తతః సుపర్ణః కాకుత్స్థౌ స్పృష్ట్వా ప్రత్యభినన్ద్య చ। విమమర్శ చ పాణిభ్యాం ముఖే చన్ద్రసమప్రభే
అప్పుడు సుపర్ణుడు, కకుత్స్థులైన ఆ ఇద్దరిని తాకి, అభివాదం చేసి, తన చేతులతో చంద్రుడి వంటి ప్రకాశవంతమైన వారి ముఖాలను తడిమాడు.
వైనతేయేన సంస్పృష్టాస్తయోః సంరురుహుర్వ్రణాః। సువర్ణే చ తనూ స్నిగ్ధే తయోరాశు బభూవతుః
వినతా కుమారుడు తాకిన వెంటనే, వారి గాయాలు మాయమై, వారి శరీరాలు త్వరగా మెరిసే బంగారంలా మృదువుగా మారిపోయాయి.
తేజో వీర్యం బలం చౌజ ఉత్సాహశ్చ మహాగుణాః। ప్రదర్శనం చ బుద్ధిశ్చ స్మృతిశ్చ ద్విగుణా తయోః
వారి తేజస్సు, శక్తి, బలం, ఉత్సాహం, వివేకం, జ్ఞానం, స్మృతి—ఈ గొప్ప లక్షణాలన్నీ వారిలో రెట్టింపు అయ్యాయి.
తావుత్థాప్య మహాతేజా గరుడో వాసవోపమౌ। ఉభౌ చ సస్వజే హృష్టో రామశ్చైనమువాచ హ
ఆ మహాతేజస్వి గరుడుడు, ఇంద్రుడితో సమానమైన వాడు, ఆ ఇద్దరిని లేపి, ఆనందంతో ఆలింగనం చేశాడు. ఆ సమయంలో రాముడు అతనితో ఇలా అన్నాడు.
భవత్ప్రసాదాద్ వ్యసనం రావణిప్రభవం మహత్। ఉపాయేన వ్యతిక్రాన్తౌ శీఘ్రం చ బలినౌ కృతౌ
'మీ దయ వల్ల, రావణుడు కలిగించిన ఈ పెద్ద కష్టాన్ని మేము త్వరగా దాటి, మీ సహాయంతో మళ్లీ బలాన్ని పొందాము.'
యథా తాతం దశరథం యథాజం చ పితామహమ్। తథా భవన్తమాసాద్య హృదయం మే ప్రసీదతి
'నాన్న దశరథుడిని, బ్రహ్మదేవుడిని చూసినప్పుడు నా హృదయం ఎలా ఆనందిస్తుందో, అలాగే మిమ్మల్ని కలిసినప్పుడు కూడా నాకు ఆనందంగా ఉంది.'
కో భవాన్ రూపసమ్పన్నో దివ్యస్రగనులేపనః। వసానో విరజే వస్త్రే దివ్యాభరణభూషితః
మీరు ఎవరు? ఎంత అందంగా ఉన్నారు! దివ్యమైన పుష్పమాలలు, సుగంధ ద్రవ్యాలు ధరించి, ముత్యాలాంటి తెల్లటి వస్త్రాలు, విలువైన ఆభరణాలతో అలంకరించబడి ఉన్నారు.
తమువాచ మహాతేజా వైనతేయో మహాబలః। పతత్త్రిరాజః ప్రీతాత్మా హర్షపర్యాకులేక్షణమ్
అప్పుడు మహా తేజస్సుతో, అపార బలంతో ఉన్న వినతా కుమారుడు, పక్షిరాజు, ఆనందంతో కళ్లు మెరిపిస్తూ అతనికి ఇలా సమాధానం చెప్పాడు.
అహం సఖా తే కాకుత్స్థ ప్రియః ప్రాణో బహిశ్చరః। గరుత్మానిహ సమ్ప్రాప్తో యువయోః సాహ్యకారణాత్
ఓ కాకుత్స్థ వంశజా! నేను నీకు ప్రాణస్నేహితుడను, నీకు ప్రాణం లాంటి మిత్రుడను, గరుత్మంతుడు. మిమ్మల్ని ఇద్దరిని సహాయపడేందుకు ఇక్కడికి వచ్చాను.
