తవ భార్యాపహర్తారం దృష్ట్వా రాఘవ రావణమ్। మర్షయామి కథం వీర జానన్ విక్రమమాత్మనః
అలా మాట్లాడిన రామునికి సుగ్రీవుడు ఇలా సమాధానం ఇచ్చాడు: 'ఓ రాఘవా! నీ భార్యను అపహరించిన రావణుడిని చూసి, నా శౌర్యాన్ని తెలిసిన నేను ఎలా సహించగలను?'
ఇత్యేవం వాదినం వీరమభినన్ద్య చ రాఘవః। లక్ష్మణం లక్ష్మిసమ్పన్నమిదం వచనమబ్రవీత్
అలా ధైర్యంగా మాట్లాడిన సుగ్రీవుని రాఘవుడు హర్షంతో ఆహ్వానించి, లక్ష్మణుడికి ఇలా అన్నాడు:
పరిగృహ్యోదకం శీతం వనాని ఫలవన్తి చ। బలౌఘం సంవిభజ్యేమం వ్యూహ్య తిష్ఠామ లక్ష్మణ
మనం చల్లని నీరు, అడవుల్లోని పండ్లు తెచ్చుకుందాం. ఈ సైన్యాన్ని విభజించి, క్రమంగా ఏర్పాటుచేసి నిలబడదాం, లక్ష్మణా!
లోకక్షయకరం భీమం భయం పశ్యామ్యుపస్థితమ్। నిబర్హణం ప్రవీరాణామృక్షవానరరక్షసామ్
లోకాన్ని నాశనం చేసే భయంకరమైన భయం సమీపిస్తున్నదని నాకు కనిపిస్తోంది. ఇది రిక్షులు, వానరులు, రాక్షసుల వీరులను నాశనం చేయబోతున్నది.
వాతా హి పరుషం వాన్తి కమ్పతే చ వసుంధరా। పర్వతాగ్రాణి వేపన్తే నదన్తి ధరణీధరాః
గాలులు గట్టిగా వీశుతున్నాయి, భూమి కంపిస్తోంది, కొండ శిఖరాలు వణికిపోతున్నాయి, పర్వతాలు గర్జిస్తున్నాయి.
మేఘాః క్రవ్యాదసంకాశాః పరుషాః పరుషస్వరాః। క్రూరాః క్రూరం ప్రవర్షన్తే మిశ్రం శోణితబిన్దుభిః
మేఘాలు మాంసాహార జంతువుల్లా కనిపిస్తున్నాయి, అవి గట్టిగా, భయంకరంగా మోగుతున్నాయి. అవి రక్తపు చుక్కలతో కలిసిన వర్షాన్ని కురిపిస్తున్నాయి.
రక్తచన్దనసంకాశా సంధ్యా పరమదారుణా। జ్వలచ్చ నిపతత్యేతదాదిత్యాదగ్నిమణ్డలమ్
సంధ్యా సమయం ఎర్రటి గంధపు చెక్కలా చాలా దారుణంగా ఉంది. ఈ మండుతున్న సూర్యబింబం సూర్యుని నుండి కింద పడిపోతున్నది.
ఆదిత్యమభివాశ్యన్తి జనయన్తో మహద్భయమ్। దీనా దీనస్వరా ఘోరా అప్రశస్తా మృగద్విజాః
జంతువులు, పక్షులు బాధతో, దయనీయమైన స్వరంతో సూర్యుని వైపు భయంకరమైన అరుపులు వేస్తున్నాయి. అవి అపశకునంగా, అనుకూలంగా లేవు.
రజన్యామప్రకాశశ్చ సంతాపయతి చన్ద్రమాః। కృష్ణరక్తాంశుపర్యన్తో యథా లోకస్య సంక్షయే
రాత్రి సమయంలో చంద్రుడు వెలుతురు ఇవ్వడం లేదు, దాని ఉనికితో బాధ పెడుతున్నాడు. దాని కిరణాలు నలుపు, ఎరుపు రంగులో ముగుస్తున్నాయి, ప్రపంచం నాశనం అవుతున్నట్టు ఉంది.
హ్రస్వో రూక్షోఽప్రశస్తశ్చ పరివేషః సులోహితః। ఆదిత్యమణ్డలే నీలం లక్ష్మ లక్ష్మణ దృశ్యతే
సూర్యబింబాన్ని చుట్టూ చిన్నది, గట్టిదైన, అపశకునమైన, గాఢ ఎరుపు రంగులో ఉన్న వలయం కనిపిస్తోంది, లక్ష్మణా! అందులో నీలం మచ్చ కూడా ఉంది.
