అద్భుతశ్చ విచిత్రశ్చ తేషామాసీత్ సమాగమః। తత్ర వానరసైన్యానాం శలభానామివోద్గమః
వారి సమాగమం ఆశ్చర్యకరంగా, విచిత్రంగా కనిపించింది. ఆ వానరసైన్యం గుంపులు పుంజులుగా చేరిన మిడతల వలె అక్కడ కూరుకుపోయింది.
పరిపూర్ణమివాకాశం సమ్పూర్ణేవ చ మేదినీ। లఙ్కాముపనివిష్టైశ్చ సమ్పతద్భిశ్చ వానరైః
లంకను చుట్టుముట్టిన వానరులు అక్కడ మకాం వేసి, దూకుతూ ఉండగా, ఆకాశమంతా, భూమంతా నిండిపోయినట్టు కనిపించింది.
శతం శతసహస్రాణాం పృతనర్క్షవనౌకసామ్। లఙ్కాద్వారాణ్యుపాజగ్మురన్యే యోద్ధుం సమన్తతః
లక్షలాది వానరసైనికులు, అన్ని దిశల నుండీ, యుద్ధానికి సిద్ధంగా లంక ద్వారాలకు చేరుకున్నారు.
ఆవృతః స గిరిః సర్వైస్తైః సమన్తాత్ ప్లవఙ్గమైః। అయుతానాం సహస్రం చ పురీం తామభ్యవర్తత
ఆ కొండను అన్ని వైపులా వానరులు చుట్టుముట్టారు. పది వేల దళాలు ఆ పట్టణాన్ని 향ించి ముందుకు సాగాయి.
వానరైర్బలవద్భిశ్చ బభూవ ద్రుమపాణిభిః। సర్వతః సంవృతా లఙ్కా దుష్ప్రవేశాపి వాయునా
బలవంతమైన వానరులు చెట్లు పట్టుకుని లంకను అన్ని వైపులా చుట్టేశారు. అప్పటికి అక్కడకు గాలికూడా ప్రవేశించలేని విధంగా మారింది.
రాక్షసా విస్మయం జగ్ముః సహసాభినిపీడితాః। వానరైర్మేఘసంకాశైః శక్రతుల్యపరాక్రమైః
ఒక్కసారిగా మేఘాల్లాంటి, ఇంద్రుడితో సమానమైన పరాక్రమం గల వానరులు ముట్టడించగా, రాక్షసులు ఆశ్చర్యంతో నిండిపోయారు.
మహాఞ్ఛబ్దోఽభవత్ తత్ర బలౌఘస్యాభివర్తతః। సాగరస్యేవ భిన్నస్య యథా స్యాత్ సలిలస్వనః
ఆ దళాల గుంపు ముందుకు కదులుతుండగా, అక్కడ మహా శబ్దం మోగింది. అది పగిలిన సముద్రపు అలల గర్జనలా వినిపించింది.
తేన శబ్దేన మహతా సప్రాకారా సతోరణా। లఙ్కా ప్రచలితా సర్వా సశైలవనకాననా
ఆ మహా శబ్దంతో ramparts, గేట్లు, కొండలు, అరణ్యాలు, వనాలు కలిగిన లంకా అంతా కంపించిపోయింది.
రామలక్ష్మణగుప్తా సా సుగ్రీవేణ చ వాహినీ। బభూవ దుర్ధర్షతరా సర్వైరపి సురాసురైః
రాముడు, లక్ష్మణుడు, సుగ్రీవుడు రక్షణగా ఉన్న ఆ సైన్యం, దేవతలు, అసురులు అందరూ కలిసినా కూడా జయించలేనిది అయింది.
రాఘవః సంనివేశ్యైవం స్వసైన్యం రక్షసాం వధే। సమ్మన్త్ర్య మన్త్రిభిః సార్ధం నిశ్చిత్య చ పునః పునః
రాఘవుడు తన సైన్యాన్ని రాక్షసులను సంహరించేందుకు ఇలా ఏర్పాటుచేసి, మంత్రులతో కలిసి పునఃపునః ఆలోచించి, సలహాలు తీసుకున్నాడు.
ఆనన్తర్యమభిప్రేప్సుః క్రమయోగార్థతత్త్వవిత్ । విభీషణస్యానుమతే రాజధర్మమనుస్మరన్
తక్షణమే కార్యాన్ని మొదలుపెట్టాలని, యుక్తి, క్రమం, తత్వం తెలిసినవాడిగా, విభీషణుడు అనుమతి ఇచ్చిన తర్వాత, రాజధర్మాన్ని మనసులో గుర్తు చేసుకున్నాడు.