అసురా వా మహావీర్యా దానవా వా మహాబలాః। సురాశ్చాపి సగన్ధర్వాః పురస్కృత్య శతక్రతుమ్
ఎంతటి శక్తివంతమైన అసురులు అయినా, ఎంతటి బలమైన దానవులు అయినా, దేవతలు, గంధర్వులు, ఇంద్రునితో కూడినవారు అయినా—
నేమం మోక్షయితుం శక్తాః శరబన్ధం సుదారుణమ్। మాయాబలాదిన్ద్రజితా నిర్మితం క్రూరకర్మణా
ఇంద్రజిత్ తన మాయా బలంతో, క్రూరమైన పనులతో సృష్టించిన ఈ భయంకరమైన సర్పబంధాన్ని ఎవ్వరూ విడిపించలేరు.
ఏతే నాగాః కాద్రవేయాస్తీక్ష్ణదంష్ట్రా విషోల్బణాః। రక్షోమాయాప్రభావేణ శరభూతాస్త్వదాశ్రయాః
ఈ సర్పాలు కద్రూ సంతానానికి చెందినవే, పదునైన పళ్లతో, విషంతో నిండినవే. రాక్షస మాయాబలంతో ఇవి బాణాల రూపం దాల్చి, నీ ఆధీనంలో ఉన్నాయి.
ఇమం శ్రుత్వా తు వృత్తాన్తం త్వరమాణోఽహమాగతః। సహసైవావయోః స్నేహాత్ సఖిత్వమనుపాలయన్
ఈ విషయం విని, మిమ్మల్ని ఇద్దరిని పట్ల ప్రేమతో, స్నేహబంధాన్ని కాపాడుతూ, త్వరగా ఇక్కడికి వచ్చాను.
మోక్షితౌ చ మహాఘోరాదస్మాత్ సాయకబన్ధనాత్। అప్రమాదశ్చ కర్తవ్యో యువాభ్యాం నిత్యమేవ హి
మీరు ఈ భయంకరమైన బాణబంధనంలో నుంచి విముక్తులయ్యారు. కానీ ఎప్పుడూ అప్రమత్తంగా ఉండాలి.
ప్రకృత్యా రాక్షసాః సర్వే సంగ్రామే కూటయోధినః। శూరాణాం శుద్ధభావానాం భవతామార్జవం బలమ్
రాక్షసులు సహజంగా యుద్ధంలో మోసపూరితంగా పోరాడేవారు. మీ బలం మీ నిష్కళంకమైన హృదయం, నిజాయితీ, ధైర్యంలో ఉంది.
తన్న విశ్వసనీయం వో రాక్షసానాం రణాజిరే। ఏతేనైవోపమానేన నిత్యం జిహ్మా హి రాక్షసాః
కావున, యుద్ధరంగంలో రాక్షసులపై నమ్మకం పెట్టుకోకూడదు. వాళ్లు సహజంగా మోసపూరితులే.
ఏవముక్త్వా తదా రామం సుపర్ణః స మహాబలః। పరిష్వజ్య చ సుస్నిగ్ధమాప్రష్టుముపచక్రమే
ఇలా రామునికి చెప్పి, ఆ మహాబలశాలి సుపర్ణుడు ప్రేమతో అతన్ని ఆలింగనం చేసి, వెళ్లేందుకు సిద్ధమయ్యాడు.
సఖే రాఘవ ధర్మజ్ఞ రిపూణామపి వత్సల। అభ్యనుజ్ఞాతుమిచ్ఛామి గమిష్యామి యథాసుఖమ్
స్నేహితుడా రాఘవా! నీతి తెలిసినవాడా! శత్రువులపైనా దయ చూపేవాడా! నేను నీ అనుమతి తీసుకుని, సంతోషంగా వెళ్ళాలనుకుంటున్నాను.
న చ కౌతూహలం కార్యం సఖిత్వం ప్రతి రాఘవ। కృతకర్మా రణే వీర సఖిత్వం ప్రతివేత్స్యసి
మన స్నేహం గురించి ఎలాంటి సందేహం పెట్టుకోకూడదు రాఘవా. వీరుడా! యుద్ధంలో నా కర్తవ్యాన్ని నెరవేర్చాను. మన స్నేహాన్ని నువ్వు గుర్తు పెట్టుకుంటావు.
బాలవృద్ధావశేషాం తు లఙ్కాం కృత్వా శరోర్మిభిః। రావణం తు రిపుం హత్వా సీతాం త్వముపలప్స్యసే
బాలులు, వృద్ధులు తప్ప లంకను బాణాల వర్షంతో ఖాళీ చేసి, రాక్షసరాజు రావణుడిని సంహరించి, నీ సీతను తిరిగి పొందుతావు.
