తచ్చైత్రరథసంకాశం మనోజ్ఞం నన్దనోపమమ్। వనం సర్వర్తుకం రమ్యం శుశుభే షట్పదాయుతమ్
చైత్రరథానికి సమానంగా, మనోహరంగా, నందనవనానికి సమీపంగా, అన్ని ఋతువులలో ఆనందదాయకంగా, తేనెటీగలతో నిండిన ఆ అరణ్యం ప్రకాశించింది.
దాత్యూహకోయష్టిబకైర్నృత్యమానైశ్చ బర్హిణైః। రుతం పరభృతానాం చ శుశ్రువే వననిర్ఝరే
దాత్యూహ, కొయష్టి, బక పక్షులు నృత్యం చేస్తూ, నెమళ్ళు కూడా ఉండగా, ఆ అడవి ప్రవాహాల దగ్గర పక్షుల గానాన్ని విన్నారు.
నిత్యమత్తవిహంగాని భ్రమరాచరితాని చ। కోకిలాకులఖణ్డాని విహంగాభిరుతాని చ
అక్కడ ఎప్పుడూ మత్తులో మునిగిపోయిన పక్షులు, తేనెటీగలు తిరిగే చోటు, కోకిలలు గుంపుగా కూస్తూ, పక్షుల కిలకిల ధ్వనులతో ఆకాశం మారుమోగిపోతుండేది.
భృఙ్గరాజాధిగీతాని కురరస్వనితాని చ। కోణాలకవిఘుష్టాని సారసాభిరుతాని చ। వివిశుస్తే తతస్తాని వనాన్యుపవనాని చ
బొమ్మల పక్షుల పాటలు, కురర పక్షుల అరుపులు, కోణాలక పక్షుల కూళ్లు, సారస పక్షుల స్వరాలు ప్రతిధ్వనిస్తూ ఉండగా, వారు ఆ అడవులు, ఉద్యానవనాల్లోకి ప్రవేశించారు.
హృష్టాః ప్రముదితా వీరా హరయః కామరూపిణః। తేషాం ప్రవిశతాం తత్ర వానరాణాం మహౌజసామ్
అనేక రూపాలు ధరించగల వీర వానరులు, ఎంతో ఆనందంగా, ఉల్లాసంతో, తమ గొప్ప శక్తిని చూపిస్తూ అక్కడికి ప్రవేశించారు.
పుష్పసంసర్గసురభిర్వవౌ ఘ్రాణసుఖోఽనిలః। అన్యే తు హరివీరాణాం యూథాన్నిష్క్రమ్య యూథపాః। సుగ్రీవేణాభ్యనుజ్ఞాతా లఙ్కాం జగ్ముః పతాకినీమ్
పుష్పాల సువాసనతో మధురంగా మోమును తాకే గాలి వీచింది. ఇంకొంత మంది వానర నాయకులు తమ గుంపులను విడిచి, సుగ్రీవుడు అనుమతించగా, జెండాలు పట్టుకొని లంకవైపు ప్రస్థానం చేశారు.
విత్రాసయన్తో విహగాన్ గ్లాపయన్తో మృగద్విపాన్। కమ్పయన్తశ్చ తాం లఙ్కాం నాదైః స్వైర్నదతాం వరాః
వారు పక్షులను భయపెట్టి, జంతువులను, ఏనుగులను అలసిపోయేలా చేసి, తమ గర్జనలతో లంకను కంపించించారు.
కుర్వన్తస్తే మహావేగా మహీం చరణపీడితామ్। రజశ్చ సహసైవోర్ధ్వం జగామ చరణోత్థితమ్
ఆ వేగవంతులు తమ పాదాలతో భూమిని బలంగా నడిచారు. వారి అడుగుల వల్ల మట్టికణాలు ఒక్కసారిగా పైకి ఎగిసిపోయాయి.
ఋక్షాః సింహాశ్చ మహిషా వారణాశ్చ మృగాః ఖగాః। తేన శబ్దేన విత్రస్తా జగ్ముర్భీతా దిశో దశ
ఆ శబ్దానికి భయపడి, ఎలుగుబంట్లు, సింహాలు, మేకలు, ఏనుగులు, జంతువులు, పక్షులు భయంతో పది దిక్కులకూ పారిపోయాయి.
