అతిష్ఠత్ సహ మైన్దేన ద్వివిదేన చ వీర్యవాన్। అఙ్గదో దక్షిణద్వారం జగ్రాహ సుమహాబలః
అక్కడ నీలుడు, మైందుడు, ద్వివిదుడు కలిసి నిలబడి ఉండగా, మహాబలుడు అయిన అంగదుడు దక్షిణ ద్వారాన్ని తన ఆధీనంలోకి తీసుకున్నాడు.
ఋషభేణ గవాక్షేణ గజేన గవయేన చ। హనూమాన్ పశ్చిమద్వారం రరక్ష బలవాన్ కపిః
ఋషభుడు, గవాక్షుడు, గజుడు, గవయుడు తోడుగా ఉండగా, బలవంతుడైన హనుమంతుడు పశ్చిమ ద్వారాన్ని కాపాడాడు.
ప్రమాథిప్రఘసాభ్యాం చ వీరైరన్యైశ్చ సంగతః। మధ్యమే చ స్వయం గుల్మే సుగ్రీవః సమతిష్ఠత
ప్రమాథి, ప్రఘస అనే వీరులతో పాటు మరికొంతమంది పరాక్రమశాలులతో కలిసి, సుగ్రీవుడు తానే మధ్య గుంపులో నిలిచాడు.
సహ సర్వైర్హరిశ్రేష్ఠైః సుపర్ణపవనోపమైః। వానరాణాం తు షట్త్రింశత్కోట్యః ప్రఖ్యాతయూథపాః
గరుత్మంతుడు, పవనుని వేగంతో సమానమైన హనుమంతుడు వంటి వానరులందరితో కలసి, పేరుగాంచిన యూతపతులు ముప్పత్తారు కోట్ల మంది అక్కడ ఉన్నారు.
నిపీడ్యోపనివిష్టాశ్చ సుగ్రీవో యత్ర వానరః। శాసనేన తు రామస్య లక్ష్మణః సవిభీషణః
వానరరాజు సుగ్రీవుడు ఉన్న చోట అందరూ చేరి, అక్కడే మకాం వేశారు. రాముని ఆజ్ఞతో లక్ష్మణుడు, విభీషణుడు కూడా అక్కడే ఉన్నారు.
ద్వారే ద్వారే హరీణాం తు కోటిం కోటీర్న్యవేశయత్। పశ్చిమేన తు రామస్య సుషేణః సహజామ్బవాన్
ప్రతి గేటు వద్ద లక్ష్మణుడు ఒక కోటి వానరులను ఏర్పాటు చేశాడు. రాముని పశ్చిమ భాగంలో సుషేణుడు, జాంబవంతుడు తమ స్థానాలు దక్కించుకున్నారు.
అదూరాన్మధ్యమే గుల్మే తస్థౌ బహుబలానుగః। తే తు వానరశార్దూలాః శార్దూలా ఇవ దంష్ట్రిణః। గృహీత్వా ద్రుమశైలాగ్రాన్ హృష్టా యుద్ధాయ తస్థిరే
మధ్య గుంపుకు దగ్గరగా, తమ బలవంతులైన అనుచరులతో కలిసి వారు నిలిచారు. ఆ వానరశ్రేష్ఠులు, పంజాలున్న పులుల్లా, చెట్లు, కొండలు పీక్కుని, యుద్ధానికి ఉత్సాహంగా సిద్ధమయ్యారు.
సర్వే వికృతలాఙ్గూలాః సర్వే దంష్ట్రానఖాయుధాః। సర్వే వికృతచిత్రాఙ్గాః సర్వే చ వికృతాననాః
అందరికీ వంకరగా ఉన్న తోకలు, అందరిదీ పంజాలు, దంతాలు ఆయుధాలుగా ఉన్నాయి. అందరి రూపాలు విచిత్రంగా, ముఖాలు భయంకరంగా కనిపించేవి.
దశనాగబలాః కేచిత్ కేచిద్ దశగుణోత్తరాః। కేచిన్నాగసహస్రస్య బభూవుస్తుల్యవిక్రమాః
వారిలో కొందరికి పది ఏనుగుల బలం, మరికొందరికి దాని పది రెట్లు ఎక్కువ బలం, ఇంకొందరు వెయ్యి ఏనుగుల బలానికి సమానంగా ఉన్నారు.