ఇత్యేవముక్త్వా వచనం సుపర్ణః శీఘ్రవిక్రమః। రామం చ నీరుజం కృత్వా మధ్యే తేషాం వనౌకసామ్
ఇలా చెప్పి, వేగంగా పక్షిరాజు సుపర్ణుడు, అటువంటి వనవాసుల మధ్య రాముని నొప్పి లేకుండా చేశాడు.
ప్రదక్షిణం తతః కృత్వా పరిష్వజ్య చ వీర్యవాన్। జగామాకాశమావిశ్య సుపర్ణః పవనో యథా
ఆ తరువాత, అతన్ని ప్రదక్షిణంగా చుట్టి, బలంగా ఆలింగనం చేసి, సుపర్ణుడు గాలి వలె ఆకాశంలోకి ఎగిరిపోయాడు.
నీరుజౌ రాఘవౌ దృష్ట్వా తతో వానరయూథపాః। సింహనాదం తదా నేదుర్లాఙ్గూలం దుధువుశ్చ తే
రాఘవులు నొప్పిలేకుండా ఉన్నారని చూసి, వానర సేనాధిపతులు సింహంలా గర్జించారు, తమ తోకలు ఊపారు.
తతో భేరీః సమాజఘ్నుర్మృదఙ్గాంశ్చాప్యవాదయన్। దధ్ముః శఙ్ఖాన్ సమ్ప్రహృష్టాః క్ష్వేలన్త్యపి యథాపురమ్
ఆ ఆనందంలో వారు బేరీలు మోగించారు, మృదంగాలు వాయించారు, శంఖాలు ఊదారు, మునుపటిలా హర్షధ్వానాలు చేశారు.
అపరే స్ఫోట్య విక్రాన్తా వానరా నగయోధినః। ద్రుమానుత్పాట్య వివిధాంస్తస్థుః శతసహస్రశః
ఇంకా కొంతమంది శక్తివంతమైన వానరులు, కొండలపై యుద్ధంలో నిపుణులు, విభిన్నమైన చెట్లను పీకి, లక్షల సంఖ్యలో నిలబడ్డారు.
విసృజన్తో మహానాదాంస్త్రాసయన్తో నిశాచరాన్। లఙ్కాద్వారాణ్యుపాజగ్ముర్యోద్ధుకామాః ప్లవంగమాః
వారు గొప్ప గర్జనలు చేస్తూ, రాత్రిపూట సంచరించే రాక్షసులను భయపెట్టుతూ, యుద్ధానికి ఉత్సాహంగా లంక ద్వారాలకు చేరుకున్నారు.
తేషాం సుభీమస్తుములో నినాదో బభూవ శాఖామృగయూథపానామ్। క్షయే నిదాఘస్య యథా ఘనానాం నాదః సుభీమో నదతాం నిశీథే
ఆ వానర సేనాధిపతుల భయంకరమైన, ఘోరమైన గర్జన, వేసవి ముగిసినప్పుడు అర్ధరాత్రి మేఘాలు గర్జించడాన్ని తలపించింది.
thumb|ఏకపఞ్చాశః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే యుద్ధకాణ్డే ఏకపఞ్చాశః సర్గః ॥౬-
శ్రీ వాల్మీకి రామాయణంలో యుద్ధకాండలో యాభై ఒకటి సర్గను వినండి. యుద్ధకాండలో యాభై సర్గ ఇక్కడ ముగిసింది.
తేషాం తు తుములం శబ్దం వానరాణాం మహౌజసామ్। నర్దతాం రాక్షసైః సార్ధం తదా శుశ్రావ రావణః
ఆ సమయంలో రాక్షసాధిపతి రావణుడు, మహాశక్తివంతమైన వానరులు రాక్షసులతో కలిసి గర్జిస్తున్న ఘోరమైన శబ్దాన్ని విన్నాడు.
స్నిగ్ధగమ్భీరనిర్ఘోషం శ్రుత్వా తం నినదం భృశమ్। సచివానాం తతస్తేషాం మధ్యే వచనమబ్రవీత్
ఆ గంభీరమైన, దట్టమైన గర్జనను విని, రావణుడు తన మంత్రుల మధ్య ఈ మాటలు చెప్పాడు.