తాంస్తు విద్రవతో దృష్ట్వా వానరా జితకాశినః। ప్రణేదుః సుమహానాదాన్ దిశః శబ్దేన పూరయన్
ఆ రాక్షసులు పారిపోతున్నదాన్ని చూసి, విజయం సాధించిన వానరులు గొప్ప అరుపులతో దిశలన్నీ నిండేలా గర్జించారు.
తతః ప్రవృత్తం తుములం హరీణాం రాక్షసైః సహ। ఘోరాణాం భీమరూపాణామన్యోన్యవధకాఙ్క్షిణామ్
తర్వాత వానరులు, రాక్షసుల మధ్య భయంకరమైన, భయానకమైన యుద్ధం మొదలైంది. అందరూ ఒకరినొకరు చంపాలని తహతహలాడారు.
నిష్పతన్తో మహోత్సాహా భిన్నదేహశిరోధరాః। రుధిరోక్షితసర్వాఙ్గా న్యపతన్ ధరణీతలే
అధిక ఉత్సాహంతో యుద్ధానికి దూసుకొచ్చిన వారు, శరీరాలు, తలలు, మెడలు విరిగిపోయి, రక్తంతో తడిసిపోయి భూమిపై పడిపోయారు.
కేచిదన్యోన్యమాసాద్య శూరాః పరిఘబాహవః। చిక్షిపుర్వివిధాన్ శస్త్రాన్ సమరేష్వనివర్తినః
మరికొందరు వీరులు, యుద్ధంలో ఎదురెదురుగా వచ్చి, ఇనుపగదులు చేతబట్టి, ఎన్నో ఆయుధాలు విసిరారు. వారు పోరులో వెనక్కి తగ్గలేదు.
ద్రుమాణాం చ శిలానాం చ శస్త్రాణాం చాపి నిఃస్వనః। శ్రూయతే సుమహాంస్తత్ర ఘోరో హృదయభేదనః
ఆ సమయంలో, చెట్లు, రాళ్లు, ఆయుధాల గర్జన భయంకరంగా, హృదయాన్ని చీల్చేలా అక్కడ వినిపించింది.
రథనేమిస్వనస్తత్ర ధనుషశ్చాపి ఘోరవత్। శఙ్ఖభేరీమృదఙ్గానాం బభూవ తుములః స్వనః
అక్కడ రథచక్రాల శబ్దం, విల్లుల గర్జన, శంఖాలు, బేరీలు, మృదంగాల ఘోరమైన శబ్దం ఉక్కిరిబిక్కిరి చేసింది.
కేచిదస్త్రాణి సంత్యజ్య బాహుయుద్ధమకుర్వత
మరికొందరు ఆయుధాలు వదిలేసి, చేతితోనే పోరాడటం ప్రారంభించారు.
తలైశ్చ చరణైశ్చాపి ముష్టిభిశ్చ ద్రుమైరపి। జానుభిశ్చ హతాః కేచిద్ భగ్నదేహాశ్చ రాక్షసాః। శిలాభిశ్చూర్ణితాః కేచిద్ వానరైర్యుద్ధదుర్మదైః
కొంతమంది రాక్షసులు, చేతులతో, కాలులతో, ముష్టులతో, చెట్లతో, మోకాలితో కొట్టబడి పడిపోయారు. మరికొందరు శరీరాలు విరిగిపోయి, యుద్ధోన్మాదంతో ఉన్న వానరులు విసిరిన రాళ్లతో నుజ్జునుజ్జయ్యారు.
వజ్రదంష్ట్రో భృశం బాణై రణే విత్రాసయన్ హరీన్। చచార లోకసంహారే పాశహస్త ఇవాన్తకః
వజ్రదంష్ట్రుడు యుద్ధంలో బాణాలతో వానరులను భయపెట్టాడు. అతడు కాలదేవుడు తాడుతో సంహారం చేసే విధంగా సంచరించాడు.
బలవన్తోఽస్త్రవిదుషో నానాప్రహరణా రణే। జఘ్నుర్వానరసైన్యాని రాక్షసాః క్రోధర్మూచ్ఛితాః
బలవంతులు, ఆయుధ నిపుణులు, ఎన్నో ఆయుధాలతో ఉన్న రాక్షసులు, కోపంతో వానర సైన్యాలపై దాడి చేశారు.