అఙ్గదం వాలితనయం సమాహూయేదమబ్రవీత్। గత్వా సౌమ్య దశగ్రీవం బ్రూహి మద్వచనాత్ కపే
వాలి కుమారుడైన అంగదుడిని పిలిచి, "సౌమ్యా! నీవు వెళ్లి, నా మాటను దశముఖుడైన రావణుడికి చెప్పు," అని అన్నాడు.
లఙ్ఘయిత్వా పురీం లఙ్కాం భయం త్యక్త్వా గతవ్యథః। భ్రష్టశ్రీకం గతైశ్వర్యం ముమూర్షానష్టచేతనమ్
లంక నగరాన్ని దాటి, భయాన్ని, ఆందోళనను వదిలేసి, నీవు ఇప్పుడు మహిమను కోల్పోయి, అధికారాన్ని పోగొట్టి, మరణాన్ని కోరుతూ, బుద్ధి తప్పిపోయినవాడివైపోయావు.
ఋషీణాం దేవతానాం చ గన్ధర్వాప్సరసాం తథా। నాగానామథ యక్షాణాం రాజ్ఞాం చ రజనీచర
ఓ రాత్రివేళ సంచరించే రావణా! ఋషులు, దేవతలు, గంధర్వులు, అప్సరసలు, నాగులు, యక్షులు, రాజులు — వీరిలోనూ...
యచ్చ పాపం కృతం మోహాదవలిప్తేన రాక్షస। నూనం తే విగతో దర్పః స్వయంభూవరదానజః। తస్య పాపస్య సమ్ప్రాప్తా వ్యుష్టిరద్య దురాసదా
మోహంతో, అహంకారంతో నీవు చేసిన పాపం వల్ల, స్వయంభువు ఇచ్చిన వరంతో వచ్చిన గర్వం ఇప్పుడు నశించిపోయింది. ఆ పాపానికి భయంకరమైన ఫలితం ఈ రోజు నిన్ను చేరింది.
యస్య దణ్డధరస్తేఽహం దారాహరణకర్శితః। దణ్డం ధారయమాణస్తు లఙ్కాద్వారే వ్యవస్థితః
నా భార్యను అపహరించడంలో కలిగిన బాధతో, శిక్షను విధించేవాడిగా, లంక ద్వారంలో నేను నిలబడి ఉన్నాను.
పదవీం దేవతానాం చ మహర్షీణాం చ రాక్షస। రాజర్షీణాం చ సర్వేషాం గమిష్యసి యుధి స్థిరః
ఓ రాక్షసా! యుద్ధంలో ధైర్యంగా నిలబడితే, నీవు దేవతలు, మహర్షులు, రాజర్షులు నడిచిన మార్గాన్ని అనుసరిస్తావు.
బలేన యేన వై సీతాం మాయయా రాక్షసాధమ। మామతిక్రమయిత్వా త్వం హృతవాంస్తన్నిదర్శయ
ఏ శక్తితో, ఏ మాయతో నీవు, రాక్షసుల్లో నీచుడవైన నీవు, సీతను అపహరించావో, అదే బలాన్ని ఇప్పుడు చూపించు. దాన్ని మించిపోకూడదు.
అరాక్షసమిమం లోకం కర్తాస్మి నిశితైః శరైః। న చేచ్ఛరణమభ్యేషి తామాదాయ తు మైథిలీమ్
మైతిలిని తిరిగి అప్పగించకుండా, శరణు కోరకపోతే, నా పదునైన బాణాలతో ఈ లోకాన్ని రాక్షసరహితంగా చేస్తాను.
ధర్మాత్మా రాక్షసశ్రేష్ఠః సమ్ప్రాప్తోఽయం విభీషణః। లఙ్కైశ్వర్యమిదం శ్రీమాన్ ధ్రువం ప్రాప్నోత్యకణ్టకమ్
ధర్మాత్ముడైన రాక్షసశ్రేష్ఠుడు విభీషణుడు ఇక్కడికి వచ్చాడు. ఈ మహిమాన్వితుడు లంకపై రాజ్యాన్ని నిర్బంధంగా, ఎలాంటి అడ్డంకీ లేకుండా పొందతాడు.
