న కాలః కపిరాజేన్ద్ర వైక్లవ్యమవలమ్బితుమ్। అతిస్నేహోఽపి కాలేఽస్మిన్ మరణాయోపకల్పతే
ఓ వానరరాజా, ఇప్పుడు నిరాశలో పడే సమయం కాదు. ఈ సమయంలో ఎక్కువ ప్రేమ కూడా ప్రాణహానికే దారి తీస్తుంది.
తస్మాదుత్సృజ్య వైక్లవ్యం సర్వకార్యవినాశనమ్। హితం రామపురోగాణాం సైన్యానామనుచిన్తయ
కాబట్టి, అన్ని పనులను నాశనం చేసే నిరాశను వదిలిపెట్టి, రాముడు ముందుండే సైన్యాలకు మేలు చేసే విషయాలను ఆలోచించు.
అథ వా రక్ష్యతాం రామో యావత్సంజ్ఞావిపర్యయః। లబ్ధసంజ్ఞౌ హి కాకుత్స్థౌ భయం నౌ వ్యపనేష్యతః
లేదా, రాముడిని జ్ఞానం తిరిగి వచ్చే వరకు రక్షించండి. కకుత్స్థులైన ఆ ఇద్దరు జ్ఞానం పొందిన వెంటనే మన భయం పోతుంది.
నైతత్ కించన రామస్య న చ రామో ముమూర్షతి। నహ్యేనం హాస్యతే లక్ష్మీర్దుర్లభా యా గతాయుషామ్
ఇది రామునికి ఏమి కాదు; రాముడు మరణించాలనుకోడు. ఆయుష్కాలం ముగిసినవారిని లక్ష్మీ దేవి వదలదు.
తస్మాదాశ్వాసయాత్మానం బలం చాశ్వాసయ స్వకమ్। యావత్ సైన్యాని సర్వాణి పునః సంస్థాపయామ్యహమ్
కాబట్టి, నీవు ధైర్యంగా ఉండి, నీ సైన్యాన్ని కూడా ధైర్యపరచు. నేను మళ్లీ అన్ని సైన్యాలను స్థిరపరచే వరకు.
ఏతే హి ఫుల్లనయనాస్త్రాసాదాగతసాధ్వసాః। కర్ణే కర్ణే ప్రకథితా హరయో హరిసత్తమ
ఈ వానరులు భయంతో కళ్ళు పెద్దవిగా చేసుకొని, వణికుతూ ఒకరికి ఒకరు చెవిలో చెవికి భయాన్ని చెప్పుకుంటున్నారు, ఓ వానరశ్రేష్ఠా.
మాం తు దృష్ట్వా ప్రధావన్తమనీకం సమ్ప్రహర్షితమ్। త్యజన్తు హరయస్త్రాసం భుక్తపూర్వామివ స్రజమ్
కానీ, నన్ను ఆనందంతో ముందుకు పరుగెత్తుతూ చూసినప్పుడు, ఈ వానరులు వేసుకున్న హారాన్ని వదిలేసినట్లుగా భయాన్ని వదిలేయాలి.
సమాశ్వాస్య తు సుగ్రీవం రాక్షసేన్ద్రో విభీషణః। విద్రుతం వానరానీకం తత్ సమాశ్వాసయత్ పునః
అప్పుడు రాక్షసాధిపతి విభీషణుడు సుగ్రీవుని ధైర్యపరిచి, విడివిడిగా ఉన్న వానరసైన్యాన్ని మళ్లీ ధైర్యపరిచాడు.
ఇన్ద్రజిత్ తు మహామాయః సర్వసైన్యసమావృతః। వివేశ నగరీం లఙ్కాం పితరం చాభ్యుపాగమత్
మాయలో నిపుణుడైన ఇంద్రజిత్, తన సర్వసైన్యంతో కలిసి లంక నగరంలోకి ప్రవేశించి, తన తండ్రి వద్దకు వెళ్లాడు.
ఉత్పపాత తతో హృష్టః పుత్రం చ పరిషస్వజే। రావణో రక్షసాం మధ్యే శ్రుత్వా శత్రూ నిపాతితౌ
ఆ సమయంలో రాక్షసుల మధ్య రావణుడు ఆనందంతో లేచి, తన శత్రువులు పడిపోయారని విని తన కుమారుని ఆలింగనం చేసుకున్నాడు.
