విదార్యమాణా రక్షోభిర్వానరాస్తే మహాబలాః। అమర్షజనితోద్ధర్షాశ్చక్రుః కర్మాణ్యభీతవత్
రాక్షసులు వారిని చీల్చి వేస్తున్నా, ఆ మహాబలశాలులు అయిన వానరులు కోపంతో ధైర్యంగా, భయపడకుండా పరాక్రమాలు చేశారు.
శరనిర్భిన్నగాత్రాస్తే శూలనిర్భిన్నదేహినః। జగృహుస్తే ద్రుమాంస్తత్ర శిలాశ్చ హరియూథపాః
బాణాలతో శరీరాలు, శూలాలతో అవయవాలు చీల్చబడిన వానరసేనాధిపతులు అక్కడ చెట్లు, రాళ్లు పట్టుకున్నారు.
తే భీమవేగా హరయో నర్దమానాస్తతస్తతః। మమన్థూ రాక్షసాన్ వీరాన్ నామాని చ బభాషిరే
అతిభయంకరమైన వేగంతో, గర్జిస్తూ తిరిగిన వానరులు, రాక్షస వీరులను నుజ్జునుజ్జు చేసి, వారి పేర్లు పిలిచారు.
తద్ బభూవాద్భుతం ఘోరం యుద్ధం వానరరక్షసామ్। శిలాభిర్వివిధాభిశ్చ బహుశాఖైశ్చ పాదపైః
అప్పుడు వానరులు, రాక్షసుల మధ్య రాళ్లు, అనేక కొమ్మలతో ఉన్న చెట్లతో, అద్భుతమైన ఘోరమైన యుద్ధం జరిగింది.
రాక్షసా మథితాః కేచిద్ వానరైర్జితకాశిభిః। ప్రవేమూ రుధిరం కేచిన్ముఖై రుధిరభోజనాః
విజయవంతమైన వానరులు కొట్టిన కొందరు రాక్షసులు రక్తం వాంతి చేశారు. మరికొందరు రక్తాన్ని తినే వారు, నోటిలోంచి రక్తాన్ని ఉమ్మారు.
పార్శ్వేషు దారితాః కేచిత్ కేచిద్ రాశీకృతా ద్రుమైః। శిలాభిశ్చూర్ణితాః కేచిత్ కేచిద్ దన్తైర్విదారితాః
కొంతమందిని పక్కలలో చీల్చారు, మరికొందరిని చెట్లతో గుట్టలుగా చేశారు, మరికొందరిని రాళ్లతో పొడిచారు, ఇంకొందరిని పళ్లతో చింపారు.
ధ్వజైర్విమథితైర్భగ్నైః ఖడ్గైశ్చ వినిపాతితైః। రథైర్విధ్వంసితైః కేచిద్ వ్యథితా రజనీచరాః
పగిలిన, విరిగిన జెండాలతో, నేలకుపడిన కత్తులతో, ధ్వంసమైన రథాలతో కొంతమంది రాత్రిపూట తిరిగే రాక్షసులు బాధపడ్డారు.
గజేన్ద్రైః పర్వతాకారైః పర్వతాగ్రైర్వనౌకసామ్। మథితైర్వాజిభిః కీర్ణం సారోహైర్వసుధాతలమ్
పర్వతాల్లాంటి గజేంద్రులు, అడవిలో నివసించే వారు విసిరిన పర్వతశిఖరాలు, తొక్కిన గుర్రాలతో భూమి నిండిపోయింది.
వానరైర్భీమవిక్రాన్తైరాప్లుత్యోత్ప్లుత్య వేగితైః। రాక్షసాః కరజైస్తీక్ష్ణైర్ముఖేషు వినిదారితాః
భయంకరమైన పరాక్రమంతో ఉన్న వానరులు వేగంగా ఎగిరిపడి, రాక్షసులను పదే పదే మొహాల్లో గాటుద్దరాలితో చీల్చారు.
విషణ్ణవదనా భూయో విప్రకీర్ణశిరోరుహాః। మూఢాః శోణితగన్ధేన నిపేతుర్ధరణీతలే
వాళ్ల ముఖాలు మాడిపోయి, జుట్టు చెల్లాచెదురుగా, రక్తపు వాసనతో మూర్ఛించి, భూమిపై పడిపోయారు.
