నహి రాజ్యమధర్మేణ భోక్తుం క్షణమపి త్వయా। శక్యం మూర్ఖసహాయేన పాపేనావిదితాత్మనా
నీకు తోడుగా ఉన్న మూర్ఖులతో, పాపంతో, నీ స్వరూపాన్ని తెలియని నీవు, అన్యాయంగా రాజ్యాన్ని క్షణమంత కూడా అనుభవించలేవు.
యుధ్యస్వ మా ధృతిం కృత్వా శౌర్యమాలమ్బ్య రాక్షస। మచ్ఛరైస్త్వం రణే శాన్తస్తతః పూతో భవిష్యసి
ఓ రాక్షసా! ధైర్యంగా, స్థిరంగా యుద్ధం చేయు. యుద్ధంలో నా బాణాలతో నీవు సంహరించబడి, ఆ తరువాత పవిత్రుడవుతావు.
యద్యావిశసి లోకాంస్త్రీన్ పక్షీభూతో నిశాచర। మమ చక్షుఃపథం ప్రాప్య న జీవన్ ప్రతియాస్యసి
ఓ రాత్రివేళ సంచరించే రావణా! నీవు పక్షిగా మారి మూడు లోకాలలో ఎక్కడికైనా వెళ్లినా, నా చూపులో పడితే, బతికి తిరిగి రావడం సాధ్యం కాదు.
బ్రవీమి త్వాం హితం వాక్యం క్రియతామౌర్ధ్వదేహికమ్। సుదృష్టా క్రియతాం లఙ్కా జీవితం తే మయి స్థితమ్
నీకు శ్రేయస్సు కలిగే మాట చెబుతున్నాను. అంత్యక్రియలకు ఏర్పాట్లు చేయించు. లంకను బాగా కాపాడించు. నీ ప్రాణం ఇప్పుడు నా చేతిలో ఉంది.
ఇత్యుక్తః స తు తారేయో రామేణాక్లిష్టకర్మణా। జగామాకాశమావిశ్య మూర్తిమానివ హవ్యవాట్
ఇలా రాముడు చెప్పిన తర్వాత, తార కుమారుడు ఆకాశంలోకి ఎక్కి, హవిస్సులు స్వీకరించే అగ్ని రూపంలో కనిపించాడు.
సోఽతిపత్య ముహూర్తేన శ్రీమాన్ రావణమన్దిరమ్। దదర్శాసీనమవ్యగ్రం రావణం సచివైః సహ
అతడు క్షణంలోనే రావణుడి మందిరాన్ని దాటి, అక్కడ రావణుడు మంత్రులతో కలిసి నిర్లక్ష్యంగా కూర్చున్నాడని చూశాడు.
తతస్తస్యావిదూరేణ నిపత్య హరిపుంగవః। దీప్తాగ్నిసదృశస్తస్థావఙ్గదః కనకాఙ్గదః
ఆ తరువాత, అతని దగ్గరే, అంగదుడు — బంగారు కంకణాలతో, దీప్తమైన అగ్నిలా మెరిసిపోతూ — అక్కడ దిగిపోయి నిలబడ్డాడు.
తద్ రామవచనం సర్వమన్యూనాధికముత్తమమ్। సామాత్యం శ్రావయామాస నివేద్యాత్మానమాత్మనా
తనను తానే పరిచయం చేసుకుంటూ, రాముని ఉత్తమమైన సందేశాన్ని ఏమీ తగ్గకుండా, మంత్రివర్గానికి స్పష్టంగా వినిపించాడు.
దూతోఽహం కోసలేన్ద్రస్య రామస్యాక్లిష్టకర్మణః। వాలిపుత్రోఽఙ్గదో నామ యది తే శ్రోత్రమాగతః
నేను కోసల దేశాధిపతి రాముని దూతను. అతని కార్యాలు ఎప్పుడూ అలసిపోని విధంగా ఉంటాయి. నేను వాలి కుమారుడైన అంగదుడిని. నా పేరు నీ చెవికి వినిపించి ఉంటే తెలుసుకో.
ఆహ త్వాం రాఘవో రామః కౌసల్యానన్దవర్ధనః। నిష్పత్య ప్రతియుధ్యస్వ నృశంస పురుషో భవ
కౌసల్యకు ఆనందాన్ని ఇచ్చే రాఘవుడైన రాముడు నీతో ఇలా అంటున్నాడు — బయటికి వచ్చి యుద్ధం చేయి; దుర్మార్గుడిగా కాకుండా నిజమైన పురుషుడిగా ప్రవర్తించు.
