హన్తాస్మి త్వాం సహామాత్యం సపుత్రజ్ఞాతిబాన్ధవమ్। నిరుద్విగ్నాస్త్రయో లోకా భవిష్యన్తి హతే త్వయి
నేను నిన్ను నీ మంత్రులతో, కుమారులతో, బంధువులతో సహా సంహరిస్తాను. నీవు నశించిన తర్వాత మూడు లోకాలు భయమేమీ లేకుండా ఉంటాయి.
దేవదానవయక్షాణాం గన్ధర్వోరగరక్షసామ్। శత్రుమద్యోద్ధరిష్యామి త్వామృషీణాం చ కణ్టకమ్
దేవతలు, దానవులు, యక్షులు, గంధర్వులు, పాములు, రాక్షసుల మధ్య ఉన్న శత్రువైన నిన్ను తొలగించి, ఋషులకు బాధను తొలగిస్తాను.
విభీషణస్య చైశ్వర్యం భవిష్యతి హతే త్వయి। న చేత్ సత్కృత్య వైదేహీం ప్రణిపత్య ప్రదాస్యసి
నీవు చనిపోయిన తర్వాత రాజ్యం విభీషణునికే వస్తుంది. లేకపోతే, సీతాదేవిని గౌరవంగా నమస్కరించి ఆమెను తిరిగి అప్పగించు.
ఇత్యేవం పరుషం వాక్యం బ్రువాణే హరిపుఙ్గవే। అమర్షవశమాపన్నో నిశాచరగణేశ్వరః
వానరులలో శ్రేష్ఠుడైన అంగదుడు ఈ కఠినమైన మాటలు చెప్పగా, రాత్రివేళ సంచరించే రాక్షసుల అధిపతి కోపంతో ఊగిపోయాడు.
తతః స రోషమాపన్నః శశాస సచివాంస్తదా। గృహ్యతామితి దుర్మేధా వధ్యతామితి చాసకృత్
అప్పుడు ఆ దుష్టబుద్ధి రాక్షసాధిపతి కోపంతో తన మంత్రులకు పదే పదే, 'అతన్ని పట్టుకోండి! చంపేయండి!' అని ఆజ్ఞాపించాడు.
రావణస్య వచః శ్రుత్వా దీప్తాగ్నిమివ తేజసా। జగృహుస్తం తతో ఘోరాశ్చత్వారో రజనీచరాః
రావణుని ఆజ్ఞ విని, అగ్ని వంటి తేజస్సుతో ఉన్న నలుగురు భయంకరమైన రాక్షసులు అంగదుడిని పట్టుకున్నారు.
గ్రాహయామాస తారేయః స్వయమాత్మానమాత్మవాన్। బలం దర్శయితుం వీరో యాతుధానగణే తదా
తార కుమారుడైన అంగదుడు, తన శక్తిని రాక్షసులకు చూపించాలనే ఉద్దేశంతో, తాను స్వయంగా పట్టుబడటానికి ఒప్పుకున్నాడు.
స తాన్ బాహుద్వయాసక్తానాదాయ పతగానివ। ప్రాసాదం శైలసంకాశముత్పపాతాఙ్గదస్తదా
ఆ సమయంలో అంగదుడు, తన రెండు భుజాలకు అతుక్కొని ఉన్న వారిని పక్షుల్లా ఎత్తుకుని, పర్వతాన్ని పోలిన ఒక మహా ప్రాసాదంపైకి ఎగిరిపోయాడు.
తస్యోత్పతనవేగేన నిర్ధూతాస్తత్ర రాక్షసాః। భూమౌ నిపతితాః సర్వే రాక్షసేన్ద్రస్య పశ్యతః
అంగదుడు ఎగిరిన వేగానికి ఆ రాక్షసులు ఊగిపడి, రావణుడు చూస్తుండగానే అందరూ భూమిపై పడిపోయారు.
తతః ప్రాసాదశిఖరం శైలశృఙ్గమివోన్నతమ్। చక్రామ రాక్షసేన్ద్రస్య వాలిపుత్రః ప్రతాపవాన్
తర్వాత వాలి కుమారుడైన పరాక్రమశాలి అంగదుడు, పర్వత శిఖరాన్ని పోలిన ఆ ప్రాసాదపు పైభాగానికి చేరాడు.