అన్యే తు పరమక్రుద్ధా రాక్షసా భీమవిక్రమాః। తలైరేవాభిధావన్తి వజ్రస్పర్శసమైర్హరీన్
ఇంకొంత మంది రాక్షసులు తీవ్రమైన కోపంతో, భయంకరమైన శక్తితో, వజ్రంలా గట్టిగా ఉన్న చేతులతో వానరుల మీద దూకారు.
వానరైః పాతయన్తస్తే వేగితా వేగవత్తరైః। ముష్టిభిశ్చరణైర్దన్తైః పాదపైశ్చావపోథితాః
వేగంగా ఉన్న ఆ రాక్షసులను, ఇంకా వేగంగా ఉన్న వానరులు గుద్దులతో, కాళ్లతో, పళ్లతో, చెట్లతో కొట్టి నేలమీద పడేశారు.
సైన్యం తు విద్రుతం దృష్ట్వా ధూమ్రాక్షో రాక్షసర్షభః। రోషేణ కదనం చక్రే వానరాణాం యుయుత్సతామ్
తన సైన్యం పారిపోతున్నదాన్ని చూసి, రాక్షసులలో అగ్రగణ్యుడైన ధూమ్రాక్షుడు కోపంతో యుద్ధానికి సిద్ధమైన వానరులను చంపడం ప్రారంభించాడు.
ప్రాసైః ప్రమథితాః కేచిద్ వానరాః శోణితస్రవాః। ముద్గరైరాహతాః కేచిత్ పతితా ధరణీతలే
కొంత మంది వానరులు కత్తులతో గాయపడి, రక్తం కారుతూ, ముద్గరాలతో కొట్టబడి భూమిపై పడిపోయారు.
పరిఘైర్మథితాః కేచిద్ భిన్దిపాలైశ్చ దారితాః। పట్టిశైర్మథితాః కేచిద్ విహ్వలన్తో గతాసవః
కొంత మంది ఇనుపగదులతో నలిపివేయబడి, మరికొందరు బండరాళ్లతో చీల్చబడి, ఇంకొందరు కత్తులతో నలిపివేయబడి, తూలుతూ ప్రాణాలు విడిచారు.
కేచిద్ వినిహతా భూమౌ రుధిరార్ద్రా వనౌకసః। కేచిద్ విద్రావితా నష్టాః సంక్రుద్ధై రాక్షసైర్యుధి
కొంత మంది అడవివాసులు చంపబడి, రక్తంతో తడిగా భూమిపై పడి ఉన్నారు; మరికొందరు కోపంతో ఉన్న రాక్షసులు తరిమేసి, యుద్ధంలో పారిపోయారు.
విభిన్నహృదయాః కేచిదేకపార్శ్వేన శాయితాః। విదారితాస్త్రిశూలైశ్చ కేచిదాన్త్రైర్వినిఃసృతాః
కొంత మంది హృదయాలు చీలిపోయి, ఒక వైపుగా పడుకుని ఉన్నారు; మరికొందరు త్రిశూలాలతో పొడవబడి, వారి ప్రాణాలు బయటకు వచ్చాయి.
తత్ సుభీమం మహద్యుద్ధం హరిరాక్షససంకులమ్। ప్రబభౌ శస్త్రబహులం శిలాపాదపసంకులమ్
ఆ మహాయుద్ధం వానరులు, రాక్షసులతో నిండి, ఆయుధాలు, బండరాళ్లు, చెట్లతో భయంకరంగా మెరిసిపోయింది.
ధనుర్జ్యాతన్త్రిమధురం హిక్కాతాలసమన్వితమ్। మన్దస్తనితగీతం తద్ యుద్ధగాన్ధర్వమాబభౌ
ధనుస్సుల మోగింపు, మృదంగాల మధురమైన ధ్వని, హిక్కా లయ, మృదువైన మేఘగర్జనల వంటి పాటలు ఆ యుద్ధాన్ని గంధర్వ సంగీతంలా చేశాయి.
ధూమ్రాక్షస్తు ధనుష్పాణిర్వానరాన్ రణమూర్ధని। హసన్ విద్రావయామాస దిశస్తాఞ్ఛరవృష్టిభిః
ధూమ్రాక్షుడు ధనుస్సుతో చేతిలో, నవ్వుతూ, బాణాల వర్షంతో యుద్ధరంగంలో వానరులను అన్ని దిశలకు తరిమాడు.