నహి రాజ్యమధర్మేణ భోక్తుం క్షణమపి త్వయా। శక్యం మూర్ఖసహాయేన పాపేనావిదితాత్మనా
నీకు తోడుగా ఉన్న మూర్ఖులతో, పాపంతో, నీ స్వరూపాన్ని తెలియని నీవు, అన్యాయంగా రాజ్యాన్ని క్షణమంత కూడా అనుభవించలేవు.
యుధ్యస్వ మా ధృతిం కృత్వా శౌర్యమాలమ్బ్య రాక్షస। మచ్ఛరైస్త్వం రణే శాన్తస్తతః పూతో భవిష్యసి
ఓ రాక్షసా! ధైర్యంగా, స్థిరంగా యుద్ధం చేయు. యుద్ధంలో నా బాణాలతో నీవు సంహరించబడి, ఆ తరువాత పవిత్రుడవుతావు.
యద్యావిశసి లోకాంస్త్రీన్ పక్షీభూతో నిశాచర। మమ చక్షుఃపథం ప్రాప్య న జీవన్ ప్రతియాస్యసి
ఓ రాత్రివేళ సంచరించే రావణా! నీవు పక్షిగా మారి మూడు లోకాలలో ఎక్కడికైనా వెళ్లినా, నా చూపులో పడితే, బతికి తిరిగి రావడం సాధ్యం కాదు.
బ్రవీమి త్వాం హితం వాక్యం క్రియతామౌర్ధ్వదేహికమ్। సుదృష్టా క్రియతాం లఙ్కా జీవితం తే మయి స్థితమ్
నీకు శ్రేయస్సు కలిగే మాట చెబుతున్నాను. అంత్యక్రియలకు ఏర్పాట్లు చేయించు. లంకను బాగా కాపాడించు. నీ ప్రాణం ఇప్పుడు నా చేతిలో ఉంది.
ఇత్యుక్తః స తు తారేయో రామేణాక్లిష్టకర్మణా। జగామాకాశమావిశ్య మూర్తిమానివ హవ్యవాట్
ఇలా రాముడు చెప్పిన తర్వాత, తార కుమారుడు ఆకాశంలోకి ఎక్కి, హవిస్సులు స్వీకరించే అగ్ని రూపంలో కనిపించాడు.
సోఽతిపత్య ముహూర్తేన శ్రీమాన్ రావణమన్దిరమ్। దదర్శాసీనమవ్యగ్రం రావణం సచివైః సహ
అతడు క్షణంలోనే రావణుడి మందిరాన్ని దాటి, అక్కడ రావణుడు మంత్రులతో కలిసి నిర్లక్ష్యంగా కూర్చున్నాడని చూశాడు.
తతస్తస్యావిదూరేణ నిపత్య హరిపుంగవః। దీప్తాగ్నిసదృశస్తస్థావఙ్గదః కనకాఙ్గదః
ఆ తరువాత, అతని దగ్గరే, అంగదుడు — బంగారు కంకణాలతో, దీప్తమైన అగ్నిలా మెరిసిపోతూ — అక్కడ దిగిపోయి నిలబడ్డాడు.
తద్ రామవచనం సర్వమన్యూనాధికముత్తమమ్। సామాత్యం శ్రావయామాస నివేద్యాత్మానమాత్మనా
తనను తానే పరిచయం చేసుకుంటూ, రాముని ఉత్తమమైన సందేశాన్ని ఏమీ తగ్గకుండా, మంత్రివర్గానికి స్పష్టంగా వినిపించాడు.
దూతోఽహం కోసలేన్ద్రస్య రామస్యాక్లిష్టకర్మణః। వాలిపుత్రోఽఙ్గదో నామ యది తే శ్రోత్రమాగతః
నేను కోసల దేశాధిపతి రాముని దూతను. అతని కార్యాలు ఎప్పుడూ అలసిపోని విధంగా ఉంటాయి. నేను వాలి కుమారుడైన అంగదుడిని. నా పేరు నీ చెవికి వినిపించి ఉంటే తెలుసుకో.
ఆహ త్వాం రాఘవో రామః కౌసల్యానన్దవర్ధనః। నిష్పత్య ప్రతియుధ్యస్వ నృశంస పురుషో భవ
కౌసల్యకు ఆనందాన్ని ఇచ్చే రాఘవుడైన రాముడు నీతో ఇలా అంటున్నాడు — బయటికి వచ్చి యుద్ధం చేయి; దుర్మార్గుడిగా కాకుండా నిజమైన పురుషుడిగా ప్రవర్తించు.