శిఖరం తు త్రికూటస్య ప్రాంశు చైకం దివిస్పృశమ్। సమన్తాత్ పుష్పసంఛన్నం మహారజతసంనిభమ్
త్రికూట పర్వతం శిఖరం ఆకాశాన్ని తాకుతూ, చుట్టూ పుష్పాలతో అలంకరించబడి, వెండి వంటి ప్రకాశంతో మెరిసిపోతుండేది.
శతయోజనవిస్తీర్ణం విమలం చారుదర్శనమ్। శ్లక్ష్ణం శ్రీమన్మహచ్చైవ దుష్ప్రాపం శకునైరపి
అది వంద యోజనల వెడల్పుతో, నిర్మలంగా, చూడటానికి అద్భుతంగా, మృదువుగా, మహా వైభవంగా, పక్షులకు కూడా చేరలేనంత దూరంగా ఉండేది.
మనసాపి దురారోహం కిం పునః కర్మణా జనైః। నివిష్టా తస్య శిఖరే లఙ్కా రావణపాలితా
మనసులో కూడా చేరలేనంత ఎత్తుగా, చేతకాయనివారికి అసాధ్యంగా ఉండే ఆ శిఖరంపై రావణుడు పాలించే లంక నగరం ఉండేది.
దశయోజనవిస్తీర్ణా వింశద్యోజనమాయతా। సా పురీ గోపురైరుచ్చైః పాణ్డురామ్బుదసంనిభైః। కాఞ్చనేన చ శాలేన రాజతేన చ శోభతే
ఆ నగరం పది యోజనల వెడల్పు, ఇరవై యోజనల పొడవుతో, తెల్ల మేఘాలను పోలిన ఎత్తయిన గోపురాలతో, బంగారు, వెండి గోడలతో ప్రకాశిస్తూ ఉండేది.
ప్రాసాదైశ్చ విమానైశ్చ లఙ్కా పరమభూషితా। ఘనైరివాతపాపాయే మధ్యమం వైష్ణవం పదమ్
లంక నగరం రాజభవనాలు, విమానాలతో అలంకరించబడి, మేఘాల మధ్యలో ఉన్న విష్ణు లోకాన్ని పోలినట్లు, ఎండకు తాకకుండా వెలిగిపోతుండేది.
యస్యాం స్తమ్భసహస్రేణ ప్రాసాదః సమలంకృతః। కైలాసశిఖరాకారో దృశ్యతే ఖమివోల్లిఖన్
ఆ నగరంలో వెయ్యి స్తంభాలతో అలంకరించబడిన రాజభవనం, కైలాస శిఖరాన్ని పోలి, ఆకాశాన్ని తాకేలా కనిపించేది.
చైత్యః స రాక్షసేన్ద్రస్య బభూవ పురభూషణమ్। శతేన రక్షసాం నిత్యం యః సమగ్రేణ రక్ష్యతే
రాక్షసాధిపతి రావణుని ఆ చైత్యాలయం నగరానికి ఆభరణంగా ఉండేది. దాన్ని నిత్యం వందమంది రాక్షసులు పూర్తిగా కాపాడేవారు.
మనోజ్ఞాం కాఞ్చనవతీం పర్వతైరుపశోభితామ్। నానాధాతువిచిత్రైశ్చ ఉద్యానైరుపశోభితామ్
అతడు ఆ ఆకర్షణీయమైన, బంగారు నగరాన్ని, వివిధ ఖనిజ పర్వతాలతో, అనేక రకాల ఉద్యానవనాలతో అలంకరించబడినదిగా చూశాడు.
నానావిహగసంఘుష్టాం నానామృగనిషేవితామ్। నానాకుసుమసమ్పన్నాం నానారాక్షససేవితామ్
అనేక రకాల పక్షుల కిలకిలలతో, అనేక జంతువుల సంచారంతో, ఎన్నో రకాల పువ్వులతో, అనేక రాక్షసులు నివసించే నగరంగా కనిపించింది.
తాం సమృద్ధాం సమృద్ధార్థాం లక్ష్మీవాఁల్లక్ష్మణాగ్రజః। రావణస్య పురీం రామో దదర్శ సహ వానరైః
ఆ సంపన్నమైన, ఐశ్వర్యవంతమైన రావణుని నగరాన్ని, లక్ష్మణుని అన్నయ్య రాముడు వానరులతో కలిసి చూశాడు.
