ఏవముక్త్వా తు తాన్ సర్వాన్ రాక్షసాన్ పరిపశ్యతః। యూథపానపి తాన్ సర్వాంస్తాడయత్ స చ రావణిః
అలా చెప్పి, రాక్షసులు అందరూ చూస్తుండగా, ఇంద్రజిత్ ఆ వానరసేనాధిపతులందరినీ బలంగా కొట్టాడు.
నీలం నవభిరాహత్య మైన్దం సద్వివిదం తథా। త్రిభిస్త్రిభిరమిత్రఘ్నస్తతాప పరమేషుభిః
నీలుడిని తొమ్మిది బాణాలతో, మైందుని, వివిదుని కూడా మూడు మూడు బాణాలతో గాయపరిచాడు. శత్రువులను సంహరించేవాడు అద్భుతమైన బాణాలతో వారిని బాధించాడు.
జామ్బవన్తం మహేష్వాసో విద్ధ్వా బాణేన వక్షసి। హనూమతో వేగవతో విససర్జ శరాన్ దశ
మహాశక్తివంతుడైన ఇంద్రజిత్ జాంబవంతుని ఛాతీలో ఒక బాణంతో గాయపరిచాడు. వేగవంతుడైన హనుమంతునిపై పది బాణాలు వదిలాడు.
గవాక్షం శరభం చైవ తావప్యమితవిక్రమౌ। ద్వాభ్యాం ద్వాభ్యాం మహావేగో వివ్యాధ యుధి రావణిః
అపారమైన పరాక్రమం ఉన్న గవాక్షుడు, శరభుడు ఇద్దరినీ యుద్ధంలో రెండేసి బాణాలతో గాయపరిచాడు.
గోలాఙ్గూలేశ్వరం చైవ వాలిపుత్రమథాఙ్గదమ్। వివ్యాధ బహుభిర్బాణైస్త్వరమాణోఽథ రావణిః
కోతి సేనాధిపతి గోలాంగూలుని, వాలి కుమారుడు అంగదుని కూడా ఇంద్రజిత్ అనేక బాణాలతో వేగంగా గాయపరిచాడు.
తాన్ వానరవరాన్ భిత్త్వా శరైరగ్నిశిఖోపమైః। ననాద బలవాంస్తత్ర మహాసత్త్వః స రావణిః
అగ్నిజ్వాలలా ఉన్న బాణాలతో ఆ వానరశ్రేష్ఠులను గాయపరిచి, మహాబలశాలి అయిన రావణుని కుమారుడు అక్కడ గర్జించాడు.
తానర్దయిత్వా బాణౌఘైస్త్రసయిత్వా చ వానరాన్। ప్రజహాస మహాబాహుర్వచనం చేదమబ్రవీత్
బాణవర్షాలతో వారిని బాధించి, వానరులను భయపెట్టి, ఆ మహాబాహుడు నవ్వుతూ ఇలా అన్నాడు.
శరబన్ధేన ఘోరేణ మయా బద్ధౌ చమూముఖే। సహితౌ భ్రాతరావేతౌ నిశామయత రాక్షసాః
ఈ భయంకరమైన బాణబంధంతో ఈ ఇద్దరు అన్నదమ్ములను యుద్ధరంగంలో నేను బంధించాను. రాక్షసులారా! వీరిని చూడండి.
ఏవముక్తాస్తు తే సర్వే రాక్షసాః కూటయోధినః। పరం విస్మయమాపన్నాః కర్మణా తేన హర్షితాః
ఇలా వినగానే, మాయయుద్ధంలో నిపుణులైన రాక్షసులందరూ ఆ కార్యాన్ని చూసి ఎంతో ఆశ్చర్యపడి ఆనందించారు.
వినేదుశ్చ మహానాదాన్ సర్వే తే జలదోపమాః। హతో రామ ఇతి జ్ఞాత్వా రావణిం సమపూజయన్
వారు అందరూ మేఘాల్లా గర్జిస్తూ, 'రాముడు చనిపోయాడు' అని భావించి, రావణుని కుమారుడిని ఘనంగా సత్కరించారు.
