నిర్యయూ రాక్షసా వీరా నాదయన్తో దిశో దశ। రాక్షసా భీమకర్మాణో రావణస్య జయైషిణః
భయంకరమైన పనులు చేసే రాక్షస వీరులు, రావణుడికి విజయాన్ని తేవాలని ఆశిస్తూ, పది దిక్కులలో గర్జనలు చేస్తూ బయలుదేరారు.
వానరాణామపి చమూర్బృహతీ జయమిచ్ఛతామ్। అభ్యధావత తాం సేనాం రక్షసాం ఘోరకర్మణామ్
విజయం సాధించాలనే తపనతో ఉన్న వానరసేన కూడా, ఆ భయంకరమైన రాక్షస సైన్యాన్ని ఎదుర్కొనడానికి పరుగెత్తింది.
ఏతస్మిన్నన్తరే తేషామన్యోన్యమభిధావతామ్। రక్షసాం వానరాణాం చ ద్వన్ద్వయుద్ధమవర్తత
అంతలోనే, రాక్షసులు వానరులు ఒకరినొకరు ఎదుర్కొంటూ, ఇద్దరిమధ్య పోరాటాలు మొదలయ్యాయి.
అఙ్గదేనేన్ద్రజిత్సార్ధం వాలిపుత్రేణ రాక్షసః। అయుధ్యత మహాతేజాస్త్ర్యమ్బకేణ యథాన్ధకః
వాలి కుమారుడైన అంగదుడు, ఇంద్రజిత్తుతో కలిసి, అంధకుడు త్రినేత్రుడితో యుద్ధం చేసినట్లు, ఆ రాక్షసుడితో ఘోరంగా పోరాడాడు.
ప్రజఙ్ఘేన చ సమ్పాతిర్నిత్యం దుర్ధర్షణో రణే। జమ్బుమాలినమారబ్ధో హనూమానపి వానరః
ప్రమాదకరుడైన ప్రజఙ్ఘుడిని సంపాతి ఎదుర్కొనగా, వానరుడైన హనుమంతుడు జంబూమాలిని మీద దాడి చేశాడు.
సంగతస్తు మహాక్రోధో రాక్షసో రావణానుజః। సమరే తీక్ష్ణవేగేన శత్రుఘ్నేన విభీషణః
రావణుడి తమ్ముడు అయిన ఆ రాక్షసుడు, మహా కోపంతో సమరంలో విభీషణుడిని ఎదుర్కొన్నాడు; విభీషణుడు శత్రుఘ్నుడిలా వేగంగా పోరాడాడు.
తపనేన గజః సార్ధం రాక్షసేన మహాబలః। నికుమ్భేన మహాతేజా నీలోఽపి సమయుధ్యత
బలవంతుడైన గజుడు, రాక్షసుడైన తపనుడితో యుద్ధం చేశాడు; మహాశక్తి కల నీలుడు, నికుంభుడితో పోరాడాడు.
వానరేన్ద్రస్తు సుగ్రీవః ప్రఘసేన సుసంగతః। సంగతః సమరే శ్రీమాన్ విరూపాక్షేణ లక్ష్మణః
వానరుల రాజైన సుగ్రీవుడు, ప్రఘాసుడితో యుద్ధానికి దిగాడు; మహిమాన్వితుడైన లక్ష్మణుడు, విరూపాక్షుడిని సమరంలో ఎదుర్కొన్నాడు.
అగ్నికేతుః సుదుర్ధర్షో రశ్మికేతుశ్చ రాక్షసః। సుప్తఘ్నో యజ్ఞకోపశ్చ రామేణ సహ సంగతాః
అగ్నికేతువు అనే దుర్జయుడూ, రాక్షసుడైన రశ్మికేతువుతో పాటు, సుప్తఘ్నుడు, యజ్ఞకోపుడు కూడా రామునితో కలిసి యుద్ధంలో చేరారు.
వజ్రముష్టిశ్చ మైన్దేన ద్వివిదేనాశనిప్రభః। రాక్షసాభ్యాం సుఘోరాభ్యాం కపిముఖ్యౌ సమాగతౌ
వజ్రముష్టి, మైందుడితో కలిసి, ద్వివిదుడు మెరుపులా ప్రకాశిస్తూ, ఇద్దరు భయంకరమైన రాక్షసులను ఎదుర్కొన్నారు; ఆ వానరులిద్దరూ వారిని ధైర్యంగా ఎదుర్కొన్నారు.