జఘ్నే తాన్ రాక్షసాన్ సర్వాన్ ధృష్టో వాలిసుతో రణే। క్రోధేన ద్విగుణావిష్టః సంవర్తక ఇవానలః
ధృష్టుడు, వాలి కుమారుడు, ద్విగుణమైన కోపంతో, ప్రళయాగ్ని లా, యుద్ధంలో ఆ రాక్షసులందరినీ సంహరించాడు.
తాన్ రాక్షసగణాన్ సర్వాన్ వృక్షముద్యమ్య వీర్యవాన్। అఙ్గదః క్రోధతామ్రాక్షః సింహః క్షుద్రమృగానివ
పరాక్రమశాలి అంగదుడు, కోపంతో కళ్లెర్రబెట్టుకొని, ఒక పెద్ద చెట్టు ఎత్తి, ఆ రాక్షస గుంపులపై సింహం చిన్న జంతువులపై దాడిచేసినట్లు దాడి చేశాడు.
చకార కదనం ఘోరం శక్రతుల్యపరాక్రమః। అఙ్గదాభిహతాస్తత్ర రాక్షసా భీమవిక్రమాః
అంగదుడు ఇంద్రునికి సమానమైన పరాక్రమంతో, అక్కడ భయంకరమైన రాక్షసులను ఘోరంగా సంహరించాడు.
విభిన్నశిరసః పేతుర్నికృత్తా ఇవ పాదపాః। రథైశ్చిత్రైర్ధ్వజైరశ్వైః శరీరైర్హరిరక్షసామ్
వారికి తలలు చీలిపోయి, కోసిన చెట్లలా నేలపై పడిపోయారు. అలంకరించబడిన రథాలు, పతాకాలు, కుదిరిన గుర్రాలు, వానరులు, రాక్షసుల శరీరాలతో అక్కడ భూమి నిండిపోయింది.
రుధిరౌఘేణ సంఛన్నా భూమిర్భయకరీ తదా। హారకేయూరవస్త్రైశ్చ శస్త్రైశ్చ సమలంకృతా
అప్పుడు రక్తపు ప్రవాహాలతో కప్పబడిన భూమి భయంకరంగా మారింది. హారాలు, కంకణాలు, వస్త్రాలు, ఆయుధాలతో అలంకరించబడింది.
భూమిర్భాతి రణే తత్ర శారదీవ యథా నిశా। అఙ్గదస్య చ వేగేన తద్ రాక్షసబలం మహత్। ప్రాకమ్పత తదా తత్ర పవనేనామ్బుదో యథా
ఆ యుద్ధంలో భూమి శరదృతువులోని రాత్రిలా ప్రకాశించింది. అంగదుని వేగానికి ఆ రాక్షస సేన గొప్పగా కంపించిపోయింది, గాలికి మేఘం కంపించినట్లుగా.
thumb|చతుష్పఞ్చాశః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే యుద్ధకాణ్డే చతుష్పఞ్చాశః సర్గః ॥౬-
ఇప్పుడు పంచదినాలవ సర్గను వినండి.
స్వబలస్య చ ఘాతేన అఙ్గదస్య బలేన చ। రాక్షసః క్రోధమావిష్టో వజ్రదంష్ట్రో మహాబలః
తన సేనను నాశనం చేయడాన్ని, అంగదుని బలాన్ని చూసి, మహాబలశాలి వజ్రదంష్ట్రుడు రాక్షసుడు కోపంతో నిండిపోయాడు.
విస్ఫార్య చ ధనుర్ఘోరం శక్రాశనిసమప్రభమ్। వానరాణామనీకాని ప్రాకిరచ్ఛరవృష్టిభిః
వజ్రదంష్ట్రుడు ఇంద్రుని వజ్రాయుధంలా మెరిసే భయంకరమైన విల్లు ఎక్కించి, వానర సేనలపై బాణాల వర్షాన్ని కురిపించాడు.
రాక్షసాశ్చాపి ముఖ్యాస్తే రథేషు సమవస్థితాః। నానాప్రహరణాః శూరాః ప్రాయుధ్యన్త తదా రణే
ఆ సమయంలో, రథాలపై నిలబడి ఉన్న రాక్షసులలో ముఖ్యులు, ధైర్యవంతులు, వివిధ ఆయుధాలతో యుద్ధంలో పోరాడారు.
