జయత్యురుబలో రామో లక్ష్మణశ్చ మహాబలః। రాజా జయతి సుగ్రీవో రాఘవేణాభిపాలితః
బలవంతుడైన రాముడు విజయవంతుడు, మహాబలుడు లక్ష్మణుడు కూడా విజయవంతుడు. రాఘవుని రక్షణలో ఉన్న రాజు సుగ్రీవుడు కూడా జయించాడు.
ఇత్యేవం ఘోషయన్తశ్చ గర్జన్తశ్చ ప్లవంగమాః। అభ్యధావన్త లఙ్కాయాః ప్రాకారం కామరూపిణః
ఇలా నినదిస్తూ, గర్జిస్తూ, కావలసిన రూపం ఎంచుకునే వానరులు లంక ప్రాకారాన్ని 향ించి పరుగెత్తారు.
వీరబాహుః సుబాహుశ్చ నలశ్చ పనసస్తథా। నిపీడ్యోపనివిష్టాస్తే ప్రాకారం హరియూథపాః। ఏతస్మిన్నన్తరే చక్రుః స్కన్ధావారనివేశనమ్
వీరబాహు, సుబాహు, నల, అలాగే పనస — ఈ వానరసేనాధిపతులు ప్రాకారానికి దగ్గరగా చేరి స్థిరంగా నిలిచారు. ఇదే సమయంలో వారు శిబిరాన్ని ఏర్పాటు చేశారు.
పూర్వద్వారం తు కుముదః కోటిభిర్దశభిర్వృతః। ఆవృత్య బలవాంస్తస్థౌ హరిభిర్జితకాశిభిః
కుముదుడు, అలసటను జయించిన పది కోట్ల వానరులతో చుట్టుముట్టి, తూర్పు ద్వారాన్ని తన బలంతో కాపాడుతూ నిలిచాడు.
సహాయార్థే తు తస్యైవ నివిష్టః ప్రఘసో హరిః। పనసశ్చ మహాబాహుర్వానరైరభిసంవృతః
ఆయనకు తోడుగా ప్రఘసుడు అక్కడే స్థిరంగా ఉండగా, మహాబాహువు పనసుడు కూడా వానరులతో చుట్టుముట్టి అక్కడే మకాం వేశాడు.
దక్షిణద్వారమాసాద్య వీరః శతబలిః కపిః। ఆవృత్య బలవాంస్తస్థౌ వింశత్యా కోటిభిర్వృతః
దక్షిణ ద్వారం వద్ద వీరుడు శతబలికప్పి, ఇరవై కోట్ల యోధులతో చుట్టుముట్టి, బలంగా నిలిచాడు.
సుషేణః పశ్చిమద్వారం గత్వా తారాపితా బలీ। ఆవృత్య బలవాంస్తస్థౌ కోటికోటిభిరావృతః
తార పంపిన బలవంతుడు సుషేణుడు, పడమర ద్వారం వద్దకు వెళ్లి, కోట్ల కోట్ల వానరులతో చుట్టుముట్టి అక్కడే నిలిచాడు.
ఉత్తరద్వారమాగమ్య రామః సౌమిత్రిణా సహ। ఆవృత్య బలవాంస్తస్థౌ సుగ్రీవశ్చ హరీశ్వరః
రాముడు, సౌమిత్రితో కలిసి ఉత్తర ద్వారం వద్దకు వచ్చి, వానరుల అధిపతి సుగ్రీవునితో కలిసి తన సేనతో అక్కడే నిలిచాడు.
గోలాఙ్గూలో మహాకాయో గవాక్షో భీమదర్శనా। వృతః కోట్యా మహావీర్యస్తస్థౌ రామస్య పార్శ్వతః
గోళాంగూలుడు, మహాకాయుడు, భయంకరమైన గవాక్షుడు, కోటి వానరులతో కలిసి రాముని పక్కన నిలిచాడు.
ఋక్షాణాం భీమకోపానాం ధూమ్రః శత్రునిబర్హణః। వృతః కోట్యా మహావీర్యస్తస్థౌ రామస్య పార్శ్వతః
శత్రువులను సంహరించే ధూమ్రుడు, కోపంతో ఉన్న రిక్షుల నాయకుడు, కోటి మంది వానరులతో రాముని పక్కన నిలిచాడు.