వీరః ప్రతపనో ఘోరో రాక్షసో రణదుర్ధరః। సమరే తీక్ష్ణవేగేన నలేన సమయుధ్యత
పోరులో ఓడించలేని, ఘోరమైన ప్రతాపనుడనే రాక్షసుడు, సమరంలో నలుడిని ఉగ్రంగా ఎదుర్కొన్నాడు.
ధర్మస్య పుత్రో బలవాన్ సుషేణ ఇతి విశ్రుతః। స విద్యున్మాలినా సార్ధమయుధ్యత మహాకపిః
ధర్మునికి కుమారుడిగా పేరుగాంచిన బలవంతుడైన సుషేణుడు, మహాకపిగా, విద్యున్మాలితో యుద్ధం చేశాడు.
వానరాశ్చాపరే ఘోరా రాక్షసైరపరైః సహ। ద్వన్ద్వం సమీయుః సహసా యుద్ధ్వా చ బహుభిః సహ
ఇంకా కొంతమంది భయంకరమైన వానరులు, ఇతర రాక్షసులతో ఒక్కొక్కరితో పోరాడుతూ, మరికొంతమందితో కలిసి సమరంలో పాల్గొన్నారు.
తత్రాసీత్ సుమహద్ యుద్ధం తుములం రోమహర్షణమ్। రక్షసాం వానరాణాం చ వీరాణాం జయమిచ్ఛతామ్
అక్కడ రాక్షసులు, వానరులు ఇద్దరూ విజయం కోసం పోరాడుతూ, భయంకరంగా, ఉల్లాసంగా, రోమాలు నిక్కబొడుచుకునేలా మహా యుద్ధం జరిగింది.
హరిరాక్షసదేహేభ్యః ప్రభూతాః కేశశాద్వలాః। శరీరసంఘాటవహాః ప్రసుస్రుః శోణతాపగాః
వానరులు, రాక్షసుల శరీరాల నుంచి బాగా వెంట్రుకలు, మాంసపు ముద్దలు, రక్తపు ప్రవాహాలు పారిపోతూ కనిపించాయి.
ఆజఘానేన్ద్రజిత్ క్రుద్ధో వజ్రేణేవ శతక్రతుః। అఙ్గదం గదయా వీరం శత్రుసైన్యవిదారణమ్
కోపంతో ఉన్న ఇంద్రజిత్, శతక్రతువు వజ్రాయుధంతో కొట్టినట్లు, శత్రు సైన్యాలను చీల్చే వీరుడైన అంగదుడిని తన గదతో గట్టిగా కొట్టాడు.
తస్య కాఞ్చనచిత్రాఙ్గం రథం సాశ్వం ససారథిమ్। జఘాన గదయా శ్రీమానఙ్గదో వేగవాన్ హరిః
అంగదుడు, బంగారు అలంకరణలతో ఉన్న ఇంద్రజిత్తు రథాన్ని, దాని గుర్రాలు, సారధిని కూడా తన గదతో బలంగా కొట్టాడు.
సమ్పాతిస్తు ప్రజఙ్ఘేన త్రిభిర్బాణైః సమాహతః। నిజఘానాశ్వకర్ణేన ప్రజఙ్ఘం రణమూర్ధని
సంపాతి, ప్రజఙ్ఘుడు వేసిన మూడు బాణాలతో గాయపడి, యుద్ధమధ్యంలో ప్రజఙ్ఘుడి గుర్రానికి చెవి వద్ద గట్టిగా కొట్టి అతన్ని చంపేశాడు.
జమ్బుమాలీ రథస్థస్తు రథశక్త్యా మహాబలః। బిభేద సమరే క్రుద్ధో హనూమన్తం స్తనాన్తరే
జంబుమాళీ తన రథంపై నిలబడి, గొప్ప బలంతో, యుద్ధంలో కోపంతో హనుమంతుడి ఛాతీలో రథశక్తిని గుచ్చాడు.
తస్య తం రథమాస్థాయ హనూమాన్ మారుతాత్మజః। ప్రమమాథ తలేనాశు సహ తేనైవ రక్షసా
ఆ రథాన్ని ఎక్కిన వాయుపుత్రుడు హనుమంతుడు, తన చేయితో ఆ రాక్షసుడితో పాటు ఆ రథాన్ని వేగంగా నుజ్జునుజ్జు చేశాడు.
