పఫాల చ తదాక్రాన్తం దశగ్రీవస్య పశ్యతః। పురా హిమవతః శృఙ్గం వజ్రేణేవ విదారితమ్
రావణుడు చూస్తుండగా, అంగదుడు ఆ ప్రాసాదపు పైభాగాన్ని, వజ్రంతో కొట్టిన హిమవంతపు శిఖరంలా పగలగొట్టాడు.
భఙ్క్త్వా ప్రాసాదశిఖరం నామ విశ్రావ్య చాత్మనః। వినద్య సుమహానాదముత్పపాత విహాయసా
ఆ ప్రాసాదపు పైభాగాన్ని ధ్వంసం చేసి, తన పేరు ప్రకటించి, గొప్ప గర్జనతో ఆకాశంలోకి ఎగిరిపోయాడు.
వ్యథయన్ రాక్షసాన్ సర్వాన్ హర్షయంశ్చాపి వానరాన్। స వానరాణాం మధ్యే తు రామపార్శ్వముపాగతః
అతని చర్యతో రాక్షసులు భయపడగా, వానరులు ఆనందించారు. అంగదుడు వానరుల మధ్యకు వచ్చి రాముని పక్కన చేరాడు.
రావణస్తు పరం చక్రే క్రోధం ప్రాసాదధర్షణాత్। వినాశం చాత్మనః పశ్యన్ నిఃశ్వాసపరమోఽభవత్
ప్రాసాదంపై దాడి జరిగినందుకు రావణుడు తీవ్రమైన కోపంతో ఊగిపోయాడు. తన వినాశనం దగ్గరపడుతోందని గ్రహించి, గాఢంగా ఊపిరి తీసుకున్నాడు.
రామస్తు బహుభిర్హృష్టైర్వినదద్భిః ప్లవఙ్గమైః। వృతో రిపువధాకాఙ్క్షీ యుద్ధాయైవాభ్యవర్తత
అనేక మంది ఉల్లాసంగా గర్జిస్తున్న వానరులతో చుట్టుముట్టబడి, శత్రువును సంహరించాలనే తపనతో రాముడు యుద్ధానికి ముందుకు వెళ్లాడు.
సుషేణస్తు మహావీర్యో గిరికూటోపమో హరిః। బహుభిః సంవృతస్తత్ర వానరైః కామరూపిభిః
పర్వత శిఖరాన్ని పోలిన మహా బలశాలి సుషేణుడు, అనేక రూపాలున్న వానరులతో అక్కడ చుట్టుముట్టబడి ఉన్నాడు.
స తు ద్వారాణి సంయమ్య సుగ్రీవవచనాత్ కపిః। పర్యక్రామత దుర్ధర్షో నక్షత్రాణీవ చన్ద్రమాః
అదిగో, సుగ్రీవుని ఆజ్ఞ ప్రకారం ఆ అపరాజితుడు అయిన వానరుడు ద్వారాలు బలంగా మూసి, నక్షత్రాల మధ్య చంద్రుడు తిరిగినట్టు అక్కడ చుట్టూ తిరిగాడు.
తేషామక్షౌహిణిశతం సమవేక్ష్య వనౌకసామ్। లఙ్కాముపనివిష్టానాం సాగరం చాభివర్తతామ్
అక్కడ లంకను చుట్టుముట్టి, సముద్రం వైపు ముందుకు సాగుతున్న వనవాసుల అక్షౌహిణి శతాన్ని చూసారు.
రాక్షసా విస్మయం జగ్ముస్త్రాసం జగ్ముస్తథాపరే। అపరే సమరే హర్షాద్ధర్షమేవోపపేదిరే
కొంతమంది రాక్షసులు ఆశ్చర్యపోయారు, మరికొందరు భయంతో వణికిపోయారు, ఇంకొందరు యుద్ధ ఉత్సాహంతో ధైర్యంగా మారిపోయారు.
కృత్స్నం హి కపిభిర్వ్యాప్తం ప్రాకారపరిఖాన్తరమ్। దదృశూ రాక్షసా దీనాః ప్రాకారం వానరీకృతమ్। హాహాకారమకుర్వన్త రాక్షసా భయమాగతాః
రాక్షసులు ప్రాకారాలూ, మట్టిగోతుల మధ్య అంతా వానరులతో నిండిపోయినదిగా చూసి, ప్రాకారం కూడా వానరుల చేతిలో పడిపోయిందని చూసి భయంతో అరవసాగారు.