హన్తాస్మి త్వాం సహామాత్యం సపుత్రజ్ఞాతిబాన్ధవమ్। నిరుద్విగ్నాస్త్రయో లోకా భవిష్యన్తి హతే త్వయి
నేను నిన్ను నీ మంత్రులతో, కుమారులతో, బంధువులతో సహా సంహరిస్తాను. నీవు నశించిన తర్వాత మూడు లోకాలు భయమేమీ లేకుండా ఉంటాయి.
దేవదానవయక్షాణాం గన్ధర్వోరగరక్షసామ్। శత్రుమద్యోద్ధరిష్యామి త్వామృషీణాం చ కణ్టకమ్
దేవతలు, దానవులు, యక్షులు, గంధర్వులు, పాములు, రాక్షసుల మధ్య ఉన్న శత్రువైన నిన్ను తొలగించి, ఋషులకు బాధను తొలగిస్తాను.
విభీషణస్య చైశ్వర్యం భవిష్యతి హతే త్వయి। న చేత్ సత్కృత్య వైదేహీం ప్రణిపత్య ప్రదాస్యసి
నీవు చనిపోయిన తర్వాత రాజ్యం విభీషణునికే వస్తుంది. లేకపోతే, సీతాదేవిని గౌరవంగా నమస్కరించి ఆమెను తిరిగి అప్పగించు.
ఇత్యేవం పరుషం వాక్యం బ్రువాణే హరిపుఙ్గవే। అమర్షవశమాపన్నో నిశాచరగణేశ్వరః
వానరులలో శ్రేష్ఠుడైన అంగదుడు ఈ కఠినమైన మాటలు చెప్పగా, రాత్రివేళ సంచరించే రాక్షసుల అధిపతి కోపంతో ఊగిపోయాడు.
తతః స రోషమాపన్నః శశాస సచివాంస్తదా। గృహ్యతామితి దుర్మేధా వధ్యతామితి చాసకృత్
అప్పుడు ఆ దుష్టబుద్ధి రాక్షసాధిపతి కోపంతో తన మంత్రులకు పదే పదే, 'అతన్ని పట్టుకోండి! చంపేయండి!' అని ఆజ్ఞాపించాడు.
రావణస్య వచః శ్రుత్వా దీప్తాగ్నిమివ తేజసా। జగృహుస్తం తతో ఘోరాశ్చత్వారో రజనీచరాః
రావణుని ఆజ్ఞ విని, అగ్ని వంటి తేజస్సుతో ఉన్న నలుగురు భయంకరమైన రాక్షసులు అంగదుడిని పట్టుకున్నారు.
గ్రాహయామాస తారేయః స్వయమాత్మానమాత్మవాన్। బలం దర్శయితుం వీరో యాతుధానగణే తదా
తార కుమారుడైన అంగదుడు, తన శక్తిని రాక్షసులకు చూపించాలనే ఉద్దేశంతో, తాను స్వయంగా పట్టుబడటానికి ఒప్పుకున్నాడు.
స తాన్ బాహుద్వయాసక్తానాదాయ పతగానివ। ప్రాసాదం శైలసంకాశముత్పపాతాఙ్గదస్తదా
ఆ సమయంలో అంగదుడు, తన రెండు భుజాలకు అతుక్కొని ఉన్న వారిని పక్షుల్లా ఎత్తుకుని, పర్వతాన్ని పోలిన ఒక మహా ప్రాసాదంపైకి ఎగిరిపోయాడు.
తస్యోత్పతనవేగేన నిర్ధూతాస్తత్ర రాక్షసాః। భూమౌ నిపతితాః సర్వే రాక్షసేన్ద్రస్య పశ్యతః
అంగదుడు ఎగిరిన వేగానికి ఆ రాక్షసులు ఊగిపడి, రావణుడు చూస్తుండగానే అందరూ భూమిపై పడిపోయారు.
తతః ప్రాసాదశిఖరం శైలశృఙ్గమివోన్నతమ్। చక్రామ రాక్షసేన్ద్రస్య వాలిపుత్రః ప్రతాపవాన్
తర్వాత వాలి కుమారుడైన పరాక్రమశాలి అంగదుడు, పర్వత శిఖరాన్ని పోలిన ఆ ప్రాసాదపు పైభాగానికి చేరాడు.
