శైలశృఙ్గాణి శతశః ప్రవృద్ధాంశ్చ మహీరుహాన్। జగృహుః కుఞ్జరప్రఖ్యా వానరాః పరవారణాః
ఏనుగులకు సమానమైన బలమైన వానరులు, వందలాది పర్వత శిఖరాలు, పెరిగిన పెద్ద చెట్లు ఆయుధాలుగా ఎత్తుకున్నారు.
తౌ త్వదీర్ఘేణ కాలేన భ్రాతరౌ రామలక్ష్మణౌ। రావణస్య పురీం లఙ్కామాసేదతురరిందమౌ
చాలా కాలం తర్వాత, శత్రువులను సంహరించే రాముడు, లక్ష్మణుడు ఇద్దరూ కలిసి రావణుని లంక నగరాన్ని చేరుకున్నారు.
పతాకామాలినీం రమ్యాముద్యానవనశోభితామ్। చిత్రవప్రాం సుదుష్ప్రాపాముచ్చైః ప్రాకారతోరణామ్
ఆ నగరం పతాకలతో అలంకరించబడి, ఉద్యానవనాలతో మెరిసిపోతూ, రంగురంగుల గోడలతో, చేరడం చాలా కష్టమైనదిగా, ఎత్తైన ప్రాకారాలు, గోపురాలతో ఉంది.
తాం సురైరపి దుర్ధర్షాం రామవాక్యప్రచోదితాః। యథానిదేశం సమ్పీడ్య న్యవిశన్త వనౌకసః
దేవతలకే దాటి చేరలేని ఆ నగరాన్ని, రాముని ఆజ్ఞతో అడవిలో నివసించే వానరులు, ఆదేశించినట్లు చుట్టుముట్టారు.
లఙ్కాయాస్తూత్తరద్వారం శైలశృఙ్గమివోన్నతమ్। రామః సహానుజో ధన్వీ జుగోప చ రురోధ చ
పర్వత శిఖరంలా ఎత్తుగా ఉన్న లంకా ఉత్తర ద్వారాన్ని, రాముడు తన తమ్ముడితో కలిసి, ధనుస్సుతో కాపాడుతూ అడ్డగించాడు.
లఙ్కాముపనివిష్టస్తు రామో దశరథాత్మజః। లక్ష్మణానుచరో వీరః పురీం రావణపాలితామ్
దశరథుని కుమారుడైన రాముడు, వీరుడైన లక్ష్మణుడు వెంట ఉండగా, రావణుడు పాలించే లంకా నగరానికి సమీపంలో నివసించాడు.
ఉత్తరద్వారమాసాద్య యత్ర తిష్ఠతి రావణః। నాన్యో రామాద్ధి తద్ ద్వారం సమర్థః పరిరక్షితుమ్
ఉత్తర ద్వారం వద్ద రావణుడు ఉండగా, ఆ ద్వారాన్ని రాముడిని తప్ప మరెవ్వరూ నిజంగా రక్షించలేరు.
రావణాధిష్ఠితం భీమం వరుణేనేవ సాగరమ్। సాయుధై రాక్షసైర్భీమైరభిగుప్తం సమన్తతః
వరుణుడు సముద్రాన్ని కాపాడినట్లు, రావణుడు కాపాడుతున్న ఆ భయంకరమైన ద్వారం, చుట్టూ ఆయుధాలతో ఉన్న భయంకర రాక్షసులు కాపాడుతున్నారు.
లఘూనాం త్రాసజననం పాతాలమివ దానవైః। విన్యస్తాని చ యోధానాం బహూని వివిధాని చ
దానవులతో నిండిన పాతాళంలా, బలహీనులకు భయాన్ని కలిగించే ఆ ద్వారంలో, అనేక రకాల యోధులు అక్కడ నిలబడి ఉన్నారు.
దదర్శాయుధజాలాని తథైవ కవచాని చ। పూర్వం తు ద్వారమాసాద్య నీలో హరిచమూపతిః
అక్కడ ఆయుధాలు, కవచాలు వరుసగా అమర్చబడి ఉండగా, వానరసైన్యాధిపతైన నీలుడు తూర్పు ద్వారం వద్దకు చేరాడు.
