పూర్వద్వారం తు లఙ్కాయా నీలో వానరపుఙ్గవః। ప్రహస్తం ప్రతియోద్ధా స్యాద్ వానరైర్బహుభిర్వృతః
లంక యొక్క తూర్పు ద్వారాన్ని నీలుడు, వానరులలో శ్రేష్ఠుడు, అనేక వానరులతో కలిసి ప్రహస్తునికి ఎదురు నిలవాలి.
అఙ్గదో వాలిపుత్రస్తు బలేన మహతా వృతః। దక్షిణే బాధతాం ద్వారే మహాపార్శ్వమహోదరౌ
వాలిపుత్రుడు అంగదుడు గొప్ప సైన్యంతో కలిసి దక్షిణ ద్వారాన్ని మహాపార్శ్వుడు, మహోదరుని మీద దాడి చేయాలి.
హనూమాన్ పశ్చిమద్వారం నిష్పీడ్య పవనాత్మజః। ప్రవిశత్వప్రమేయాత్మా బహుభిః కపిభిర్వృతః
పవనుని కుమారుడైన హనుమంతుడు, అపారమైన బలంతో, అనేక వానరులతో కలిసి పశ్చిమ ద్వారాన్ని ముట్టడి చేసి లోపలికి ప్రవేశించాలి.
దైత్యదానవసఙ్ఘానామృషీణాం చ మహాత్మనామ్। విప్రకారప్రియః క్షుద్రో వరదానబలాన్వితః
దైత్యులు, దానవులు, మహర్షులను బాధించడంలో ఆనందపడే, వరప్రభావంతో బలమున్నా, హీనమైన మనసున్న వాడు—
పరిక్రమతి యః సర్వాన్ లోకాన్ సంతాపయన్ ప్రజాః। తస్యాహం రాక్షసేన్ద్రస్య స్వయమేవ వధే ధృతః
ప్రపంచాలన్నింటినీ తిరుగుతూ ప్రజలను బాధించే ఆ రాక్షసరాజును నేను స్వయంగా సంహరించేందుకు సిద్ధమయ్యాను.
ఉత్తరం నగరద్వారమహం సౌమిత్రిణా సహ। నిపీడ్యాభిప్రవేక్ష్యామి సబలో యత్ర రావణః
ఉత్తర ద్వారాన్ని నేను సౌమిత్రితో కలిసి నా సైన్యంతో ముట్టడి చేసి లోపలికి ప్రవేశిస్తాను. అక్కడే రావణుడు ఉన్నాడు.
వానరేన్ద్రశ్చ బలవానృక్షరాజశ్చ వీర్యవాన్। రాక్షసేన్ద్రానుజశ్చైవ గుల్మే భవతు మధ్యమే
బలవంతుడైన వానరుల రాజు, పరాక్రమశాలి రిక్షరాజు, రాక్షసేంద్రుని తమ్ముడు — వీరు మధ్య భాగంలో ఉండాలి.
న చైవ మానుషం రూపం కార్యం హరిభిరాహవే। ఏషా భవతు నః సంజ్ఞా యుద్ధేఽస్మిన్ వానరే బలే
యుద్ధంలో వానరులు మానవ రూపం ధరించకూడదు. మన వానర సైన్యంలో ఇదే మన గుర్తు కావాలి.
వానరా ఏవ నశ్చిహ్నం స్వజనేఽస్మిన్ భవిష్యతి। వయం తు మానుషేణైవ సప్త యోత్స్యామహే పరాన్
ఈ యుద్ధంలో మనలో వానర రూపమే మన గుర్తు. కానీ మేము ఏడుగురు మాత్రమే మానవ రూపంలో శత్రువులతో యుద్ధం చేస్తాము.
అహమేవ సహ భ్రాత్రా లక్ష్మణేన మహౌజసా। ఆత్మనా పఞ్చమశ్చాయం సఖా మమ విభీషణః
నేను, నా సహోదరుడు లక్ష్మణుడు, ఇంకా నా మిత్రుడు విభీషణుడు ఐదవ వ్యక్తిగా — మేము యుద్ధానికి సిద్ధంగా ఉన్నాము.