ధూమ్రాక్షేణార్దితం సైన్యం వ్యథితం ప్రేక్ష్య మారుతిః। అభ్యవర్తత సంక్రుద్ధః ప్రగృహ్య విపులాం శిలామ్
ధూమ్రాక్షుడు సైన్యాన్ని బాధపెట్టడం చూసి, హనుమంతుడు కోపంతో, పెద్ద బండను పట్టుకుని ముందుకు వచ్చాడు.
క్రోధాద్ ద్విగుణతామ్రాక్షః పితుస్తుల్యపరాక్రమః। శిలాం తాం పాతయామాస ధూమ్రాక్షస్య రథం ప్రతి
ద్విగుణమైన కోపంతో కళ్లకు ఎర్రగా, తండ్రి సమానమైన పరాక్రమంతో ఉన్న హనుమంతుడు, ఆ బండను ధూమ్రాక్షుని రథం మీద విసిరాడు.
ఆపతన్తీం శిలాం దృష్ట్వా గదాముద్యమ్య సమ్భ్రమాత్। రథాదాప్లుత్య వేగేన వసుధాయాం వ్యతిష్ఠత
ఆ బండ వేగంగా వస్తున్నదాన్ని చూసి, ధూమ్రాక్షుడు భయంతో తన గదను పైకి ఎత్తి, రథం నుండి వేగంగా భూమిపైకి దూకాడు.
సా ప్రమథ్య రథం తస్య నిపపాత శిలా భువి। సచక్రకూబరం సాశ్వం సధ్వజం సశరాసనమ్
ఆ బండ ధూమ్రాక్షుని రథాన్ని నలిపి, చక్రాలు, యోకాలు, గుర్రాలు, పతాక, ధనుస్సుతో సహా నేలమీద పడిపోయింది.
స భఙ్క్త్వా తు రథం తస్య హనూమాన్ మారుతాత్మజః। రక్షసాం కదనం చక్రే సస్కన్ధవిటపైర్ద్రుమైః
హనుమంతుడు ఆ రథాన్ని ధ్వంసం చేసి, చెట్లు, కొమ్మలు, తాళ్లతో రాక్షసులను చంపడం ప్రారంభించాడు.
విభిన్నశిరసో భూత్వా రాక్షసా రుధిరోక్షితాః। ద్రుమైః ప్రమథితాశ్చాన్యే నిపేతుర్ధరణీతలే
కొంత మంది రాక్షసులు తలలు చీలిపోయి, రక్తంతో తడిగా, చెట్లతో నలిపివేయబడి భూమిపై పడిపోయారు.
విద్రావ్య రాక్షసం సైన్యం హనూమాన్ మారుతాత్మజః। గిరేః శిఖరమాదాయ ధూమ్రాక్షమభిదుద్రువే
హనుమంతుడు, వాయుపుత్రుడు, రాక్షస సైన్యాన్ని త్రోసికొట్టి, ఒక కొండ శిఖరాన్ని ఎత్తుకొని ధూమ్రాక్షుని మీద దూకాడు.
తమాపతన్తం ధూమ్రాక్షో గదాముద్యమ్య వీర్యవాన్। వినర్దమానః సహసా హనూమన్తమభిద్రవత్
హనుమంతుడు తనవైపు పరుగెత్తుకొస్తున్నప్పుడు, ధూమ్రాక్షుడు గడ్డాయిని పైకి ఎత్తి, గర్జిస్తూ, హనుమంతునిపై దాడిచేశాడు.
తస్య క్రుద్ధస్య రోషేణ గదాం తాం బహుకణ్టకామ్। పాతయామాస ధూమ్రాక్షో మస్తకేఽథ హనూమతః
కోపంతో ఉన్న ధూమ్రాక్షుడు, ముల్లు గడ్డాయిని హనుమంతుని తలపై విసిరేశాడు.
తాడితః స తయా తత్ర గదయా భీమవేగయా। స కపిర్మారుతబలస్తం ప్రహారమచిన్తయన్
ఆ భయంకరమైన వేగంగా వచ్చిన గడ్డాయితో తలపై తాకినప్పటికీ, వాయువులా బలమైన ఆ కపివీరుడు హనుమంతుడు ఆ దెబ్బను ఏమాత్రం పట్టించుకోలేదు.