దృశ్యన్తే న యథావచ్చ నక్షత్రాణ్యభివర్తతే। యుగాన్తమివ లోకస్య పశ్య లక్ష్మణ శంసతి
నక్షత్రాలు సహజంగా కనిపించడం లేదు, అవి కదలుతున్న తీరు ప్రపంచాంతం సూచిస్తున్నట్టు ఉంది, లక్ష్మణా!
కాకాః శ్యేనాస్తథా గృధ్రా నీచైః పరిపతన్తి చ। శివాశ్చాప్యశుభా వాచః ప్రవదన్తి మహాస్వనాః
కాకులు, గద్దలు, గిడ్డర్లు తక్కువగా ఎగురుతున్నాయి. అవి గట్టిగా, శుభమైనా, అపశకునమైనా మాటలు పలుకుతున్నాయి.
శైలైః శూలైశ్చ ఖడ్గైశ్చ విముక్తైః కపిరాక్షసైః। భవిష్యత్యావృతా భూమిర్మాంసశోణితకర్దమా
కొండలు, కత్తులు, కఠిన ఆయుధాలతో వానరులు, రాక్షసులు భూమిని నిండుస్తారు. భూమి మాంసం, రక్తంతో మురికి అవుతుంది.
క్షిప్రమద్య దురాధర్షాం పురీం రావణపాలితామ్। అభియామ జవేనైవ సర్వతో హరిభిర్వృతాః
ఈ రోజు మనం వెంటవెంటనే అన్ని వైపులా వానరులతో చుట్టుముట్టి, రావణుడు పాలిస్తున్న దుర్జయమైన నగరాన్ని దూసుకెళ్లుదాం.
ఇత్యేవం తు వదన్ వీరో లక్ష్మణం లక్ష్మణాగ్రజః। తస్మాదవాతరచ్ఛీఘ్రం పర్వతాగ్రాన్మహాబలః
ఇలా లక్ష్మణునితో మాట్లాడిన ధైర్యవంతుడైన లక్ష్మణుని అన్నయ్య, అపారమైన బలంతో, ఆ పర్వత శిఖరం నుంచి త్వరగా దిగివచ్చాడు.
అవతీర్య తు ధర్మాత్మా తస్మాచ్ఛైలాత్ స రాఘవః। పరైః పరమదుర్ధర్షం దదర్శ బలమాత్మనః
ఆ ధర్మాత్ముడైన రాఘవుడు ఆ పర్వతం నుంచి దిగిన తర్వాత, శత్రువులకు ఎదుర్కొనడం చాలా కష్టమైన తన సైన్యాన్ని చూశాడు.
సంనహ్య తు ససుగ్రీవః కపిరాజబలం మహత్। కాలజ్ఞో రాఘవః కాలే సంయుగాయాభ్యచోదయత్
తర్వాత సుగ్రీవునితో కలిసి, సమయాన్ని బాగా తెలిసిన రాఘవుడు, ఆ గొప్ప వానరసైన్యాన్ని యుద్ధానికి సిద్ధం చేసి ముందుకు నడిపించాడు.
తతః కాలే మహాబాహుర్బలేన మహతా వృతః। ప్రస్థితః పురతో ధన్వీ లఙ్కామభిముఖః పురీమ్
తర్వాత, సమయానికి తగినట్లు, గొప్ప బలంతో కూడిన వారు చుట్టూ ఉండగా, ధనుస్సుతో ముందుగా లంక నగరాన్ని దాటి వెళ్లేందుకు ప్రస్థానం చేశాడు.
తం విభీషణసుగ్రీవౌ హనూమాఞ్జామ్బవాన్ నలః। ఋక్షరాజస్తథా నీలో లక్ష్మణశ్చాన్వయుస్తదా
ఆయన వెంట విభీషణుడు, సుగ్రీవుడు, హనుమంతుడు, జాంబవంతుడు, నలుడు, ఎద్దుల రాజు, నీలుడు, లక్ష్మణుడు కూడా వెళ్లారు.