వానరాణాం చ శూరాస్తు తే సర్వే ప్లవగర్షభాః। అయుధ్యన్త శిలాహస్తాః సమవేతాః సమన్తతః
అన్ని వైపులా కూడిన వానరులలో శూరులు, వానరులలో అగ్రగణ్యులు, చేతుల్లో రాళ్లతో యుద్ధం చేశారు.
తత్రాయుధసహస్రాణి తస్మిన్నాయోధనే భృశమ్। రాక్షసాః కపిముఖ్యేషు పాతయాంచక్రిరే తదా
ఆ యుద్ధంలో, రాక్షసులు వానర నాయకులపై వేలాది ఆయుధాలను ఉగ్రంగా విసిరారు.
వానరాశ్చైవ రక్షఃసు గిరివృక్షాన్ మహాశిలాః। ప్రవీరాః పాతయామాసుర్మత్తవారణసంనిభాః
వీర వానరులు మత్తులో ఉన్న ఏనుగులవలె, రాక్షసులపై కొండలు, చెట్లు, గొప్ప రాళ్లను విసిరారు.
శూరాణాం యుధ్యమానానాం సమరేష్వనివర్తినామ్। తద్ రాక్షసగణానాం చ సుయుద్ధం సమవర్తత
వీరులు, వెనక్కు తగ్గని యోధులు, రాక్షస గణాల మధ్య ఘోరమైన, నైపుణ్యమైన యుద్ధం జరిగింది.
ప్రభిన్నశిరసః కేచిచ్ఛిన్నైః పాదైశ్చ బాహుభిః। శస్త్రైరర్దితదేహాస్తు రుధిరేణ సముక్షితాః
కొంతమందికి తలలు పగిలిపోయాయి, మరికొంతమందికి కాళ్లు, చేతులు తెగిపోయాయి. ఆయుధాలతో దెబ్బతిన్న శరీరాలు రక్తంతో తడిసిపోయాయి.
హరయో రాక్షసాశ్చైవ శేరతే గాం సమాశ్రితాః। కఙ్కగృధ్రబలాఢ్యాశ్చ గోమాయుకులసంకులాః
వానరులు, రాక్షసులు ఇద్దరూ నేలపై పడిపోయారు. ఆ చుట్టూ గద్దలు, గిడుగు పక్షులు, మేకపిల్లలు, అడవి కుక్కలు గుంపులుగా చేరాయి.
కబన్ధాని సముత్పేతుర్భీరూణాం భీషణాని వై। భుజపాణిశిరశ్ఛిన్నాశ్ఛిన్నకాయాశ్చ భూతలే
తలలు లేని దేహాలు, భయపడే వారికి భయంకరంగా కనిపించాయి. చేతులు, పాదాలు, తలలు, శరీరాలు నేలపై విడివిడిగా పడి ఉన్నాయి.
వానరా రాక్షసాశ్చాపి నిపేతుస్తత్ర భూతలే। తతో వానరసైన్యేన హన్యమానం నిశాచరమ్
వానరులు, రాక్షసులు ఇద్దరూ అక్కడ నేలపై పడిపోయారు. ఆ తరువాత వానర సేన రాత్రిపూట సంచరించే రాక్షసులను సంహరించింది.
ప్రాభజ్యత బలం సర్వం వజ్రదంష్ట్రస్య పశ్యతః। రాక్షసాన్ భయవిత్రస్తాన్ హన్యమానాన్ ప్లవంగమైః
వజ్రదంష్ట్రుడు చూస్తుండగానే అతని సర్వసేన చీలిపోయింది. భయంతో వణికిపోతున్న రాక్షసులను వానరులు సంహరిస్తున్నారు.
దృష్ట్వా స రోషతామ్రాక్షో వజ్రదంష్ట్రః ప్రతాపవాన్। ప్రవివేశ ధనుష్పాణిస్త్రాసయన్ హరివాహినీమ్
అది చూసి, వజ్రదంష్ట్రుడు కోపంతో కళ్లు ఎర్రగా మారి, పరాక్రమంతో విల్లు చేతపట్టి యుద్ధంలోకి ప్రవేశించి వానర సేనను భయపెట్టాడు.