పఫాల చ తదాక్రాన్తం దశగ్రీవస్య పశ్యతః। పురా హిమవతః శృఙ్గం వజ్రేణేవ విదారితమ్
రావణుడు చూస్తుండగా, అంగదుడు ఆ ప్రాసాదపు పైభాగాన్ని, వజ్రంతో కొట్టిన హిమవంతపు శిఖరంలా పగలగొట్టాడు.
భఙ్క్త్వా ప్రాసాదశిఖరం నామ విశ్రావ్య చాత్మనః। వినద్య సుమహానాదముత్పపాత విహాయసా
ఆ ప్రాసాదపు పైభాగాన్ని ధ్వంసం చేసి, తన పేరు ప్రకటించి, గొప్ప గర్జనతో ఆకాశంలోకి ఎగిరిపోయాడు.
వ్యథయన్ రాక్షసాన్ సర్వాన్ హర్షయంశ్చాపి వానరాన్। స వానరాణాం మధ్యే తు రామపార్శ్వముపాగతః
అతని చర్యతో రాక్షసులు భయపడగా, వానరులు ఆనందించారు. అంగదుడు వానరుల మధ్యకు వచ్చి రాముని పక్కన చేరాడు.
రావణస్తు పరం చక్రే క్రోధం ప్రాసాదధర్షణాత్। వినాశం చాత్మనః పశ్యన్ నిఃశ్వాసపరమోఽభవత్
ప్రాసాదంపై దాడి జరిగినందుకు రావణుడు తీవ్రమైన కోపంతో ఊగిపోయాడు. తన వినాశనం దగ్గరపడుతోందని గ్రహించి, గాఢంగా ఊపిరి తీసుకున్నాడు.
రామస్తు బహుభిర్హృష్టైర్వినదద్భిః ప్లవఙ్గమైః। వృతో రిపువధాకాఙ్క్షీ యుద్ధాయైవాభ్యవర్తత
అనేక మంది ఉల్లాసంగా గర్జిస్తున్న వానరులతో చుట్టుముట్టబడి, శత్రువును సంహరించాలనే తపనతో రాముడు యుద్ధానికి ముందుకు వెళ్లాడు.
సుషేణస్తు మహావీర్యో గిరికూటోపమో హరిః। బహుభిః సంవృతస్తత్ర వానరైః కామరూపిభిః
పర్వత శిఖరాన్ని పోలిన మహా బలశాలి సుషేణుడు, అనేక రూపాలున్న వానరులతో అక్కడ చుట్టుముట్టబడి ఉన్నాడు.
స తు ద్వారాణి సంయమ్య సుగ్రీవవచనాత్ కపిః। పర్యక్రామత దుర్ధర్షో నక్షత్రాణీవ చన్ద్రమాః
అదిగో, సుగ్రీవుని ఆజ్ఞ ప్రకారం ఆ అపరాజితుడు అయిన వానరుడు ద్వారాలు బలంగా మూసి, నక్షత్రాల మధ్య చంద్రుడు తిరిగినట్టు అక్కడ చుట్టూ తిరిగాడు.
తేషామక్షౌహిణిశతం సమవేక్ష్య వనౌకసామ్। లఙ్కాముపనివిష్టానాం సాగరం చాభివర్తతామ్
అక్కడ లంకను చుట్టుముట్టి, సముద్రం వైపు ముందుకు సాగుతున్న వనవాసుల అక్షౌహిణి శతాన్ని చూసారు.
రాక్షసా విస్మయం జగ్ముస్త్రాసం జగ్ముస్తథాపరే। అపరే సమరే హర్షాద్ధర్షమేవోపపేదిరే
కొంతమంది రాక్షసులు ఆశ్చర్యపోయారు, మరికొందరు భయంతో వణికిపోయారు, ఇంకొందరు యుద్ధ ఉత్సాహంతో ధైర్యంగా మారిపోయారు.
కృత్స్నం హి కపిభిర్వ్యాప్తం ప్రాకారపరిఖాన్తరమ్। దదృశూ రాక్షసా దీనాః ప్రాకారం వానరీకృతమ్। హాహాకారమకుర్వన్త రాక్షసా భయమాగతాః
రాక్షసులు ప్రాకారాలూ, మట్టిగోతుల మధ్య అంతా వానరులతో నిండిపోయినదిగా చూసి, ప్రాకారం కూడా వానరుల చేతిలో పడిపోయిందని చూసి భయంతో అరవసాగారు.