పఫాల చ తదాక్రాన్తం దశగ్రీవస్య పశ్యతః। పురా హిమవతః శృఙ్గం వజ్రేణేవ విదారితమ్
రావణుడు చూస్తుండగా, అంగదుడు ఆ ప్రాసాదపు పైభాగాన్ని, వజ్రంతో కొట్టిన హిమవంతపు శిఖరంలా పగలగొట్టాడు.
భఙ్క్త్వా ప్రాసాదశిఖరం నామ విశ్రావ్య చాత్మనః। వినద్య సుమహానాదముత్పపాత విహాయసా
ఆ ప్రాసాదపు పైభాగాన్ని ధ్వంసం చేసి, తన పేరు ప్రకటించి, గొప్ప గర్జనతో ఆకాశంలోకి ఎగిరిపోయాడు.
వ్యథయన్ రాక్షసాన్ సర్వాన్ హర్షయంశ్చాపి వానరాన్। స వానరాణాం మధ్యే తు రామపార్శ్వముపాగతః
అతని చర్యతో రాక్షసులు భయపడగా, వానరులు ఆనందించారు. అంగదుడు వానరుల మధ్యకు వచ్చి రాముని పక్కన చేరాడు.
రావణస్తు పరం చక్రే క్రోధం ప్రాసాదధర్షణాత్। వినాశం చాత్మనః పశ్యన్ నిఃశ్వాసపరమోఽభవత్
ప్రాసాదంపై దాడి జరిగినందుకు రావణుడు తీవ్రమైన కోపంతో ఊగిపోయాడు. తన వినాశనం దగ్గరపడుతోందని గ్రహించి, గాఢంగా ఊపిరి తీసుకున్నాడు.
రామస్తు బహుభిర్హృష్టైర్వినదద్భిః ప్లవఙ్గమైః। వృతో రిపువధాకాఙ్క్షీ యుద్ధాయైవాభ్యవర్తత
అనేక మంది ఉల్లాసంగా గర్జిస్తున్న వానరులతో చుట్టుముట్టబడి, శత్రువును సంహరించాలనే తపనతో రాముడు యుద్ధానికి ముందుకు వెళ్లాడు.
సుషేణస్తు మహావీర్యో గిరికూటోపమో హరిః। బహుభిః సంవృతస్తత్ర వానరైః కామరూపిభిః
పర్వత శిఖరాన్ని పోలిన మహా బలశాలి సుషేణుడు, అనేక రూపాలున్న వానరులతో అక్కడ చుట్టుముట్టబడి ఉన్నాడు.
స తు ద్వారాణి సంయమ్య సుగ్రీవవచనాత్ కపిః। పర్యక్రామత దుర్ధర్షో నక్షత్రాణీవ చన్ద్రమాః
అదిగో, సుగ్రీవుని ఆజ్ఞ ప్రకారం ఆ అపరాజితుడు అయిన వానరుడు ద్వారాలు బలంగా మూసి, నక్షత్రాల మధ్య చంద్రుడు తిరిగినట్టు అక్కడ చుట్టూ తిరిగాడు.
తేషామక్షౌహిణిశతం సమవేక్ష్య వనౌకసామ్। లఙ్కాముపనివిష్టానాం సాగరం చాభివర్తతామ్
అక్కడ లంకను చుట్టుముట్టి, సముద్రం వైపు ముందుకు సాగుతున్న వనవాసుల అక్షౌహిణి శతాన్ని చూసారు.
రాక్షసా విస్మయం జగ్ముస్త్రాసం జగ్ముస్తథాపరే। అపరే సమరే హర్షాద్ధర్షమేవోపపేదిరే
కొంతమంది రాక్షసులు ఆశ్చర్యపోయారు, మరికొందరు భయంతో వణికిపోయారు, ఇంకొందరు యుద్ధ ఉత్సాహంతో ధైర్యంగా మారిపోయారు.
కృత్స్నం హి కపిభిర్వ్యాప్తం ప్రాకారపరిఖాన్తరమ్। దదృశూ రాక్షసా దీనాః ప్రాకారం వానరీకృతమ్। హాహాకారమకుర్వన్త రాక్షసా భయమాగతాః
రాక్షసులు ప్రాకారాలూ, మట్టిగోతుల మధ్య అంతా వానరులతో నిండిపోయినదిగా చూసి, ప్రాకారం కూడా వానరుల చేతిలో పడిపోయిందని చూసి భయంతో అరవసాగారు.