తస్మిన్ మహాభీషణకే ప్రవృత్తే కోలాహలే రాక్షసరాజయోధాః। ప్రగృహ్య రక్షాంసి మహాయుధాని యుగాన్తవాతా ఇవ సంవిచేరుః
ఆ భయంకరమైన కలకలిలో రాక్షసరాజు యోధులు గొప్ప ఆయుధాలు పట్టుకుని, యుగాంతపు గాలుల్లా చుట్టూ సంచరించారు.
thumb|ద్విచత్వారింశః సర్గః శ్రూయతామ్|center తతస్తే రాక్షసాస్తత్ర గత్వా రావణమన్దిరమ్। న్యవేదయన్ పురీం రుద్ధాం రామేణ సహ వానరైః
తర్వాత ఆ రాక్షసులు రావణుని మందిరానికి వెళ్లి, రాముడు వానరులతో కలిసి పట్టణాన్ని చుట్టుముట్టాడని తెలియజేశారు.
రుద్ధాం తు నగరీం శ్రుత్వా జాతక్రోధో నిశాచరః। విధానం ద్విగుణం కృత్వా ప్రాసాదం చాప్యరోహత
పట్టణం చుట్టుముట్టబడిందని విని, ఆ నిశాచరుడు కోపంతో తన జాగ్రత్తలు రెట్టింపు చేసి, ప్రాసాదంపైకి ఎక్కాడు.
స దదర్శ వృతాం లఙ్కాం సశైలవనకాననామ్। అసంఖ్యేయైర్హరిగణైః సర్వతో యుద్ధకాఙ్క్షిభిః
అతడు పర్వతాలు, అడవులు, తోటలతో చుట్టుముట్టిన లంకను, అన్నివైపులా యుద్ధానికి ఉత్సాహంగా ఉన్న అనేక వానరసేనలతో నిండినదిగా చూశాడు.
స దృష్ట్వా వానరైః సర్వైర్వసుధాం కపిలీకృతామ్। కథం క్షపయితవ్యాః స్యురితి చిన్తాపరోఽభవత్
అన్ని వైపులా వానరులతో భూమి నిండిపోయినదిగా చూసి, వీరిని ఎలా నాశనం చేయాలో ఆలోచనలో మునిగిపోయాడు.
స చిన్తయిత్వా సుచిరం ధైర్యమాలమ్బ్య రావణః। రాఘవం హరియూథాంశ్చ దదర్శాయతలోచనః
ఎక్కువసేపు ఆలోచించి, ధైర్యంగా రావణుడు తన విశాలమైన కళ్లతో రాఘవుడిని, వానరసేనాధిపతులను చూశాడు.
రాఘవః సహ సైన్యేన ముదితో నామ పుప్లువే। లఙ్కాం దదర్శ గుప్తాం వై సర్వతో రాక్షసైర్వృతామ్
రాముడు తన సేనతో ఆనందంగా ముందుకు వచ్చి, అన్ని వైపులా రాక్షసులు బలంగా కాపాడుతున్న లంకను చూశాడు.
దృష్ట్వా దాశరథిర్లఙ్కాం చిత్రధ్వజపతాకినీమ్। జగామ సహసా సీతాం దూయమానేన చేతసా
దశరథుని కుమారుడు, రంగురంగుల జెండాలతో అలంకరించబడిన లంకను చూసి, సీత గురించి హఠాత్తుగా మనసులో ఆందోళనకు లోనయ్యాడు.
అత్ర సా మృగశావాక్షీ మత్కృతే జనకాత్మజా। పీడ్యతే శోకసంతప్తా కృశా స్థణ్డిలశాయినీ
ఇక్కడే, ఆ మృగశావాక్షి అయిన జనకుని కుమార్తె నా వల్ల దుఃఖంతో బాధపడుతూ, క్షీణించి, నేలమీదే పడుకుని ఉంది.
నిపీడ్యమానాం ధర్మాత్మా వైదేహీమనుచిన్తయన్। క్షిప్రమాజ్ఞాపయద్ రామో వానరాన్ ద్విషతాం వధే
వైదేహిని నిరంతరం బాధపడుతూ ఉన్నదిగా ఊహిస్తూ, ధర్మాత్ముడైన రాముడు శత్రువులను సంహరించమని వానరులకు వెంటనే ఆజ్ఞాపించాడు.