తస్మిన్ మహాభీషణకే ప్రవృత్తే కోలాహలే రాక్షసరాజయోధాః। ప్రగృహ్య రక్షాంసి మహాయుధాని యుగాన్తవాతా ఇవ సంవిచేరుః
ఆ భయంకరమైన కలకలిలో రాక్షసరాజు యోధులు గొప్ప ఆయుధాలు పట్టుకుని, యుగాంతపు గాలుల్లా చుట్టూ సంచరించారు.
thumb|ద్విచత్వారింశః సర్గః శ్రూయతామ్|center తతస్తే రాక్షసాస్తత్ర గత్వా రావణమన్దిరమ్। న్యవేదయన్ పురీం రుద్ధాం రామేణ సహ వానరైః
తర్వాత ఆ రాక్షసులు రావణుని మందిరానికి వెళ్లి, రాముడు వానరులతో కలిసి పట్టణాన్ని చుట్టుముట్టాడని తెలియజేశారు.
రుద్ధాం తు నగరీం శ్రుత్వా జాతక్రోధో నిశాచరః। విధానం ద్విగుణం కృత్వా ప్రాసాదం చాప్యరోహత
పట్టణం చుట్టుముట్టబడిందని విని, ఆ నిశాచరుడు కోపంతో తన జాగ్రత్తలు రెట్టింపు చేసి, ప్రాసాదంపైకి ఎక్కాడు.
స దదర్శ వృతాం లఙ్కాం సశైలవనకాననామ్। అసంఖ్యేయైర్హరిగణైః సర్వతో యుద్ధకాఙ్క్షిభిః
అతడు పర్వతాలు, అడవులు, తోటలతో చుట్టుముట్టిన లంకను, అన్నివైపులా యుద్ధానికి ఉత్సాహంగా ఉన్న అనేక వానరసేనలతో నిండినదిగా చూశాడు.
స దృష్ట్వా వానరైః సర్వైర్వసుధాం కపిలీకృతామ్। కథం క్షపయితవ్యాః స్యురితి చిన్తాపరోఽభవత్
అన్ని వైపులా వానరులతో భూమి నిండిపోయినదిగా చూసి, వీరిని ఎలా నాశనం చేయాలో ఆలోచనలో మునిగిపోయాడు.
స చిన్తయిత్వా సుచిరం ధైర్యమాలమ్బ్య రావణః। రాఘవం హరియూథాంశ్చ దదర్శాయతలోచనః
ఎక్కువసేపు ఆలోచించి, ధైర్యంగా రావణుడు తన విశాలమైన కళ్లతో రాఘవుడిని, వానరసేనాధిపతులను చూశాడు.
రాఘవః సహ సైన్యేన ముదితో నామ పుప్లువే। లఙ్కాం దదర్శ గుప్తాం వై సర్వతో రాక్షసైర్వృతామ్
రాముడు తన సేనతో ఆనందంగా ముందుకు వచ్చి, అన్ని వైపులా రాక్షసులు బలంగా కాపాడుతున్న లంకను చూశాడు.
దృష్ట్వా దాశరథిర్లఙ్కాం చిత్రధ్వజపతాకినీమ్। జగామ సహసా సీతాం దూయమానేన చేతసా
దశరథుని కుమారుడు, రంగురంగుల జెండాలతో అలంకరించబడిన లంకను చూసి, సీత గురించి హఠాత్తుగా మనసులో ఆందోళనకు లోనయ్యాడు.
అత్ర సా మృగశావాక్షీ మత్కృతే జనకాత్మజా। పీడ్యతే శోకసంతప్తా కృశా స్థణ్డిలశాయినీ
ఇక్కడే, ఆ మృగశావాక్షి అయిన జనకుని కుమార్తె నా వల్ల దుఃఖంతో బాధపడుతూ, క్షీణించి, నేలమీదే పడుకుని ఉంది.
నిపీడ్యమానాం ధర్మాత్మా వైదేహీమనుచిన్తయన్। క్షిప్రమాజ్ఞాపయద్ రామో వానరాన్ ద్విషతాం వధే
వైదేహిని నిరంతరం బాధపడుతూ ఉన్నదిగా ఊహిస్తూ, ధర్మాత్ముడైన రాముడు శత్రువులను సంహరించమని వానరులకు వెంటనే ఆజ్ఞాపించాడు.