సన్తి చౌఘబలాః కేచిత్ కేచిచ్ఛతగుణోత్తరాః। అప్రమేయబలాశ్చాన్యే తత్రాసన్ హరియూథపాః
కొంతమందికి పెద్ద ప్రవాహం లాంటి బలం, మరికొందరికి దాని వంద రెట్లు ఎక్కువ బలం, ఇంకొందరు లెక్కించలేని శక్తి కలిగిన వానరయూతపతులు అక్కడ ఉన్నారు.
అద్భుతశ్చ విచిత్రశ్చ తేషామాసీత్ సమాగమః। తత్ర వానరసైన్యానాం శలభానామివోద్గమః
వారి సమాగమం ఆశ్చర్యకరంగా, విచిత్రంగా కనిపించింది. ఆ వానరసైన్యం గుంపులు పుంజులుగా చేరిన మిడతల వలె అక్కడ కూరుకుపోయింది.
పరిపూర్ణమివాకాశం సమ్పూర్ణేవ చ మేదినీ। లఙ్కాముపనివిష్టైశ్చ సమ్పతద్భిశ్చ వానరైః
లంకను చుట్టుముట్టిన వానరులు అక్కడ మకాం వేసి, దూకుతూ ఉండగా, ఆకాశమంతా, భూమంతా నిండిపోయినట్టు కనిపించింది.
శతం శతసహస్రాణాం పృతనర్క్షవనౌకసామ్। లఙ్కాద్వారాణ్యుపాజగ్మురన్యే యోద్ధుం సమన్తతః
లక్షలాది వానరసైనికులు, అన్ని దిశల నుండీ, యుద్ధానికి సిద్ధంగా లంక ద్వారాలకు చేరుకున్నారు.
ఆవృతః స గిరిః సర్వైస్తైః సమన్తాత్ ప్లవఙ్గమైః। అయుతానాం సహస్రం చ పురీం తామభ్యవర్తత
ఆ కొండను అన్ని వైపులా వానరులు చుట్టుముట్టారు. పది వేల దళాలు ఆ పట్టణాన్ని 향ించి ముందుకు సాగాయి.
వానరైర్బలవద్భిశ్చ బభూవ ద్రుమపాణిభిః। సర్వతః సంవృతా లఙ్కా దుష్ప్రవేశాపి వాయునా
బలవంతమైన వానరులు చెట్లు పట్టుకుని లంకను అన్ని వైపులా చుట్టేశారు. అప్పటికి అక్కడకు గాలికూడా ప్రవేశించలేని విధంగా మారింది.
రాక్షసా విస్మయం జగ్ముః సహసాభినిపీడితాః। వానరైర్మేఘసంకాశైః శక్రతుల్యపరాక్రమైః
ఒక్కసారిగా మేఘాల్లాంటి, ఇంద్రుడితో సమానమైన పరాక్రమం గల వానరులు ముట్టడించగా, రాక్షసులు ఆశ్చర్యంతో నిండిపోయారు.
మహాఞ్ఛబ్దోఽభవత్ తత్ర బలౌఘస్యాభివర్తతః। సాగరస్యేవ భిన్నస్య యథా స్యాత్ సలిలస్వనః
ఆ దళాల గుంపు ముందుకు కదులుతుండగా, అక్కడ మహా శబ్దం మోగింది. అది పగిలిన సముద్రపు అలల గర్జనలా వినిపించింది.
తేన శబ్దేన మహతా సప్రాకారా సతోరణా। లఙ్కా ప్రచలితా సర్వా సశైలవనకాననా
ఆ మహా శబ్దంతో ramparts, గేట్లు, కొండలు, అరణ్యాలు, వనాలు కలిగిన లంకా అంతా కంపించిపోయింది.
రామలక్ష్మణగుప్తా సా సుగ్రీవేణ చ వాహినీ। బభూవ దుర్ధర్షతరా సర్వైరపి సురాసురైః
రాముడు, లక్ష్మణుడు, సుగ్రీవుడు రక్షణగా ఉన్న ఆ సైన్యం, దేవతలు, అసురులు అందరూ కలిసినా కూడా జయించలేనిది అయింది.
రాఘవః సంనివేశ్యైవం స్వసైన్యం రక్షసాం వధే। సమ్మన్త్ర్య మన్త్రిభిః సార్ధం నిశ్చిత్య చ పునః పునః
రాఘవుడు తన సైన్యాన్ని రాక్షసులను సంహరించేందుకు ఇలా ఏర్పాటుచేసి, మంత్రులతో కలిసి పునఃపునః ఆలోచించి, సలహాలు తీసుకున్నాడు.