ఏవముక్తే తు వచసి రామేణాక్లిష్టకర్మణా। సంఘర్షమాణాః ప్లవగాః సింహనాదైరనాదయన్
కల్మషం లేని కార్యాలు చేసే రాముడు ఈ మాటలు చెప్పగానే, వానరులు సింహాల్లా గర్జిస్తూ కలకలం సృష్టించారు.
శిఖరైర్వికిరామైతాం లఙ్కాం ముష్టిభిరేవ వా। ఇతి స్మ దధిరే సర్వే మనాంసి హరియూథపాః
ఈ లంకను పర్వత శిఖరాలతో గానీ, లేక మా ముష్టులతోనే గానీ చెల్లాచెదురుగా చేసేద్దాం అని వానరసేనాధిపతులందరూ మనసులో నిశ్చయించుకున్నారు.
ఉద్యమ్య గిరిశృఙ్గాణి మహాన్తి శిఖరాణి చ। తరూంశ్చోత్పాట్య వివిధాంస్తిష్ఠన్తి హరియూథపాః
పెద్ద పెద్ద పర్వత శిఖరాలు, వివిధ రకాల చెట్లు ఎత్తిపట్టుకుని వానరసేనాధిపతులు సిద్ధంగా నిలబడ్డారు.
ప్రేక్షతో రాక్షసేన్ద్రస్య తాన్యనీకాని భాగశః। రాఘవప్రియకామార్థం లఙ్కామారురుహుస్తదా
రాక్షసేంద్రుడు చూస్తుండగానే, రాఘవుని ప్రీతికోసం ఆ సేనలు భాగాలుగా లంకపైకి ఎక్కాయి.
తే తామ్రవక్త్రా హేమాభా రామార్థే త్యక్తజీవితాః। లఙ్కామేవాభ్యవర్తన్త సాలభూధరయోధినః
పింగళవదనాలు, బంగారంలా మెరిసే అవి, రాముని కోసం ప్రాణాలు అర్పించిన యోధులు, సాల వృక్షాలు, కొండ శిఖరాలు చేతబట్టి, లంకవైపు దూసుకెళ్లారు.
తే ద్రుమైః పర్వతాగ్రైశ్చ ముష్టిభిశ్చ ప్లవంగమాః। ప్రాకారాగ్రాణ్యసంఖ్యాని మమన్థుస్తోరణాని చ
ఆ వానరులు చెట్లు, కొండ శిఖరాలు, తమ ముష్టులతో లెక్కలేనన్ని ప్రాకారాలు, ద్వారాలను బలంగా కొట్టి పగలగొట్టారు.
పరిఖాన్ పూరయన్తశ్చ ప్రసన్నసలిలాశయాన్। పాంసుభిః పర్వతాగ్రైశ్చ తృణైః కాష్ఠైశ్చ వానరాః
వారు పార్శ్వాల నీటిని, మట్టితో, కొండ ముక్కలతో, గడ్డి, కలపతో నింపుతూ ముందుకు సాగారు.
తతః సహస్రయూథాశ్చ కోటియూథాశ్చ యూథపాః। కోటియూథశతాశ్చాన్యే లఙ్కామారురుహుస్తదా
ఆ సమయంలో, వేల యూనిట్ల నాయకులు, కోట్ల యూనిట్ల నాయకులు, వంద కోట్ల యూనిట్ల నాయకులు లంకపైకి ఎక్కారు.
కాఞ్చనాని ప్రమర్దన్తస్తోరణాని ప్లవంగమాః। కైలాసశిఖరాగ్రాణి గోపురాణి ప్రమథ్య చ
వానరులు బంగారు తలుపులను పగలగొట్టి, కైలాస శిఖరాల్లాంటి గోపురాలను ధ్వంసం చేసి ముందుకు సాగారు.
ఆప్లవన్తః ప్లవన్తశ్చ గర్జన్తశ్చ ప్లవంగమాః। లఙ్కాం తామభిధావన్తి మహావారణసంనిభాః
వారు ఎగిరిపోతూ, ఈదుతూ, గర్జిస్తూ, మహా ఏనుగుల్లా లంకవైపు పరుగెత్తారు.