నిష్పన్దౌ తు తదా దృష్ట్వా భ్రాతరౌ రామలక్ష్మణౌ। వసుధాయాం నిరుచ్ఛ్వాసౌ హతావిత్యన్వమన్యత
ఆ సమయంలో రాముడు, లక్ష్మణుడు నేలపై కదలకుండా, ఊపిరాడకుండా కనిపించడంతో, వారు ఇద్దరినీ చనిపోయారని నమ్మారు.
హర్షేణ తు సమావిష్ట ఇన్ద్రజిత్ సమితిఞ్జయః। ప్రవివేశ పురీం లఙ్కాం హర్షయన్ సర్వనైర్ఋతాన్
ఆందోళనలో మునిగిపోయిన ఇంద్రజిత్, యుద్ధంలో విజయం సాధించినవాడు, లంక నగరంలోకి ప్రవేశించి, అందరు రాక్షసులను ఆనందింపజేశాడు.
రామలక్ష్మణయోర్దృష్ట్వా శరీరే సాయకైశ్చితే। సర్వాణి చాఙ్గోపాఙ్గాని సుగ్రీవం భయమావిశత్
రాముడు, లక్ష్మణుడు శరీరంలో ప్రతి భాగం బాణాలతో గాయపడినట్లు చూసి, సుగ్రీవుడికి భయం పట్టుకుంది.
తమువాచ పరిత్రస్తం వానరేన్ద్రం విభీషణః। సబాష్పవదనం దీనం శోకవ్యాకులలోచనమ్
ఆ భయంతో, కన్నీళ్లు తడిసి, దుఃఖంతో కళ్లు నిండిన వానరుల రాజు సుగ్రీవుడిని, విభీషణుడు ఇలా ఉత్సాహపరిచాడు.
అలం త్రాసేన సుగ్రీవ బాష్పవేగో నిగృహ్యతామ్। ఏవంప్రాయాణి యుద్ధాని విజయో నాస్తి నైష్ఠికః
సుగ్రీవా, భయపడటం చాలును; కన్నీటి ప్రవాహాన్ని ఆపుకో. యుద్ధంలో ఇలాంటివే జరుగుతుంటాయి — విజయం ఎప్పుడూ ఖచ్చితంగా ఉండదు.
సభాగ్యశేషతాస్మాకం యది వీర భవిష్యతి। మోహమేతౌ ప్రహాస్యేతే మహాత్మానౌ మహాబలౌ
వీరా, మనకు ఇంకా కొంత అదృష్టం మిగిలి ఉంటే, ఈ ఇద్దరు మహాత్ములు, మహాబలశాలులు తమ మోహాన్ని వదిలేస్తారు.
పర్యవస్థాపయాత్మానమనాథం మాం చ వానర। సత్యధర్మాభిరక్తానాం నాస్తి మృత్యుకృతం భయమ్
ఓ వానరా, నీవు ధైర్యంగా ఉండి, నాకు కూడా ఆశ్రయం ఇవ్వు. సత్యం, ధర్మానికి నిబద్ధులైనవారికి మరణం వల్ల భయం ఉండదు.
ఏవముక్త్వా తతస్తస్య జలక్లిన్నేన పాణినా। సుగ్రీవస్య శుభే నేత్రే ప్రమమార్జ విభీషణః
ఇలా చెప్పిన తరువాత, విభీషణుడు నీటితో తడిన తన చేతితో సుగ్రీవుని అందమైన కళ్లను తుడిచాడు.
తతః సలిలమాదాయ విద్యయా పరిజప్య చ। సుగ్రీవనేత్రే ధర్మాత్మా ప్రమమార్జ విభీషణః
తర్వాత, నీరు తీసుకుని మంత్రాలు పఠించి, ధర్మాత్ముడైన విభీషణుడు సుగ్రీవుని కళ్లను తుడిచాడు.
విమృజ్య వదనం తస్య కపిరాజస్య ధీమతః। అబ్రవీత్ కాలసమ్ప్రాప్తమసమ్భ్రాన్తమిదం వచః
ఆ ధీరుడైన వానరరాజు ముఖాన్ని తుడిచిన విభీషణుడు, సమయానికి తగిన శాంతమైన మాటలు చెప్పాడు.
