నేమం మోక్షయితుం శక్తాః శరబన్ధం సుదారుణమ్। మాయాబలాదిన్ద్రజితా నిర్మితం క్రూరకర్మణా
ఇంద్రజిత్ తన మాయా బలంతో, క్రూరమైన పనులతో సృష్టించిన ఈ భయంకరమైన సర్పబంధాన్ని ఎవ్వరూ విడిపించలేరు.
ఏతే నాగాః కాద్రవేయాస్తీక్ష్ణదంష్ట్రా విషోల్బణాః। రక్షోమాయాప్రభావేణ శరభూతాస్త్వదాశ్రయాః
ఈ సర్పాలు కద్రూ సంతానానికి చెందినవే, పదునైన పళ్లతో, విషంతో నిండినవే. రాక్షస మాయాబలంతో ఇవి బాణాల రూపం దాల్చి, నీ ఆధీనంలో ఉన్నాయి.
ఇమం శ్రుత్వా తు వృత్తాన్తం త్వరమాణోఽహమాగతః। సహసైవావయోః స్నేహాత్ సఖిత్వమనుపాలయన్
ఈ విషయం విని, మిమ్మల్ని ఇద్దరిని పట్ల ప్రేమతో, స్నేహబంధాన్ని కాపాడుతూ, త్వరగా ఇక్కడికి వచ్చాను.
మోక్షితౌ చ మహాఘోరాదస్మాత్ సాయకబన్ధనాత్। అప్రమాదశ్చ కర్తవ్యో యువాభ్యాం నిత్యమేవ హి
మీరు ఈ భయంకరమైన బాణబంధనంలో నుంచి విముక్తులయ్యారు. కానీ ఎప్పుడూ అప్రమత్తంగా ఉండాలి.
ప్రకృత్యా రాక్షసాః సర్వే సంగ్రామే కూటయోధినః। శూరాణాం శుద్ధభావానాం భవతామార్జవం బలమ్
రాక్షసులు సహజంగా యుద్ధంలో మోసపూరితంగా పోరాడేవారు. మీ బలం మీ నిష్కళంకమైన హృదయం, నిజాయితీ, ధైర్యంలో ఉంది.
తన్న విశ్వసనీయం వో రాక్షసానాం రణాజిరే। ఏతేనైవోపమానేన నిత్యం జిహ్మా హి రాక్షసాః
కావున, యుద్ధరంగంలో రాక్షసులపై నమ్మకం పెట్టుకోకూడదు. వాళ్లు సహజంగా మోసపూరితులే.
ఏవముక్త్వా తదా రామం సుపర్ణః స మహాబలః। పరిష్వజ్య చ సుస్నిగ్ధమాప్రష్టుముపచక్రమే
ఇలా రామునికి చెప్పి, ఆ మహాబలశాలి సుపర్ణుడు ప్రేమతో అతన్ని ఆలింగనం చేసి, వెళ్లేందుకు సిద్ధమయ్యాడు.
సఖే రాఘవ ధర్మజ్ఞ రిపూణామపి వత్సల। అభ్యనుజ్ఞాతుమిచ్ఛామి గమిష్యామి యథాసుఖమ్
స్నేహితుడా రాఘవా! నీతి తెలిసినవాడా! శత్రువులపైనా దయ చూపేవాడా! నేను నీ అనుమతి తీసుకుని, సంతోషంగా వెళ్ళాలనుకుంటున్నాను.
న చ కౌతూహలం కార్యం సఖిత్వం ప్రతి రాఘవ। కృతకర్మా రణే వీర సఖిత్వం ప్రతివేత్స్యసి
మన స్నేహం గురించి ఎలాంటి సందేహం పెట్టుకోకూడదు రాఘవా. వీరుడా! యుద్ధంలో నా కర్తవ్యాన్ని నెరవేర్చాను. మన స్నేహాన్ని నువ్వు గుర్తు పెట్టుకుంటావు.
బాలవృద్ధావశేషాం తు లఙ్కాం కృత్వా శరోర్మిభిః। రావణం తు రిపుం హత్వా సీతాం త్వముపలప్స్యసే
బాలులు, వృద్ధులు తప్ప లంకను బాణాల వర్షంతో ఖాళీ చేసి, రాక్షసరాజు రావణుడిని సంహరించి, నీ సీతను తిరిగి పొందుతావు.