ఉపాఘ్రాయ చ తం మూర్ధ్ని పప్రచ్ఛ ప్రీతమానసః। పృచ్ఛతే చ యథావృత్తం పిత్రే తస్మై న్యవేదయత్
తన కుమారుని తలని ముద్దాడి, హర్షంతో మనసు నిండిన రావణుడు అడిగాడు. తండ్రి అడిగిన ప్రశ్నలకు ఇంద్రజిత్ జరిగినదాన్ని వివరంగా చెప్పాడు.
యథా తౌ శరబన్ధేన నిశ్చేష్టౌ నిష్ప్రభౌ కృతౌ
ఆ ఇద్దరిని బాణాలతో బంధించి, ఎలా కదలలేని వారిగా, శక్తి లేని వారిగా చేసాడో...
స హర్షవేగానుగతాన్తరాత్మా శ్రుత్వా గిరం తస్య మహారథస్య। జహౌ జ్వరం దాశరథేః సముత్థం ప్రహృష్టవాచాభిననన్ద పుత్రమ్
ఆ మహారథుని మాటలు విని, అతని హృదయం ఆనందంతో నిండిపోయింది. రామునివల్ల కలిగిన ఆందోళనను వదిలిపెట్టి, ఉల్లాసంగా తన కుమారుడిని అభినందించాడు.
thumb|సప్తచత్వారింశః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే యుద్ధకాణ్డే సప్తచత్వారింశః సర్గః ॥౬-
శ్రీ వాల్మీకి రామాయణంలోని యుద్ధకాండలో నలభైఏడు వ సర్గను ఇప్పుడు వినండి.
తస్మిన్ ప్రవిష్టే లఙ్కాయాం కృతార్థే రావణాత్మజే। రాఘవం పరివార్యాథ రరక్షుర్వానరర్షభాః
రావణుని కుమారుడు తన పని పూర్తిచేసుకుని లంకలోకి వెళ్లిన తర్వాత, వానరులలో శ్రేష్ఠులు రాముని చుట్టూ చేరి అతన్ని కాపాడారు.
హనుమానఙ్గదో నీలః సుషేణః కుముదో నలః। గజో గవాక్షో గవయః శరభో గన్ధమాదనః
హనుమంతుడు, అంగదుడు, నీలుడు, సుషేణుడు, కుముదుడు, నలుడు, గజుడు, గవాక్షుడు, గవయుడు, శరభుడు, గంధమాదనుడు—
జామ్బవానృషభః స్కన్ధో రమ్భః శతబలిః పృథుః। వ్యూఢానీకాశ్చ యత్తాశ్చ ద్రుమానాదాయ సర్వతః
జాంబవంతుడు, ఋషభుడు, స్కంధుడు, రంభుడు, శతబలుడు, పృథుడు, ఇంకా సిద్ధంగా ఉన్న ఇతర నాయకులు అందరూ చుట్టూ ఉన్న చెట్లను పట్టుకున్నారు.
వీక్షమాణా దిశః సర్వాస్తిర్యగూర్ధ్వం చ వానరాః। తృణేష్వపి చ చేష్టత్సు రాక్షసా ఇతి మేనిరే
వానరులు అన్ని దిశల్లో, పైకీ, పక్కలకీ జాగ్రత్తగా చూశారు. గడ్డి కదిలినా రాక్షసులే అనుకున్నారు.
రావణశ్చాపి సంహృష్టో విసృజ్యేన్ద్రజితం సుతమ్। ఆజుహావ తతః సీతారక్షణీ రాక్షసీస్తదా
రావణుడు ఆనందంతో తన కుమారుడు ఇంద్రజిత్ను పంపి, ఆ తర్వాత సీతను కాపాడే రాక్షసీస్త్రీలను పిలిపించాడు.
రాక్షస్యస్త్రిజటా చాపి శాసనాత్ తముపస్థితాః। తా ఉవాచ తతో హృష్టో రాక్షసీ రాక్షసాధిపః
రాక్షసీస్త్రీలు, త్రిజటతో కలిసి, రావణుని ఆజ్ఞతో అక్కడికి వచ్చారు. అప్పుడా రాక్షసాధిపతి సంతోషంగా వారితో మాట్లాడాడు.
