వానరాణాం చ శూరాస్తు తే సర్వే ప్లవగర్షభాః। అయుధ్యన్త శిలాహస్తాః సమవేతాః సమన్తతః
అన్ని వైపులా కూడిన వానరులలో శూరులు, వానరులలో అగ్రగణ్యులు, చేతుల్లో రాళ్లతో యుద్ధం చేశారు.
తత్రాయుధసహస్రాణి తస్మిన్నాయోధనే భృశమ్। రాక్షసాః కపిముఖ్యేషు పాతయాంచక్రిరే తదా
ఆ యుద్ధంలో, రాక్షసులు వానర నాయకులపై వేలాది ఆయుధాలను ఉగ్రంగా విసిరారు.
వానరాశ్చైవ రక్షఃసు గిరివృక్షాన్ మహాశిలాః। ప్రవీరాః పాతయామాసుర్మత్తవారణసంనిభాః
వీర వానరులు మత్తులో ఉన్న ఏనుగులవలె, రాక్షసులపై కొండలు, చెట్లు, గొప్ప రాళ్లను విసిరారు.
శూరాణాం యుధ్యమానానాం సమరేష్వనివర్తినామ్। తద్ రాక్షసగణానాం చ సుయుద్ధం సమవర్తత
వీరులు, వెనక్కు తగ్గని యోధులు, రాక్షస గణాల మధ్య ఘోరమైన, నైపుణ్యమైన యుద్ధం జరిగింది.
ప్రభిన్నశిరసః కేచిచ్ఛిన్నైః పాదైశ్చ బాహుభిః। శస్త్రైరర్దితదేహాస్తు రుధిరేణ సముక్షితాః
కొంతమందికి తలలు పగిలిపోయాయి, మరికొంతమందికి కాళ్లు, చేతులు తెగిపోయాయి. ఆయుధాలతో దెబ్బతిన్న శరీరాలు రక్తంతో తడిసిపోయాయి.
హరయో రాక్షసాశ్చైవ శేరతే గాం సమాశ్రితాః। కఙ్కగృధ్రబలాఢ్యాశ్చ గోమాయుకులసంకులాః
వానరులు, రాక్షసులు ఇద్దరూ నేలపై పడిపోయారు. ఆ చుట్టూ గద్దలు, గిడుగు పక్షులు, మేకపిల్లలు, అడవి కుక్కలు గుంపులుగా చేరాయి.
కబన్ధాని సముత్పేతుర్భీరూణాం భీషణాని వై। భుజపాణిశిరశ్ఛిన్నాశ్ఛిన్నకాయాశ్చ భూతలే
తలలు లేని దేహాలు, భయపడే వారికి భయంకరంగా కనిపించాయి. చేతులు, పాదాలు, తలలు, శరీరాలు నేలపై విడివిడిగా పడి ఉన్నాయి.
వానరా రాక్షసాశ్చాపి నిపేతుస్తత్ర భూతలే। తతో వానరసైన్యేన హన్యమానం నిశాచరమ్
వానరులు, రాక్షసులు ఇద్దరూ అక్కడ నేలపై పడిపోయారు. ఆ తరువాత వానర సేన రాత్రిపూట సంచరించే రాక్షసులను సంహరించింది.
ప్రాభజ్యత బలం సర్వం వజ్రదంష్ట్రస్య పశ్యతః। రాక్షసాన్ భయవిత్రస్తాన్ హన్యమానాన్ ప్లవంగమైః
వజ్రదంష్ట్రుడు చూస్తుండగానే అతని సర్వసేన చీలిపోయింది. భయంతో వణికిపోతున్న రాక్షసులను వానరులు సంహరిస్తున్నారు.
దృష్ట్వా స రోషతామ్రాక్షో వజ్రదంష్ట్రః ప్రతాపవాన్। ప్రవివేశ ధనుష్పాణిస్త్రాసయన్ హరివాహినీమ్
అది చూసి, వజ్రదంష్ట్రుడు కోపంతో కళ్లు ఎర్రగా మారి, పరాక్రమంతో విల్లు చేతపట్టి యుద్ధంలోకి ప్రవేశించి వానర సేనను భయపెట్టాడు.
శరైర్విదారయామాస కఙ్కపత్రైరజిహ్మగైః। బిభేద వానరాంస్తత్ర సప్తాష్టౌ నవ పఞ్చ చ
కంకపక్షాల్లాంటి నూలు అంచులతో కూడిన బాణాలతో అక్కడ ఉన్న వానరులను ఏడుగురు, ఎనిమిదుగురు, తొమ్మిదుగురు, ఐదుగురిని అతడు గాయపరిచాడు.