నదన్ ప్రతపనో ఘోరో నలం సోఽభ్యనుధావత। నలః ప్రతపనస్యాశు పాతయామాస చక్షుషీ
భయంకరుడు ప్రతాపనుడు గర్జిస్తూ నలుని వెంబడించాడు. కానీ నలుడు వేగంగా ప్రతాపనుడి కళ్లను కొట్టేశాడు.
భిన్నగాత్రః శరైస్తీక్ష్ణైః క్షిప్రహస్తేన రక్షసా। గ్రసన్తమివ సైన్యాని ప్రఘసం వానరాధిపః
వేగంగా బాణాలు సంధించే రాక్షసుడు తన పదునైన బాణాలతో వానరాధిపతిని గాయపరిచినా, సైన్యాలను మింగేస్తున్నట్టు ఉన్న ప్రఘాసుడిని వానరాధిపతి ఎదుర్కొన్నాడు.
సుగ్రీవః సప్తపర్ణేన నిజఘాన జవేన చ। ప్రపీడ్య శరవర్షేణ రాక్షసం భీమదర్శనమ్
బాణవర్షంలో నిండుగా నలిగిపోతూ, సుగ్రీవుడు వేగంగా ఏడుపత్రల చెట్టు తీసుకుని, భయంకరంగా కనిపించే రాక్షసుడైన ప్రఘాసుడిని కొట్టాడు.
నిజఘాన విరూపాక్షం శరేణైకేన లక్ష్మణః। అగ్నికేతుశ్చ దుర్ధర్షో రశ్మికేతుశ్చ రాక్షసః। సుప్తఘ్నో యజ్ఞకోపశ్చ రామం నిర్బిభిదుః శరైః
లక్ష్మణుడు ఒకే ఒక్క బాణంతో విరూపాక్షుడిని కొట్టాడు. అగ్నికేతు, రశ్మికేతు, సుప్తఘ్న, యజ్ఞకోప అనే భయంకర రాక్షసులు రాముడిని బాణాలతో గాయపరిచారు.
తేషాం చతుర్ణాం రామస్తు శిరాంసి సమరే శరైః। క్రుద్ధశ్చతుర్భిశ్చిచ్ఛేద ఘోరైరగ్నిశిఖోపమైః
రాముడు కోపంతో, యుద్ధంలో ఆ నలుగురి తలలను అగ్నిజ్వాలలా మండే నాలుగు భయంకర బాణాలతో తెగజేశాడు.
వజ్రముష్టిస్తు మైన్దేన ముష్టినా నిహతో రణే। పపాత సరథః సాశ్వః పురాట్ట ఇవ భూతలే
వజ్రముష్టిని మైందుడు యుద్ధంలో తన ముష్టితో బలంగా కొట్టి, అతడు తన రథం, గుర్రాలతో సహా భూమిపై పర్వతంలా పడిపోయాడు.
నికుమ్భస్తు రణే నీలం నీలాఞ్జనచయప్రభమ్। నిర్బిభేద శరైస్తీక్ష్ణైః కరైర్మేఘమివాంశుమాన్
యుద్ధంలో నికుంభుడు, నీలుడు నీలాంజనపు మబ్బులా మెరిసిపోతుండగా, అతన్ని పదునైన బాణాలతో, సూర్యుడు మేఘాన్ని కిరణాలతో చీల్చినట్టు గాయపరిచాడు.
పునః శరశతేనాథ క్షిప్రహస్తో నిశాచరః। బిభేద సమరే నీలం నికుమ్భః ప్రజహాస చ
తర్వాత, వేగంగా చేతులు కదిలించే నిశాచరుడైన నికుంభుడు, యుద్ధంలో నీలుడిని వంద బాణాలతో గాయపరిచి, నవ్వాడు.
తస్యైవ రథచక్రేణ నీలో విష్ణురివాహవే। శిరశ్చిచ్ఛేద సమరే నికుమ్భస్య చ సారథేః
యుద్ధంలో నీలుడు, విష్ణువు లాగా, నికుంభుడి తలని, అతని రథసారథి తలని కూడా తన రథచక్రంతో నరికేశాడు.
వజ్రాశనిసమస్పర్శో ద్వివిదోఽప్యశనిప్రభమ్। జఘాన గిరిశృఙ్గేణ మిషతాం సర్వరక్షసామ్
వజ్రాశని తాకినట్టు బలమున్న ద్వివిదుడు, అందరు రాక్షసుల ముందే ఒక పర్వతశిఖరంతో అశనిప్రభుడిని కొట్టి పడగొట్టాడు.