తాం మహాగృహసమ్బాధాం దృష్ట్వా లక్ష్మణపూర్వజః। నగరీం త్రిదివప్రఖ్యాం విస్మయం ప్రాప వీర్యవాన్
ఆ మహా భవనాలతో నిండిన, దేవతల లోకాన్ని పోలిన నగరాన్ని చూసి, లక్ష్మణుని పెద్ద అన్నయ్య అయిన వీరుడు ఆశ్చర్యపోయాడు.
తాం రత్నపూర్ణాం బహుసంవిధానాం ప్రాసాదమాలాభిరలంకృతాం చ। పురీం మహాయన్త్రకవాటముఖ్యాం దదర్శ రామో మహతా బలేన
రాముడు తన గొప్ప సైన్యంతో, రత్నాలతో నిండిన, ఎన్నో విధాలుగా అలంకరించబడిన, ప్రాసాదాల వరుసలతో మెరిసిపోయే, గొప్ప యంత్ర ద్వారాలతో ఉన్న ఆ నగరాన్ని చూశాడు.
thumb|చత్వారింశః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే యుద్ధకాణ్డే చత్వారింశః సర్గః ॥౬-
శ్రీ వాల్మీకి రామాయణంలో యుద్ధకాండలో నలభయ్యవ సర్గను వినండి.
తతో రామః సువేలాగ్రం యోజనద్వయమణ్డలమ్। ఉపారోహత్ ససుగ్రీవో హరియూథైః సమన్వితః
ఆ తరువాత రాముడు, సుగ్రీవుడు, వానర సేనతో కలిసి రెండు యోజనాల పరిధిలో ఉన్న సువేళ పర్వత శిఖరాన్ని ఎక్కాడు.
స్థిత్వా ముహూర్తం తత్రైవ దిశో దశ విలోకయన్। త్రికూటశిఖరే రమ్యే నిర్మితాం విశ్వకర్మణా
అక్కడ కొంతసేపు నిలబడి, పది దిశలను పరిశీలిస్తూ, త్రికూట శిఖరంపై విశ్వకర్మ చేత నిర్మించబడిన అందమైన నగరాన్ని చూశాడు.
దదర్శ లఙ్కాం సున్యస్తాం రమ్యకాననశోభితామ్। తస్య గోపురశృఙ్గస్థం రాక్షసేన్ద్రం దురాసదమ్
అతడు, సుందరమైన తోటలతో అలంకరించబడిన, అద్భుతంగా వెలిగిపోతున్న లంకను, దాని గోపురంపై నిలబడి ఉన్న, చేరలేని రాక్షసాధిపతిని చూశాడు.
శ్వేతచామరపర్యన్తం విజయచ్ఛత్రశోభితమ్। రక్తచన్దనసంలిప్తం రత్నాభరణభూషితమ్
రావణుడు తెల్లటి చామరాలతో చుట్టుముట్టబడి, విజయచ్ఛత్రంతో అలంకరించబడి, ఎర్ర గంధంతో పూయబడి, రత్నాభరణాలతో మెరిసిపోతూ కనిపించాడు.
నీలజీమూతసంకాశం హేమసంఛాదితామ్బరమ్। ఐరావతవిషాణాగ్రైరుత్కృష్టకిణవక్షసమ్
అతడు నీలిమయమైన మేఘంలా, బంగారు వస్త్రాలు ధరించి, ఐరావతం దంతపు గురుతు ఉన్న ఛాతితో కనిపించాడు.
శశలోహితరాగేణ సంవీతం రక్తవాససా। సంధ్యాతపేన సంఛన్నం మేఘరాశిమివామ్బరే
కుందేళి రక్తపు వర్ణపు వస్త్రాలు ధరించి, సాయంత్రపు కాంతిలో కప్పబడి, ఆకాశంలో మేఘపు సమూహంలా కనిపించాడు.
పశ్యతాం వానరేన్ద్రాణాం రాఘవస్యాపి పశ్యతః। దర్శనాద్ రాక్షసేన్ద్రస్య సుగ్రీవః సహసోత్థితః
వానరాధిపతులు, రాఘవుడు కూడా చూస్తుండగా, రాక్షసరాజును చూసిన వెంటనే సుగ్రీవుడు అకస్మాత్తుగా లేచాడు.
క్రోధవేగేన సంయుక్తః సత్త్వేన చ బలేన చ। అచలాగ్రాదథోత్థాయ పుప్లువే గోపురస్థలే
కోపం, ధైర్యం, బలంతో నిండిన సుగ్రీవుడు, ఆ పర్వత శిఖరంనుంచి గోపురపు పైభాగానికి ఎగిరిపోయాడు.