వివ్యాధ పరమక్రుద్ధో వజ్రదంష్ట్రః ప్రతాపవాన్। త్రస్తాః సర్వే హరిగణాః శరైః సంకృత్తదేహినః। అఙ్గదం సమ్ప్రధావన్తి ప్రజాపతిమివ ప్రజాః
వజ్రదంష్ట్రుడు తీవ్రమైన కోపంతో, పరాక్రమంతో వానరులను బాణాలతో నరాలు కోసి గాయపరిచాడు. అందరూ భయంతో వణికిపోతూ, ప్రజలు బ్రహ్మదేవుడి దగ్గరకు పరుగెత్తినట్లు, అంగదుడి వద్దకు చేరారు.
తతో హరిగణాన్ భగ్నాన్ దృష్ట్వా వాలిసుతస్తదా। క్రోధేన వజ్రదంష్ట్రం తముదీక్షన్తముదైక్షత
అప్పుడు వానరసేనలు చెల్లాచెదురైపోయినదాన్ని చూసి, వాలి కుమారుడైన అంగదుడు కోపంతో తనవైపు చూస్తున్న వజ్రదంష్ట్రుడిని నిశితంగా చూశాడు.
వజ్రదంష్ట్రోఽఙ్గదశ్చోభౌ యోయుధ్యేతే పరస్పరమ్। చేరతుః పరమక్రుద్ధౌ హరిమత్తగజావివ
వజ్రదంష్ట్రుడు, అంగదుడు ఇద్దరూ పరాక్రమంతో కోపంగా పరస్పరం యుద్ధం చేశారు. వారు ఇద్దరూ కోపంతో ఉన్న ఏనుగుల్లా పోరాడారు.
తతః శతసహస్రేణ హరిపుత్రం మహాబలమ్। జఘాన మర్మదేశేషు శరైరగ్నిశిఖోపమైః
తర్వాత వజ్రదంష్ట్రుడు అగ్నిజ్వాలల్లా మెరుస్తున్న లక్ష బాణాలతో వానరాధిపతి కుమారుడిని ప్రాణప్రదేశాల్లో గాయపరిచాడు.
రుధిరోక్షితసర్వాఙ్గో వాలిసూనుర్మహాబలః। చిక్షేప వజ్రదంష్ట్రాయ వృక్షం భీమపరాక్రమః
వాలి కుమారుడైన అంగదుడు, శరీరం అంతా రక్తంతో తడిసి, భయంకరమైన శక్తితో ఒక చెట్టును వజ్రదంష్ట్రుడిపై విసిరాడు.
దృష్ట్వా పతన్తం తం వృక్షమసమ్భ్రాన్తశ్చ రాక్షసః। చిచ్ఛేద బహుధా సోఽపి మథితః ప్రాపతద్ భువి
ఆ చెట్టు తనవైపు వస్తున్నదాన్ని చూసి ఆ రాక్షసుడు కంగారు పడకుండా దాన్ని ఎన్నో ముక్కలుగా కోసేశాడు. అది నశించి భూమిపై పడిపోయింది.
తం దృష్ట్వా వజ్రదంష్ట్రస్య విక్రమం ప్లవగర్షభః। ప్రగృహ్య విపులం శైలం చిక్షేప చ ననాద చ
వజ్రదంష్ట్రుడి పరాక్రమాన్ని చూసి, వానరులలో అగ్రగణ్యుడైన అంగదుడు ఒక పెద్ద కొండను పట్టుకుని గట్టిగా అరుస్తూ దాన్ని విసిరాడు.
తమాపతన్తం దృష్ట్వా స రథాదాప్లుత్య వీర్యవాన్। గదాపాణిరసమ్భ్రాన్తః పృథివ్యాం సమతిష్ఠత
ఆ కొండ వేగంగా తనవైపు వస్తున్నదాన్ని చూసి, ధైర్యవంతుడైన వజ్రదంష్ట్రుడు తన రథం నుండి దూకి, గదను చేతిలో పట్టుకుని భూమిపై నిలబడ్డాడు.
అఙ్గదేన శిలా క్షిప్తా గత్వా తు రణమూర్ధని। సచక్రకూబరం సాశ్వం ప్రమమాథ రథం తదా
అంగదుడు విసిరిన ఆ శిల యుద్ధమధ్యంలో పడింది. దాంతో చక్రాలు, యోకు, గుఱ్ఱాలతో కూడిన వజ్రదంష్ట్రుడి రథం నాశనం అయింది.