స రామః కృత్యసిద్ధ్యర్థమేవముక్త్వా విభీషణమ్। సువేలారోహణే బుద్ధిం చకార మతిమాన్ ప్రభుః। రమణీయతరం దృష్ట్వా సువేలస్య గిరేస్తటమ్
కార్యం సిద్ధించేందుకు విభీషణునితో ఇలా చెప్పిన రాముడు, సువేళ పర్వతపు అందమైన ఒడ్డిని చూసి, అక్కడికి ఎక్కాలని నిర్ణయించుకున్నాడు.
thumb|అష్టాత్రింశః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే యుద్ధకాణ్డే అష్టాత్రింశః సర్గః ॥౬-
ఇప్పుడు ముప్పై ఎనిమిదవ సర్గను వినండి.
స తు కృత్వా సువేలస్య మతిమారోహణం ప్రతి। లక్ష్మణానుగతో రామః సుగ్రీవమిదమబ్రవీత్
సువేళ పర్వతానికి ఎక్కాలని నిర్ణయించిన రాముడు, లక్ష్మణుడితో కలిసి సుగ్రీవునితో ఇలా అన్నాడు.
విభీషణం చ ధర్మజ్ఞమనురక్తం నిశాచరమ్। మన్త్రజ్ఞం చ విధిజ్ఞం చ శ్లక్ష్ణయా పరయా గిరా
ధర్మాన్ని తెలిసినవాడు, నమ్మకమైన రాత్రివేళ సంచరించే విభీషణునితో, మంచి మాటలతో రాముడు ఇలా అన్నాడు.
సువేలం సాధు శైలేన్ద్రమిమం ధాతుశతైశ్చితమ్। అధ్యారోహామహే సర్వే వత్స్యామోఽత్ర నిశామిమామ్
మనమందరం ఈ అద్భుతమైన, నూరుపైగా ఖనిజాలతో అలంకరించబడిన సువేళ పర్వతాన్ని ఎక్కి, ఈ రాత్రి అక్కడే గడిపేద్దాం.
లఙ్కాం చాలోకయిష్యామో నిలయం తస్య రక్షసః। యేన మే మరణాన్తాయ హృతా భార్యా దురాత్మనా
అంతే కాకుండా, నా భార్యను అపహరించి తన మరణానికి కారణమైన ఆ రాక్షసుని నివాసమైన లంకను కూడా మనం చూడాలి.
యేన ధర్మో న విజ్ఞాతో న వృత్తం న కులం తథా। రాక్షస్యా నీచయా బుద్ధ్యా యేన తద్ గర్హితం కృతమ్
ధర్మం, మంచి ఆచరణ, వంశ పరంపర ఏమిటో తెలియని, దుష్టమైన రాక్షస బుద్ధితో ఆ నిందనీయం చేసిన వాడే అతడు.
తస్మిన్ మే వర్తతే రోషః కీర్తితే రాక్షసాధమే। యస్యాపరాధాన్నీచస్య వధం ద్రక్ష్యామి రక్షసామ్
ఆ దుష్ట రాక్షసుని పేరు వినగానే నాకు కోపం వస్తుంది. ఆ నీచుడి తప్పిదం వల్ల రాక్షసుల నాశనం నేను చూస్తాను.
ఏకో హి కురుతే పాపం కాలపాశవశం గతః। నీచేనాత్మాపచారేణ కులం తేన వినశ్యతి
ఒకడు కాలపాశానికి లోనై పాపం చేస్తే, ఆ ఒక్కరి దురాచారంతో మొత్తం వంశమే నాశనం అవుతుంది.
ఏవం సమ్మన్త్రయన్ నేవ సక్రోధో రావణం ప్రతి। రామః సువేలం వాసాయ చిత్రసానుముపారుహత్
ఇలా ఆలోచిస్తూ, రావణుడిపై కోపంతో కాదు, రాముడు సువేళ పర్వతపు రంగురంగుల శిఖరాన్ని నివాసానికి ఎక్కాడు.