తతః పశ్చాత్ సుమహతీ పృతనర్క్షవనౌకసామ్। ప్రచ్ఛాద్య మహతీం భూమిమనుయాతి స్మ రాఘవమ్
వారంతా వెనుక, వానరులు, ఎద్దులు కలిసిన అపారమైన సైన్యం, భూమిని కప్పివేస్తూ రాఘవుని వెంట నడిచింది.
శైలశృఙ్గాణి శతశః ప్రవృద్ధాంశ్చ మహీరుహాన్। జగృహుః కుఞ్జరప్రఖ్యా వానరాః పరవారణాః
ఏనుగులకు సమానమైన బలమైన వానరులు, వందలాది పర్వత శిఖరాలు, పెరిగిన పెద్ద చెట్లు ఆయుధాలుగా ఎత్తుకున్నారు.
తౌ త్వదీర్ఘేణ కాలేన భ్రాతరౌ రామలక్ష్మణౌ। రావణస్య పురీం లఙ్కామాసేదతురరిందమౌ
చాలా కాలం తర్వాత, శత్రువులను సంహరించే రాముడు, లక్ష్మణుడు ఇద్దరూ కలిసి రావణుని లంక నగరాన్ని చేరుకున్నారు.
పతాకామాలినీం రమ్యాముద్యానవనశోభితామ్। చిత్రవప్రాం సుదుష్ప్రాపాముచ్చైః ప్రాకారతోరణామ్
ఆ నగరం పతాకలతో అలంకరించబడి, ఉద్యానవనాలతో మెరిసిపోతూ, రంగురంగుల గోడలతో, చేరడం చాలా కష్టమైనదిగా, ఎత్తైన ప్రాకారాలు, గోపురాలతో ఉంది.
తాం సురైరపి దుర్ధర్షాం రామవాక్యప్రచోదితాః। యథానిదేశం సమ్పీడ్య న్యవిశన్త వనౌకసః
దేవతలకే దాటి చేరలేని ఆ నగరాన్ని, రాముని ఆజ్ఞతో అడవిలో నివసించే వానరులు, ఆదేశించినట్లు చుట్టుముట్టారు.
లఙ్కాయాస్తూత్తరద్వారం శైలశృఙ్గమివోన్నతమ్। రామః సహానుజో ధన్వీ జుగోప చ రురోధ చ
పర్వత శిఖరంలా ఎత్తుగా ఉన్న లంకా ఉత్తర ద్వారాన్ని, రాముడు తన తమ్ముడితో కలిసి, ధనుస్సుతో కాపాడుతూ అడ్డగించాడు.
లఙ్కాముపనివిష్టస్తు రామో దశరథాత్మజః। లక్ష్మణానుచరో వీరః పురీం రావణపాలితామ్
దశరథుని కుమారుడైన రాముడు, వీరుడైన లక్ష్మణుడు వెంట ఉండగా, రావణుడు పాలించే లంకా నగరానికి సమీపంలో నివసించాడు.
ఉత్తరద్వారమాసాద్య యత్ర తిష్ఠతి రావణః। నాన్యో రామాద్ధి తద్ ద్వారం సమర్థః పరిరక్షితుమ్
ఉత్తర ద్వారం వద్ద రావణుడు ఉండగా, ఆ ద్వారాన్ని రాముడిని తప్ప మరెవ్వరూ నిజంగా రక్షించలేరు.
రావణాధిష్ఠితం భీమం వరుణేనేవ సాగరమ్। సాయుధై రాక్షసైర్భీమైరభిగుప్తం సమన్తతః
వరుణుడు సముద్రాన్ని కాపాడినట్లు, రావణుడు కాపాడుతున్న ఆ భయంకరమైన ద్వారం, చుట్టూ ఆయుధాలతో ఉన్న భయంకర రాక్షసులు కాపాడుతున్నారు.
లఘూనాం త్రాసజననం పాతాలమివ దానవైః। విన్యస్తాని చ యోధానాం బహూని వివిధాని చ
దానవులతో నిండిన పాతాళంలా, బలహీనులకు భయాన్ని కలిగించే ఆ ద్వారంలో, అనేక రకాల యోధులు అక్కడ నిలబడి ఉన్నారు.
దదర్శాయుధజాలాని తథైవ కవచాని చ। పూర్వం తు ద్వారమాసాద్య నీలో హరిచమూపతిః
అక్కడ ఆయుధాలు, కవచాలు వరుసగా అమర్చబడి ఉండగా, వానరసైన్యాధిపతైన నీలుడు తూర్పు ద్వారం వద్దకు చేరాడు.