్వాత పరాక్రమశాలి, వానరులలో అగ్రగణ్యుడైన అంగదుడు పుష్పఫలాలతో నిండిన చెట్టును పీకి, సిద్ధంగా నిలబడ్డాడు.
జగ్రాహ చార్షభం చర్మ ఖడ్గం చ విపులం శుభమ్। కిఙ్కిణీజాలసంఛన్నం చర్మణా చ పరిష్కృతమ్
అతడు ఒక అందమైన, విశాలమైన ఖడ్గాన్ని, గంటలతో అలంకరించబడిన ఎద్దు చర్మాన్ని తీసుకుని, ఆ చర్మాన్ని తగిలించుకున్నాడు.
చిత్రాంశ్చ రుచిరాన్ మార్గాంశ్చేరతుః కపిరాక్షసౌ। జఘ్నతుశ్చ తదాన్యోన్యం నర్దన్తౌ జయకాంక్షిణౌ
ఆ వానరు, రాక్షసులు ఇద్దరూ అందమైన మార్గాలలో సంచరిస్తూ, గట్టిగా అరుస్తూ, విజయాన్ని కోరుతూ పరస్పరం కొట్టుకున్నారు.
వ్రణైః సాస్రైరశోభేతాం పుష్పితావివ కింశుకౌ। యుధ్యమానౌ పరిశ్రాన్తౌ జానుభ్యామవనీం గతౌ
రక్తంతో తడిసిన గాయాలతో, వారు పుష్పించిన కింశుక వృక్షాల్లా మెరిసిపోతూ, యుద్ధంలో అలసిపోయి, ఇద్దరూ మోకాల మీద భూమిపై కూర్చున్నారు.
నిమేషాన్తరమాత్రేణ అఙ్గదః కపికుఞ్జరః। ఉదతిష్ఠత దీప్తాక్షో దణ్డాహత ఇవోరగః
ఒక క్షణంలోనే, అంగదుడు — వానరులలో గజమంతుడు — అగ్నిలా మెరిసే కన్నులతో, దండంతో కొట్టిన పాము లాగెత్తి నిలబడ్డాడు.
నిర్మలేన సుధౌతేన ఖడ్గేనాస్య మహచ్ఛిరః। జఘాన వజ్రదంష్ట్రస్య వాలిసూనుర్మహాబలః
వాలి కుమారుడు, అపారమైన బలమున్నవాడు, స్వచ్ఛమైన, బాగా తుడిచిన ఖడ్గంతో వజ్రదంష్ట్రుని పెద్ద తలను కొట్టి పడగొట్టాడు.
రుధిరోక్షితగాత్రస్య బభూవ పతితం ద్విధా। తచ్చ తస్య పరీతాక్షం శుభం ఖడ్గహతం శిరః
రక్తంతో తడిసిన అతని శరీరం రెండు ముక్కలుగా పడిపోయింది. అతని అందమైన తల, ఖడ్గంతో కోసబడినది, పెద్దగా తెరిచిన కళ్లతో వేరుగా పడివుంది.
వజ్రదంష్ట్రం హతం దృష్ట్వా రాక్షసా భయమోహితాః। త్రస్తా హ్యభ్యద్రవఁల్లఙ్కాం వధ్యమానాః ప్లవఙ్గమైః। విషణ్ణవదనా దీనా హ్రియా కించిదవాఙ్ముఖాః
వజ్రదంష్ట్రుడు చనిపోయినదాన్ని చూసి, రాక్షసులు భయంతో, అయోమయంతో, వానరులు తరుముతూ కొడుతుండగా, లంకవైపు పరుగు తీశారు. వారి ముఖాలు దిగులుగా, విచారంగా, సిగ్గుతో కిందికి వంచబడ్డాయి.
నిహత్య తం వజ్రధరః ప్రతాపవాన్ స వాలిసూనుః కపిసైన్యమధ్యే। జగామ హర్షం మహితో మహాబలః సహస్రనేత్రస్త్రిదశైరివావృతః
వజ్రదంష్ట్రుని సంహరించిన వాలి కుమారుడు, మహోన్నతుడు, అపారబలమున్నవాడు, వానరసైన్యంలో ఆనందంతో మెరిసిపోతూ, దేవతలచే చుట్టుముట్టబడిన సహస్రనేత్రుడు ఇంద్రుడిలా కనిపించాడు.
thumb|పఞ్చపఞ్చాశః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే యుద్ధకాణ్డే పఞ్చపఞ్చాశః సర్గః ॥౬-
ఇప్పుడు యుద్ధకాండలో యాభై ఐదవ సర్గను వినండి.
వజ్రదంష్ట్రం హతం శ్రుత్వా వాలిపుత్రేణ రావణః। బలాధ్యక్షమువాచేదం కృతాఞ్జలిముపస్థితమ్
వాలి కుమారుడు వజ్రదంష్ట్రుని సంహరించాడని విని, రావణుడు, తన ముందు చేతులు జోడించి నిలబడ్డ బలాధిక్షునికి ఇలా చెప్పాడు.
శీఘ్రం నిర్యాన్తుదుర్ధర్షా రాక్షసా భీమవిక్రమాః। అకమ్పనం పురస్కృత్య సర్వశస్త్రాస్త్రకోవిదమ్
అకంపనుడిని ముందుగా ఉంచుకుని, అన్ని ఆయుధాల్లో నిపుణులైన, దుర్జయులైన, భయంకరమైన రాక్షసులు త్వరగా బయలుదేరాలని చెప్పు.
ఏష శాస్తా చ గోప్తా చ నేతా చ యుధి సత్తమః। భూతికామశ్చ మే నిత్యం నిత్యం చ సమరప్రియః
అతనే నా శిక్షకుడు, రక్షకుడు, యుద్ధంలో నాయకుడు, ఎప్పుడూ నా మేలుకోసం కృషిచేసేవాడు, యుద్ధాన్ని ఎప్పుడూ ఇష్టపడేవాడు.
ఏష జేష్యతి కాకుత్స్థౌ సుగ్రీవం చ మహాబలమ్। వానరాంశ్చాపరాన్ ఘోరాన్ హనిష్యతి న సంశయః
అతడు కకుత్స్థుల వారిని, బలవంతుడైన సుగ్రీవుని, ఇంకా భయంకరమైన వానరులను ఖచ్చితంగా ఓడించి, సంహరిస్తాడు — ఇందులో సందేహమే లేదు.
పరిగృహ్య స తామాజ్ఞాం రావణస్య మహాబలః। బలం సమ్ప్రేరయామాస తదా లఘుపరాక్రమః
రావణుని ఆ ఆజ్ఞను స్వీకరించిన ఆ మహాబలుడు, చురుకైన వాడు, వెంటనే సైన్యాన్ని పంపించాడు.