న కాలః కపిరాజేన్ద్ర వైక్లవ్యమవలమ్బితుమ్। అతిస్నేహోఽపి కాలేఽస్మిన్ మరణాయోపకల్పతే
ఓ వానరరాజా, ఇప్పుడు నిరాశలో పడే సమయం కాదు. ఈ సమయంలో ఎక్కువ ప్రేమ కూడా ప్రాణహానికే దారి తీస్తుంది.
తస్మాదుత్సృజ్య వైక్లవ్యం సర్వకార్యవినాశనమ్। హితం రామపురోగాణాం సైన్యానామనుచిన్తయ
కాబట్టి, అన్ని పనులను నాశనం చేసే నిరాశను వదిలిపెట్టి, రాముడు ముందుండే సైన్యాలకు మేలు చేసే విషయాలను ఆలోచించు.
అథ వా రక్ష్యతాం రామో యావత్సంజ్ఞావిపర్యయః। లబ్ధసంజ్ఞౌ హి కాకుత్స్థౌ భయం నౌ వ్యపనేష్యతః
లేదా, రాముడిని జ్ఞానం తిరిగి వచ్చే వరకు రక్షించండి. కకుత్స్థులైన ఆ ఇద్దరు జ్ఞానం పొందిన వెంటనే మన భయం పోతుంది.
నైతత్ కించన రామస్య న చ రామో ముమూర్షతి। నహ్యేనం హాస్యతే లక్ష్మీర్దుర్లభా యా గతాయుషామ్
ఇది రామునికి ఏమి కాదు; రాముడు మరణించాలనుకోడు. ఆయుష్కాలం ముగిసినవారిని లక్ష్మీ దేవి వదలదు.
తస్మాదాశ్వాసయాత్మానం బలం చాశ్వాసయ స్వకమ్। యావత్ సైన్యాని సర్వాణి పునః సంస్థాపయామ్యహమ్
కాబట్టి, నీవు ధైర్యంగా ఉండి, నీ సైన్యాన్ని కూడా ధైర్యపరచు. నేను మళ్లీ అన్ని సైన్యాలను స్థిరపరచే వరకు.
ఏతే హి ఫుల్లనయనాస్త్రాసాదాగతసాధ్వసాః। కర్ణే కర్ణే ప్రకథితా హరయో హరిసత్తమ
ఈ వానరులు భయంతో కళ్ళు పెద్దవిగా చేసుకొని, వణికుతూ ఒకరికి ఒకరు చెవిలో చెవికి భయాన్ని చెప్పుకుంటున్నారు, ఓ వానరశ్రేష్ఠా.
మాం తు దృష్ట్వా ప్రధావన్తమనీకం సమ్ప్రహర్షితమ్। త్యజన్తు హరయస్త్రాసం భుక్తపూర్వామివ స్రజమ్
కానీ, నన్ను ఆనందంతో ముందుకు పరుగెత్తుతూ చూసినప్పుడు, ఈ వానరులు వేసుకున్న హారాన్ని వదిలేసినట్లుగా భయాన్ని వదిలేయాలి.
సమాశ్వాస్య తు సుగ్రీవం రాక్షసేన్ద్రో విభీషణః। విద్రుతం వానరానీకం తత్ సమాశ్వాసయత్ పునః
అప్పుడు రాక్షసాధిపతి విభీషణుడు సుగ్రీవుని ధైర్యపరిచి, విడివిడిగా ఉన్న వానరసైన్యాన్ని మళ్లీ ధైర్యపరిచాడు.
ఇన్ద్రజిత్ తు మహామాయః సర్వసైన్యసమావృతః। వివేశ నగరీం లఙ్కాం పితరం చాభ్యుపాగమత్
మాయలో నిపుణుడైన ఇంద్రజిత్, తన సర్వసైన్యంతో కలిసి లంక నగరంలోకి ప్రవేశించి, తన తండ్రి వద్దకు వెళ్లాడు.
ఉత్పపాత తతో హృష్టః పుత్రం చ పరిషస్వజే। రావణో రక్షసాం మధ్యే శ్రుత్వా శత్రూ నిపాతితౌ
ఆ సమయంలో రాక్షసుల మధ్య రావణుడు ఆనందంతో లేచి, తన శత్రువులు పడిపోయారని విని తన కుమారుని ఆలింగనం చేసుకున్నాడు.