అతిష్ఠత్ సహ మైన్దేన ద్వివిదేన చ వీర్యవాన్। అఙ్గదో దక్షిణద్వారం జగ్రాహ సుమహాబలః
అక్కడ నీలుడు, మైందుడు, ద్వివిదుడు కలిసి నిలబడి ఉండగా, మహాబలుడు అయిన అంగదుడు దక్షిణ ద్వారాన్ని తన ఆధీనంలోకి తీసుకున్నాడు.
ఋషభేణ గవాక్షేణ గజేన గవయేన చ। హనూమాన్ పశ్చిమద్వారం రరక్ష బలవాన్ కపిః
ఋషభుడు, గవాక్షుడు, గజుడు, గవయుడు తోడుగా ఉండగా, బలవంతుడైన హనుమంతుడు పశ్చిమ ద్వారాన్ని కాపాడాడు.
ప్రమాథిప్రఘసాభ్యాం చ వీరైరన్యైశ్చ సంగతః। మధ్యమే చ స్వయం గుల్మే సుగ్రీవః సమతిష్ఠత
ప్రమాథి, ప్రఘస అనే వీరులతో పాటు మరికొంతమంది పరాక్రమశాలులతో కలిసి, సుగ్రీవుడు తానే మధ్య గుంపులో నిలిచాడు.
సహ సర్వైర్హరిశ్రేష్ఠైః సుపర్ణపవనోపమైః। వానరాణాం తు షట్త్రింశత్కోట్యః ప్రఖ్యాతయూథపాః
గరుత్మంతుడు, పవనుని వేగంతో సమానమైన హనుమంతుడు వంటి వానరులందరితో కలసి, పేరుగాంచిన యూతపతులు ముప్పత్తారు కోట్ల మంది అక్కడ ఉన్నారు.
నిపీడ్యోపనివిష్టాశ్చ సుగ్రీవో యత్ర వానరః। శాసనేన తు రామస్య లక్ష్మణః సవిభీషణః
వానరరాజు సుగ్రీవుడు ఉన్న చోట అందరూ చేరి, అక్కడే మకాం వేశారు. రాముని ఆజ్ఞతో లక్ష్మణుడు, విభీషణుడు కూడా అక్కడే ఉన్నారు.
ద్వారే ద్వారే హరీణాం తు కోటిం కోటీర్న్యవేశయత్। పశ్చిమేన తు రామస్య సుషేణః సహజామ్బవాన్
ప్రతి గేటు వద్ద లక్ష్మణుడు ఒక కోటి వానరులను ఏర్పాటు చేశాడు. రాముని పశ్చిమ భాగంలో సుషేణుడు, జాంబవంతుడు తమ స్థానాలు దక్కించుకున్నారు.
అదూరాన్మధ్యమే గుల్మే తస్థౌ బహుబలానుగః। తే తు వానరశార్దూలాః శార్దూలా ఇవ దంష్ట్రిణః। గృహీత్వా ద్రుమశైలాగ్రాన్ హృష్టా యుద్ధాయ తస్థిరే
మధ్య గుంపుకు దగ్గరగా, తమ బలవంతులైన అనుచరులతో కలిసి వారు నిలిచారు. ఆ వానరశ్రేష్ఠులు, పంజాలున్న పులుల్లా, చెట్లు, కొండలు పీక్కుని, యుద్ధానికి ఉత్సాహంగా సిద్ధమయ్యారు.
సర్వే వికృతలాఙ్గూలాః సర్వే దంష్ట్రానఖాయుధాః। సర్వే వికృతచిత్రాఙ్గాః సర్వే చ వికృతాననాః
అందరికీ వంకరగా ఉన్న తోకలు, అందరిదీ పంజాలు, దంతాలు ఆయుధాలుగా ఉన్నాయి. అందరి రూపాలు విచిత్రంగా, ముఖాలు భయంకరంగా కనిపించేవి.
దశనాగబలాః కేచిత్ కేచిద్ దశగుణోత్తరాః। కేచిన్నాగసహస్రస్య బభూవుస్తుల్యవిక్రమాః
వారిలో కొందరికి పది ఏనుగుల బలం, మరికొందరికి దాని పది రెట్లు ఎక్కువ బలం, ఇంకొందరు వెయ్యి ఏనుగుల బలానికి సమానంగా ఉన్నారు.