పృష్ఠతో లక్ష్మణశ్చైనమన్వగచ్ఛత్ సమాహితః। సశరం చాపముద్యమ్య సుమహద్విక్రమే రతః
లక్ష్మణుడు ధ్యానంతో, విల్లు బాణాలతో సిద్ధంగా, రాముని వెనుక అనుసరించాడు. అతడు గొప్ప కార్యాలలో ఆనందించేవాడు.
తమన్వారోహత్ సుగ్రీవః సామాత్యః సవిభీషణః। హనుమానఙ్గదో నీలో మైన్దో ద్వివిద ఏవ చ
సుగ్రీవుడు తన మంత్రులతో, విభీషణునితో పాటు, హనుమంతుడు, అంగదుడు, నీలుడు, మైందుడు, ద్వివిదుడు కూడా వెంటనే ఎక్కారు.
గజో గవాక్షో గవయః శరభో గన్ధమాదనః। పనసః కుముదశ్చైవ హరో రమ్భశ్చ యూథపః
గజ, గవాక్ష, గవయ, శరభ, గంధమాదనుడు, పనస, కుముదుడు, హరుడు, యూథపుడైన రంభ కూడా ఎక్కారు.
జామ్బవాంశ్చ సుషేణశ్చ ఋషభశ్చ మహామతిః। దుర్ముఖశ్చ మహాతేజాస్తథా శతవలిః కపిః
జాంబవంతుడు, సుషేణుడు, మేధావి ఋషభుడు, మహాశక్తివంతుడైన దుర్ముఖుడు, అలాగే శతవలి కూడా అక్కడికి చేరారు.
ఏతే చాన్యే చ బహవో వానరాః శీఘ్రగామినః। తే వాయువేగప్రవణాస్తం గిరిం గిరిచారిణః
ఇవాళ్ళు మాత్రమే కాదు, మరికొంతమంది వేగంగా పరుగెత్తే వానరులు కూడా, గాలివేగంతో పర్వతాలపై తిరిగే వారు, ఆ కొండపైకి ఎక్కారు.
అధ్యారోహన్త శతశః సువేలం యత్ర రాఘవః। తే త్వదీర్ఘేణ కాలేన గిరిమారుహ్య సర్వతః
రాఘవుడు ఉన్న సువేళ పర్వతాన్ని వందలాది వానరులు ఎక్కారు. కొంతసేపట్లోనే వాళ్ళు అన్ని వైపులా ఆ కొండను చేరుకున్నారు.
దదృశుః శిఖరే తస్య విషక్తామివ ఖే పురీమ్। తాం శుభాం ప్రవరద్వారాం ప్రాకారవరశోభితామ్
ఆ పర్వత శిఖరంపైకి చేరిన వారు, ఆకాశంలో వేలాడుతున్నట్లుగా కనిపించే, అందమైన, గొప్ప గవాక్షాలు ఉన్న, అద్భుతమైన ప్రాకారాలతో అలంకరించబడిన నగరాన్ని చూశారు.
లఙ్కాం రాక్షససమ్పూర్ణాం దదృశుర్హరియూథపాః। ప్రాకారవరసంస్థైశ్చ తథా నీలైశ్చ రాక్షసైః
ఆ వానరయూథాధిపతులు రాక్షసులతో నిండిన లంకను, గొప్ప ప్రాకారాలతో, నల్లని రాక్షసులు కాపలాగా ఉన్న నగరాన్ని చూశారు.
దదృశుస్తే హరిశ్రేష్ఠాః ప్రాకారమపరం కృతమ్
వానరులలో ఉత్తములు అక్కడ ఇంకొక ప్రాకారాన్ని నిర్మించినదాన్ని కూడా చూశారు.
తే దృష్ట్వా వానరాః సర్వే రాక్షసాన్ యుద్ధకాఙ్క్షిణః। ముముచుర్వివిధాన్ నాదాంస్తస్య రామస్య పశ్యతః
పోరుకు సిద్ధంగా ఉన్న రాక్షసులను చూసి, రాముడు చూస్తుండగా, అందరు వానరులు రకరకాల గర్జనలు చేశారు.