సంనద్ధస్తు మహావీర్యో గదాపాణిర్విభీషణః। వృతో యత్తైస్తు సచివైస్తస్థౌ యత్ర మహాబలః
మహా వీరుడైన విభీషణుడు, గదను ధరించి, కవచంతో, తన మంత్రులతో కలిసి అక్కడ ఉన్న మహాసేన వద్ద నిలిచాడు.
గజో గవాక్షో గవయః శరభో గన్ధమాదనః। సమన్తాత్ పరిధావన్తో రరక్షుర్హరివాహినీమ్
గజ, గవాక్ష, గవయ, శరభ, గంధమాదనుడు — వీరు చుట్టూ తిరుగుతూ వానరసేనను అన్ని వైపులా కాపాడారు.
తతః కోపపరీతాత్మా రావణో రాక్షసేశ్వరః। నిర్యాణం సర్వసైన్యానాం ద్రుతమాజ్ఞాపయత్ తదా
అప్పుడు కోపంతో ఊరెళ్లిన రాక్షసాధిపతి రావణుడు తన సైన్యమంతటికి వెంటనే బయలుదేరమని ఆజ్ఞాపించాడు.
ఏతచ్ఛ్రుత్వా తదా వాక్యం రావణస్య ముఖేరితమ్। సహసా భీమనిర్ఘోషముద్ఘుష్టం రజనీచరైః
రావణుడు చెప్పిన ఆ మాటలు విని, రాత్రివేళ సంచరించే రాక్షసులు ఒక్కసారిగా భయంకరమైన అరుపులతో ఆకాశాన్ని దద్దరిల్లించారు.
తతః ప్రబోధితా భేర్యశ్చన్ద్రపాణ్డురపుష్కరాః। హేమకోణైరభిహతా రాక్షసానాం సమన్తతః
ఆ తర్వాత చంద్రబింబంలా తెల్లగా మెరిసే, బంగారు దండలతో మ్రోగించబడిన భారీ డప్పులు చుట్టూ రాక్షసులు మోగించారు.
వినేదుశ్చ మహాఘోషాః శఙ్ఖాః శతసహస్రశః। రాక్షసానాం సుఘోరాణాం ముఖమారుతపూరితాః
వెయ్యల కొద్దీ భయంకరమైన శబ్దంతో రాక్షసులు శంఖాలను ఊదగా, ఆ శబ్దం గాలిలో నిండిపోయింది.
తే బభుః శుభనీలాఙ్గాః సశఙ్ఖా రజనీచరాః। విద్యున్మణ్డలసంనద్ధాః సబలాకా ఇవామ్బుదాః
ఆ రాత్రి సంచరించే రాక్షసులు నీలవర్ణమైన అందమైన అవయవాలతో, చేతుల్లో శంఖాలు పట్టుకుని, మెరుపులు మెరిసే అలంకారాలతో, మేఘాలలో మెరుపులు మెరిపే వానమేఘాల్లా కనిపించారు.
నిష్పతన్తి తతః సైన్యా హృష్టా రావణచోదితాః। సమయే పూర్యమాణస్య వేగా ఇవ మహోదధేః
రావణుడు ఆజ్ఞతో ఆనందంగా ఉన్న సైనికులు సముద్రపు అలలు వేగంగా ఎగిసిపడినట్టు సమయానికి బయలుదేరారు.
తతో వానరసైన్యేన ముక్తో నాదః సమన్తతః। మలయః పూరితో యేన ససానుప్రస్థకన్దరః
ఆ సమయంలో వానరసైన్యం అన్ని వైపులా గర్జించి, ఆ అరుపులతో మలయపర్వతం, దాని శిఖరాలు, లోయలు అన్నీ నిండిపోయాయి.
శఙ్ఖదున్దుభినిర్ఘోషః సింహనాదస్తరస్వినామ్। పృథివీం చాన్తరిక్షం చ సాగరం చాభ్యనాదయత్
శంఖాలు, డప్పుల మోగింపు, వేగంగా పరిగెత్తే వానరుల సింహగర్జనలు భూమి, ఆకాశం, సముద్రాన్ని మారుమోగించాయి.
గజానాం బృంహితైః సార్ధం హయానాం హ్రేషితైరపి। రథానాం నేమినిర్ఘోషై రక్షసాం వదనస్వనైః
ఆ శబ్దానికి ఏనుగుల గర్జనలు, గుర్రాల హ్రేషణలు, రథచక్రాల గుంగురుములు, రాక్షసుల అరుపులు కూడా కలిసిపోయాయి.