ఇత్యేవముక్త్వా వచనం సుపర్ణః శీఘ్రవిక్రమః। రామం చ నీరుజం కృత్వా మధ్యే తేషాం వనౌకసామ్
ఇలా చెప్పి, వేగంగా పక్షిరాజు సుపర్ణుడు, అటువంటి వనవాసుల మధ్య రాముని నొప్పి లేకుండా చేశాడు.
ప్రదక్షిణం తతః కృత్వా పరిష్వజ్య చ వీర్యవాన్। జగామాకాశమావిశ్య సుపర్ణః పవనో యథా
ఆ తరువాత, అతన్ని ప్రదక్షిణంగా చుట్టి, బలంగా ఆలింగనం చేసి, సుపర్ణుడు గాలి వలె ఆకాశంలోకి ఎగిరిపోయాడు.
నీరుజౌ రాఘవౌ దృష్ట్వా తతో వానరయూథపాః। సింహనాదం తదా నేదుర్లాఙ్గూలం దుధువుశ్చ తే
రాఘవులు నొప్పిలేకుండా ఉన్నారని చూసి, వానర సేనాధిపతులు సింహంలా గర్జించారు, తమ తోకలు ఊపారు.
తతో భేరీః సమాజఘ్నుర్మృదఙ్గాంశ్చాప్యవాదయన్। దధ్ముః శఙ్ఖాన్ సమ్ప్రహృష్టాః క్ష్వేలన్త్యపి యథాపురమ్
ఆ ఆనందంలో వారు బేరీలు మోగించారు, మృదంగాలు వాయించారు, శంఖాలు ఊదారు, మునుపటిలా హర్షధ్వానాలు చేశారు.
అపరే స్ఫోట్య విక్రాన్తా వానరా నగయోధినః। ద్రుమానుత్పాట్య వివిధాంస్తస్థుః శతసహస్రశః
ఇంకా కొంతమంది శక్తివంతమైన వానరులు, కొండలపై యుద్ధంలో నిపుణులు, విభిన్నమైన చెట్లను పీకి, లక్షల సంఖ్యలో నిలబడ్డారు.
విసృజన్తో మహానాదాంస్త్రాసయన్తో నిశాచరాన్। లఙ్కాద్వారాణ్యుపాజగ్ముర్యోద్ధుకామాః ప్లవంగమాః
వారు గొప్ప గర్జనలు చేస్తూ, రాత్రిపూట సంచరించే రాక్షసులను భయపెట్టుతూ, యుద్ధానికి ఉత్సాహంగా లంక ద్వారాలకు చేరుకున్నారు.
తేషాం సుభీమస్తుములో నినాదో బభూవ శాఖామృగయూథపానామ్। క్షయే నిదాఘస్య యథా ఘనానాం నాదః సుభీమో నదతాం నిశీథే
ఆ వానర సేనాధిపతుల భయంకరమైన, ఘోరమైన గర్జన, వేసవి ముగిసినప్పుడు అర్ధరాత్రి మేఘాలు గర్జించడాన్ని తలపించింది.
thumb|ఏకపఞ్చాశః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే యుద్ధకాణ్డే ఏకపఞ్చాశః సర్గః ॥౬-
శ్రీ వాల్మీకి రామాయణంలో యుద్ధకాండలో యాభై ఒకటి సర్గను వినండి. యుద్ధకాండలో యాభై సర్గ ఇక్కడ ముగిసింది.
తేషాం తు తుములం శబ్దం వానరాణాం మహౌజసామ్। నర్దతాం రాక్షసైః సార్ధం తదా శుశ్రావ రావణః
ఆ సమయంలో రాక్షసాధిపతి రావణుడు, మహాశక్తివంతమైన వానరులు రాక్షసులతో కలిసి గర్జిస్తున్న ఘోరమైన శబ్దాన్ని విన్నాడు.
స్నిగ్ధగమ్భీరనిర్ఘోషం శ్రుత్వా తం నినదం భృశమ్। సచివానాం తతస్తేషాం మధ్యే వచనమబ్రవీత్
ఆ గంభీరమైన, దట్టమైన గర్జనను విని, రావణుడు తన మంత్రుల మధ్య ఈ మాటలు చెప్పాడు.