హతావిన్ద్రజితాఖ్యాత వైదేహ్యా రామలక్ష్మణౌ। పుష్పకం తత్సమారోప్య దర్శయధ్వం రణే హతౌ
"ఇంద్రజిత్ చేత రాముడు, లక్ష్మణుడు చనిపోయారని వైదేహికి చెప్పండి. ఆమెను పుష్పక విమానంలో కూర్చోబెట్టి, యుద్ధంలో పడిపోయిన వారిని చూపించండి."
యదాశ్రయాదవష్టబ్ధా నేయం మాముపతిష్ఠతే। సోఽస్యా భర్తా సహ భ్రాత్రా నిహతో రణమూర్ధని
"ఆమె వాళ్లను ఆశ్రయంగా తీసుకుని ధైర్యంగా నన్ను తిరస్కరిస్తోంది. ఇప్పుడు ఆమె భర్త తన సోదరుడితో కలిసి యుద్ధంలో మరణించాడు."
నిర్విశఙ్కా నిరుద్విగ్నా నిరపేక్షా చ మైథిలీ। మాముపస్థాస్యతే సీతా సర్వాభరణభూషితా
"సీతా అన్ని ఆభరణాలతో అలంకరించబడి, భయం లేకుండా, ఆందోళన లేకుండా, సంకోచం లేకుండా నన్ను ఆశ్రయిస్తుంది."
అద్య కాలవశం ప్రాప్తం రణే రామం సలక్ష్మణమ్। అవేక్ష్య వినివృత్తా సా చాన్యాం గతిమపశ్యతీ
"ఈ రోజు రాముడు, లక్ష్మణుడు యుద్ధంలో కాలానికి లోనైపోయారని చూసి, సీతా ఇక వేరే మార్గం లేక వెనక్కు తిరిగిపోతుంది."
అనపేక్షా విశాలాక్షీ మాముపస్థాస్యతే స్వయమ్। తస్య తద్ వచనం శ్రుత్వా రావణస్య దురాత్మనః
"ఆ విశాలవదనురాలు ఇక ఏమీ పట్టించుకోకుండా నన్ను తానే ఆశ్రయిస్తుంది." అని ఆ దురాత్ముడైన రావణుడు చెప్పిన మాటలు విని,
రాక్షస్యస్తాస్తథేత్యుక్త్వా జగ్ముర్వై యత్ర పుష్పకమ్। తతః పుష్పకమాదాయ రాక్షస్యో రావణాజ్ఞయా
రాక్షసీస్త్రీలు 'అలా జరుగుతుంది' అని సమాధానం చెప్పి, పుష్పక విమానం ఉన్న చోటికి వెళ్లారు. ఆ తర్వాత రావణుని ఆజ్ఞతో,
అశోకవనికాస్థాం తాం మైథిలీం సముపానయన్। తామాదాయ తు రాక్షస్యో భర్తృశోకపరాజితామ్
అశోకవనంలో ఉన్న మైథిలిని తీసుకొచ్చారు. భర్త కోసం దుఃఖంతో ఉన్న ఆమెను రాక్షసీస్త్రీలు తీసుకెళ్లారు.
సీతామారోపయామాసుర్విమానం పుష్పకం తదా। తతః పుష్పకమారోప్య సీతాం త్రిజటయా సహ
ఆ రాక్షసీస్త్రీలు, భర్త కోసం బాధపడుతున్న సీతను పుష్పక విమానంలో కూర్చోబెట్టారు.
జగ్ముర్దర్శయితుం తస్యై రాక్షస్యో రామలక్ష్మణౌ। రావణశ్చారయామాస పతాకాధ్వజమాలినీమ్
తర్వాత త్రిజటతో కలిసి సీతను పుష్పకంలో కూర్చోబెట్టి, రాక్షసీస్త్రీలు రాముడు, లక్ష్మణుడు పడిపోయిన దృశ్యం ఆమెకు చూపించడానికి వెళ్లారు.
ప్రాఘోషయత హృష్టశ్చ లఙ్కాయాం రాక్షసేశ్వరః। రాఘవో లక్ష్మణశ్చైవ హతావిన్ద్రజితా రణే
రాక్షసాధిపతి రావణుడు, పట్టాకలు, జెండాలతో అలంకరించబడి, ఆనందంతో లంకలో ఈ ప్రకటన చేయించాడు: 'రాఘవుడు, లక్ష్మణుడు యుద్ధంలో ఇంద్రజిత్ చేత చనిపోయారు.'