ఏతస్మిన్నన్తరే ఘోరః సంగ్రామః సమపద్యత। రక్షసాం వానరాణాం చ యథా దేవాసురే పురా
అంతలోనే రాక్షసులు, వానరుల మధ్య భయంకరమైన యుద్ధం మొదలైంది. అది పూర్వం దేవాసుర యుద్ధంలా ఉగ్రంగా జరిగింది.
తే గదాభిః ప్రదీప్తాభిః శక్తిశూలపరశ్వధైః। నిజఘ్నుర్వానరాన్ సర్వాన్ కథయన్తః స్వవిక్రమాన్
అప్పుడు రాక్షసులు మంటలు ఎగసే గదలు, శక్తులు, త్రిశూలాలు, గొడ్డళ్లతో వానరులను కొట్టి పడగొడుతూ తమ వీరత్వాన్ని గొప్పగా చెప్పుకుంటూ పోరాడారు.
తథా వృక్షైర్మహాకాయాః పర్వతాగ్రైశ్చ వానరాః। నిజఘ్నుస్తాని రక్షాంసి నఖైర్దన్తైశ్చ వేగినః
అలాగే, గొప్ప శరీరాలు కలిగిన వానరులు చెట్లు, కొండశిఖరాలు పట్టుకుని, తమ గోర్లు, పళ్లతో వేగంగా దాడి చేసి ఆ రాక్షసులను కొట్టి పడగొట్టారు.
రాజా జయతి సుగ్రీవ ఇతి శబ్దో మహానభూత్। రాజఞ్జయజయేత్యుక్త్వా స్వస్వనామకథాం తతః
'రాజు సుగ్రీవుడు విజయం సాధించాలి!' అని గొప్ప శబ్దం ఎగసిపడింది. 'రాజా విజయము, విజయము!' అని అరవడంతో, వెంటనే ప్రతి ఒక్కరూ తమ పేర్లు కూడా చెప్పుకున్నారు.
రాక్షసాస్త్వపరే భీమాః ప్రాకారస్థా మహీం గతాన్। వానరాన్ భిన్దిపాలైశ్చ శూలైశ్చైవ వ్యదారయన్
ఇంకొంత మంది భయంకరమైన రాక్షసులు ప్రాకారాల మీద నిలబడి, నేలపైకి వచ్చిన వానరులను బండిపాళ్లు, శూలాలతో గాయపరిచారు.
వానరాశ్చాపి సంక్రుద్ధాః ప్రాకారస్థాన్ మహీం గతాః। రాక్షసాన్ పాతయామాసుః ఖమాప్లుత్య స్వబాహుభిః
వేగంగా కోపంతో ఉన్న వానరులు నేలపైకి వచ్చి, ప్రాకారాల మీద ఉన్న రాక్షసులను ఆకాశంలోకి ఎగిరి, తమ చేతులతో లాగి పడగొట్టారు.
స సమ్ప్రహారస్తుములో మాంసశోణితకర్దమః। రక్షసాం వానరాణాం చ సమ్బభూవాద్భుతోపమః
అలా రాక్షసులు, వానరుల మధ్య జరిగిన ఆ ఘోరమైన యుద్ధం మాంసం, రక్తంతో మురికగా మారి, చూసేవారికి ఆశ్చర్యంగా కనిపించింది.
thumb|త్రిచత్వారింశః సర్గః శ్రూయతామ్|center యుధ్యతాం తు తతస్తేషాం వానరాణాం మహాత్మనామ్। రక్షసాం సమ్బభూవాథ బలరోషః సుదారుణః
అంతటి మహాత్ములు అయిన వానరులు యుద్ధం చేస్తుండగా, రాక్షసుల్లో బలమూ, కోపమూ ఉధృతంగా పెరిగాయి.
తే హయైః కాఞ్చనాపీడైర్గజైశ్చాగ్నిశిఖోపమైః। రథైశ్చాదిత్యసంకాశైః కవచైశ్చ మనోరమైః
వారు బంగారు అలంకారాలతో ఉన్న గుర్రాలతో, అగ్నిజ్వాలల్లా మెరిసే ఏనుగులతో, సూర్యుడిలా ప్రకాశించే రథాలతో, అద్భుతమైన కవచాలతో యుద్ధానికి వచ్చారు.