సన్తి చౌఘబలాః కేచిత్ కేచిచ్ఛతగుణోత్తరాః। అప్రమేయబలాశ్చాన్యే తత్రాసన్ హరియూథపాః
కొంతమందికి పెద్ద ప్రవాహం లాంటి బలం, మరికొందరికి దాని వంద రెట్లు ఎక్కువ బలం, ఇంకొందరు లెక్కించలేని శక్తి కలిగిన వానరయూతపతులు అక్కడ ఉన్నారు.
అద్భుతశ్చ విచిత్రశ్చ తేషామాసీత్ సమాగమః। తత్ర వానరసైన్యానాం శలభానామివోద్గమః
వారి సమాగమం ఆశ్చర్యకరంగా, విచిత్రంగా కనిపించింది. ఆ వానరసైన్యం గుంపులు పుంజులుగా చేరిన మిడతల వలె అక్కడ కూరుకుపోయింది.
పరిపూర్ణమివాకాశం సమ్పూర్ణేవ చ మేదినీ। లఙ్కాముపనివిష్టైశ్చ సమ్పతద్భిశ్చ వానరైః
లంకను చుట్టుముట్టిన వానరులు అక్కడ మకాం వేసి, దూకుతూ ఉండగా, ఆకాశమంతా, భూమంతా నిండిపోయినట్టు కనిపించింది.
శతం శతసహస్రాణాం పృతనర్క్షవనౌకసామ్। లఙ్కాద్వారాణ్యుపాజగ్మురన్యే యోద్ధుం సమన్తతః
లక్షలాది వానరసైనికులు, అన్ని దిశల నుండీ, యుద్ధానికి సిద్ధంగా లంక ద్వారాలకు చేరుకున్నారు.
ఆవృతః స గిరిః సర్వైస్తైః సమన్తాత్ ప్లవఙ్గమైః। అయుతానాం సహస్రం చ పురీం తామభ్యవర్తత
ఆ కొండను అన్ని వైపులా వానరులు చుట్టుముట్టారు. పది వేల దళాలు ఆ పట్టణాన్ని 향ించి ముందుకు సాగాయి.
వానరైర్బలవద్భిశ్చ బభూవ ద్రుమపాణిభిః। సర్వతః సంవృతా లఙ్కా దుష్ప్రవేశాపి వాయునా
బలవంతమైన వానరులు చెట్లు పట్టుకుని లంకను అన్ని వైపులా చుట్టేశారు. అప్పటికి అక్కడకు గాలికూడా ప్రవేశించలేని విధంగా మారింది.
రాక్షసా విస్మయం జగ్ముః సహసాభినిపీడితాః। వానరైర్మేఘసంకాశైః శక్రతుల్యపరాక్రమైః
ఒక్కసారిగా మేఘాల్లాంటి, ఇంద్రుడితో సమానమైన పరాక్రమం గల వానరులు ముట్టడించగా, రాక్షసులు ఆశ్చర్యంతో నిండిపోయారు.
మహాఞ్ఛబ్దోఽభవత్ తత్ర బలౌఘస్యాభివర్తతః। సాగరస్యేవ భిన్నస్య యథా స్యాత్ సలిలస్వనః
ఆ దళాల గుంపు ముందుకు కదులుతుండగా, అక్కడ మహా శబ్దం మోగింది. అది పగిలిన సముద్రపు అలల గర్జనలా వినిపించింది.
తేన శబ్దేన మహతా సప్రాకారా సతోరణా। లఙ్కా ప్రచలితా సర్వా సశైలవనకాననా
ఆ మహా శబ్దంతో ramparts, గేట్లు, కొండలు, అరణ్యాలు, వనాలు కలిగిన లంకా అంతా కంపించిపోయింది.
రామలక్ష్మణగుప్తా సా సుగ్రీవేణ చ వాహినీ। బభూవ దుర్ధర్షతరా సర్వైరపి సురాసురైః
రాముడు, లక్ష్మణుడు, సుగ్రీవుడు రక్షణగా ఉన్న ఆ సైన్యం, దేవతలు, అసురులు అందరూ కలిసినా కూడా జయించలేనిది అయింది.
రాఘవః సంనివేశ్యైవం స్వసైన్యం రక్షసాం వధే। సమ్మన్త్ర్య మన్త్రిభిః సార్ధం నిశ్చిత్య చ పునః పునః
రాఘవుడు తన సైన్యాన్ని రాక్షసులను సంహరించేందుకు ఇలా ఏర్పాటుచేసి, మంత్రులతో కలిసి పునఃపునః ఆలోచించి, సలహాలు తీసుకున్నాడు.