ఆనన్తర్యమభిప్రేప్సుః క్రమయోగార్థతత్త్వవిత్ । విభీషణస్యానుమతే రాజధర్మమనుస్మరన్
తక్షణమే కార్యాన్ని మొదలుపెట్టాలని, యుక్తి, క్రమం, తత్వం తెలిసినవాడిగా, విభీషణుడు అనుమతి ఇచ్చిన తర్వాత, రాజధర్మాన్ని మనసులో గుర్తు చేసుకున్నాడు.
అఙ్గదం వాలితనయం సమాహూయేదమబ్రవీత్। గత్వా సౌమ్య దశగ్రీవం బ్రూహి మద్వచనాత్ కపే
వాలి కుమారుడైన అంగదుడిని పిలిచి, "సౌమ్యా! నీవు వెళ్లి, నా మాటను దశముఖుడైన రావణుడికి చెప్పు," అని అన్నాడు.
లఙ్ఘయిత్వా పురీం లఙ్కాం భయం త్యక్త్వా గతవ్యథః। భ్రష్టశ్రీకం గతైశ్వర్యం ముమూర్షానష్టచేతనమ్
లంక నగరాన్ని దాటి, భయాన్ని, ఆందోళనను వదిలేసి, నీవు ఇప్పుడు మహిమను కోల్పోయి, అధికారాన్ని పోగొట్టి, మరణాన్ని కోరుతూ, బుద్ధి తప్పిపోయినవాడివైపోయావు.
ఋషీణాం దేవతానాం చ గన్ధర్వాప్సరసాం తథా। నాగానామథ యక్షాణాం రాజ్ఞాం చ రజనీచర
ఓ రాత్రివేళ సంచరించే రావణా! ఋషులు, దేవతలు, గంధర్వులు, అప్సరసలు, నాగులు, యక్షులు, రాజులు — వీరిలోనూ...
యచ్చ పాపం కృతం మోహాదవలిప్తేన రాక్షస। నూనం తే విగతో దర్పః స్వయంభూవరదానజః। తస్య పాపస్య సమ్ప్రాప్తా వ్యుష్టిరద్య దురాసదా
మోహంతో, అహంకారంతో నీవు చేసిన పాపం వల్ల, స్వయంభువు ఇచ్చిన వరంతో వచ్చిన గర్వం ఇప్పుడు నశించిపోయింది. ఆ పాపానికి భయంకరమైన ఫలితం ఈ రోజు నిన్ను చేరింది.
యస్య దణ్డధరస్తేఽహం దారాహరణకర్శితః। దణ్డం ధారయమాణస్తు లఙ్కాద్వారే వ్యవస్థితః
నా భార్యను అపహరించడంలో కలిగిన బాధతో, శిక్షను విధించేవాడిగా, లంక ద్వారంలో నేను నిలబడి ఉన్నాను.
పదవీం దేవతానాం చ మహర్షీణాం చ రాక్షస। రాజర్షీణాం చ సర్వేషాం గమిష్యసి యుధి స్థిరః
ఓ రాక్షసా! యుద్ధంలో ధైర్యంగా నిలబడితే, నీవు దేవతలు, మహర్షులు, రాజర్షులు నడిచిన మార్గాన్ని అనుసరిస్తావు.
బలేన యేన వై సీతాం మాయయా రాక్షసాధమ। మామతిక్రమయిత్వా త్వం హృతవాంస్తన్నిదర్శయ
ఏ శక్తితో, ఏ మాయతో నీవు, రాక్షసుల్లో నీచుడవైన నీవు, సీతను అపహరించావో, అదే బలాన్ని ఇప్పుడు చూపించు. దాన్ని మించిపోకూడదు.
అరాక్షసమిమం లోకం కర్తాస్మి నిశితైః శరైః। న చేచ్ఛరణమభ్యేషి తామాదాయ తు మైథిలీమ్
మైతిలిని తిరిగి అప్పగించకుండా, శరణు కోరకపోతే, నా పదునైన బాణాలతో ఈ లోకాన్ని రాక్షసరహితంగా చేస్తాను.
ధర్మాత్మా రాక్షసశ్రేష్ఠః సమ్ప్రాప్తోఽయం విభీషణః। లఙ్కైశ్వర్యమిదం శ్రీమాన్ ధ్రువం ప్రాప్నోత్యకణ్టకమ్
ధర్మాత్ముడైన రాక్షసశ్రేష్ఠుడు విభీషణుడు ఇక్కడికి వచ్చాడు. ఈ మహిమాన్వితుడు లంకపై రాజ్యాన్ని నిర్బంధంగా, ఎలాంటి అడ్డంకీ లేకుండా పొందతాడు.