తతోఽన్యచ్ఛిఖరం గృహ్య విపులం ద్రుమభూషితమ్। వజ్రదంష్ట్రస్య శిరసి పాతయామాస వానరః
తర్వాత మరో పెద్ద, చెట్లతో కప్పబడిన కొండను పట్టుకుని ఆ వానరుడు వజ్రదంష్ట్రుడి తలపై విసిరాడు.
అభవచ్ఛోణితోద్గారీ వజ్రదంష్ట్రః సుమూర్చ్ఛితః। ముహూర్తమభవన్మూఢో గదామాలిఙ్గ్య నిఃశ్వసన్
వజ్రదంష్ట్రుడు రక్తం పొంగిపొర్లుతూ, బలంగా తల తిరిగిపోయి, కొంతసేపు గదను పట్టుకుని ఊపిరి పీలుస్తూ మూర్ఛించిపోయాడు.
స లబ్ధసంజ్ఞో గదయా వాలిపుత్రమవస్థితమ్। జఘాన పరమక్రుద్ధో వక్షోదేశే నిశాచరః
తనకు మళ్ళీ స్పూర్తి వచ్చిన వజ్రదంష్ట్రుడు, తీవ్రమైన కోపంతో వాలి కుమారుడిని ఎదురు నిలబెట్టుకుని గదతో ఛాతీపై బలంగా కొట్టాడు.
గదాం త్యక్త్వా తతస్తత్ర ముష్టియుద్ధమకుర్వత। అన్యోన్యం జఘ్నతుస్తత్ర తావుభౌ హరిరాక్షసౌ
అక్కడ ఇద్దరూ తమ గదలను వదిలేసి, చేతులతో పోరాడుతూ ఒకరినొకరు గట్టిగా కొట్టుకున్నారు.
రుధిరోద్గారిణౌ తౌ తు ప్రహారైర్జనితశ్రమౌ। బభూవతుః సువిక్రాన్తావఙ్గారకబుధావివ
రక్తం పొంగిపొర్లుతూ, దెబ్బలతో అలసిపోయిన వారు ఇద్దరూ పరాక్రమంతో నిలబడి, ఆకాశంలో అంగారకుడు, బుధుడు మెరుస్తున్నట్లున్నారు.
తతః పరమతేజస్వీ అఙ్గదః ప్లవగర్షభః। ఉత్పాట్య వృక్షం స్థితవానాసీత్ పుష్పఫలైర్యుతః
తర్వాత పరాక్రమశాలి, వానరులలో అగ్రగణ్యుడైన అంగదుడు పుష్పఫలాలతో నిండిన చెట్టును పీకి, సిద్ధంగా నిలబడ్డాడు.
జగ్రాహ చార్షభం చర్మ ఖడ్గం చ విపులం శుభమ్। కిఙ్కిణీజాలసంఛన్నం చర్మణా చ పరిష్కృతమ్
అతడు ఒక అందమైన, విశాలమైన ఖడ్గాన్ని, గంటలతో అలంకరించబడిన ఎద్దు చర్మాన్ని తీసుకుని, ఆ చర్మాన్ని తగిలించుకున్నాడు.
చిత్రాంశ్చ రుచిరాన్ మార్గాంశ్చేరతుః కపిరాక్షసౌ। జఘ్నతుశ్చ తదాన్యోన్యం నర్దన్తౌ జయకాంక్షిణౌ
ఆ వానరు, రాక్షసులు ఇద్దరూ అందమైన మార్గాలలో సంచరిస్తూ, గట్టిగా అరుస్తూ, విజయాన్ని కోరుతూ పరస్పరం కొట్టుకున్నారు.
వ్రణైః సాస్రైరశోభేతాం పుష్పితావివ కింశుకౌ। యుధ్యమానౌ పరిశ్రాన్తౌ జానుభ్యామవనీం గతౌ
రక్తంతో తడిసిన గాయాలతో, వారు పుష్పించిన కింశుక వృక్షాల్లా మెరిసిపోతూ, యుద్ధంలో అలసిపోయి, ఇద్దరూ మోకాల మీద భూమిపై కూర్చున్నారు.
నిమేషాన్తరమాత్రేణ అఙ్గదః కపికుఞ్జరః। ఉదతిష్ఠత దీప్తాక్షో దణ్డాహత ఇవోరగః
ఒక క్షణంలోనే, అంగదుడు — వానరులలో గజమంతుడు — అగ్నిలా మెరిసే కన్నులతో, దండంతో కొట్టిన పాము లాగెత్తి నిలబడ్డాడు.