యథాసౌ సమ్ప్రహృష్టానాం వానరాణాముపస్థితః। బహూనాం సుమహాన్ నాదో మేఘానామివ గర్జతామ్
ఎందుకంటే ఆనందంతో కూడిన అనేక వానరులు చేరినప్పుడు, మేఘాలు గర్జించడాన్ని పోలిన గొప్ప శబ్దం ఉద్భవిస్తుంది.
సువ్యక్తం మహతీ ప్రీతిరేతేషాం నాత్ర సంశయః। తథాహి విపులైర్నాదైశ్చుక్షుభే లవణార్ణవః
వారందరిలో గొప్ప ఆనందం ఉంది అనేది స్పష్టంగా తెలుస్తోంది, ఇందులో సందేహమే లేదు. ఎందుకంటే వారి గర్జనతో సముద్రం కూడా కదలికకు లోనైంది.
తౌ తు బద్ధౌ శరైస్తీక్ష్ణైర్భ్రాతరౌ రామలక్ష్మణౌ। అయం చ సుమహాన్ నాదః శఙ్కాం జనయతీవ మే
అయితే ఆ ఇద్దరు సోదరులు రాముడు, లక్ష్మణుడు కఠినమైన బాణాలతో బంధించబడ్డారు. అయినా ఈ గొప్ప శబ్దం నాకు అనుమానం కలిగిస్తోంది.
ఏవం చ వచనం చోక్త్వా మన్త్రిణో రాక్షసేశ్వరః। ఉవాచ నైర్ఋతాంస్తత్ర సమీపపరివర్తినః
ఇలా చెప్పిన తరువాత, రాక్షసాధిపతి రావణుడు తన మంత్రులను, దగ్గర ఉన్న రాత్రిపూట సంచరించే రాక్షసులను ఉద్దేశించి మాట్లాడాడు.
జ్ఞాయతాం తూర్ణమేతేషాం సర్వేషాం చ వనౌకసామ్। శోకకాలే సముత్పన్నే హర్షకారణముత్థితమ్
ఈ దుఃఖ సమయంలో, అటవీ వాసులందరిలో ఈ ఆనందానికి కారణం ఏమిటో త్వరగా తెలుసుకోండి.
తథోక్తాస్తే సుసమ్భ్రాన్తాః ప్రాకారమధిరుహ్య చ। దదృశుః పాలితాం సేనాం సుగ్రీవేణ మహాత్మనా
అలా ఆజ్ఞాపించగానే, వారు ఆందోళనతో ప్రాకారంపైకి ఎక్కి, మహాత్ముడైన సుగ్రీవుడు రక్షిస్తున్న సేనను చూశారు.
తౌ చ ముక్తౌ సుఘోరేణ శరబన్ధేన రాఘవౌ। సముత్థితౌ మహాభాగౌ విషేదుః సర్వరాక్షసాః
రఘువంశానికి చెందిన ఆ ఇద్దరు మహోన్నతులు, భయంకరమైన బాణబంధనంనుంచి విడుదలై లేచి నిలబడ్డారు. దాంతో అన్ని రాక్షసులు నిరాశచెందారు.
సంత్రస్తహృదయాః సర్వే ప్రాకారాదవరుహ్య తే। వివర్ణా రాక్షసా ఘోరా రాక్షసేన్ద్రముపస్థితాః
వారి హృదయాలు భయంతో నిండిపోయి, అందరూ ప్రాకారంనుంచి దిగిపోయి, ముఖాలు వాడిపోయి, భయంకరమైన రాక్షసులు రావణుని వద్దకు చేరారు.
తదప్రియం దీనముఖా రావణస్య చ రాక్షసాః। కృత్స్నం నివేదయామాసుర్యథావద్ వాక్యకోవిదాః
వారు ముఖాల్లో దుఃఖంతో, రావణునికి ఆ అపరిచితమైన వార్తను యథావిధిగా వివరంగా తెలియజేశారు.
యౌ తావిన్ద్రజితా యుద్ధే భ్రాతరౌ రామలక్ష్మణౌ। నిబద్ధౌ శరబన్ధేన నిష్ప్రకమ్పభుజౌ కృతౌ
ఇంద్రజిత్తు యుద్ధంలో బాణబంధంతో బంధించిన ఆ ఇద్దరు సోదరులు రాముడు, లక్ష్మణుడు, వారి భుజాలు కదలకుండా బంధించబడ్డారు.