వృతం వానరకోటీభిః ససుగ్రీవం సలక్ష్మణమ్। పశ్య కైశ్చిదహోభిశ్చ రాఘవం నిహతం మయా
అనేక కోట్లు వానరులతో, సుగ్రీవుడు, లక్ష్మణుడు తోడుగా ఉన్న రాఘవుని, కొన్ని రోజుల్లోనే నేను సంహరిస్తానని చూడు.
ద్వన్ద్వే యస్య న తిష్ఠన్తి దైవతాన్యపి సంయుగే। స కస్మాద్ రావణో యుద్ధే భయమాహారయిష్యతి
యుద్ధంలో దేవతలు కూడా నన్ను ఎదుర్కోలేరు. అలాంటప్పుడు రావణుడు యుద్ధంలో ఎందుకు భయపడాలి?
ద్విధా భజ్యేయమప్యేవం న నమేయం తు కస్యచిత్। ఏష మే సహజో దోషః స్వభావో దురతిక్రమః
నేను రెండు ముక్కలైనా, ఎవరికీ వంగను. ఇది నా సహజమైన లోపం, మార్చలేని స్వభావం.
యది తావత్ సముద్రే తు సేతుర్బద్ధో యదృచ్ఛయా। రామేణ విస్మయః కోఽత్ర యేన తే భయమాగతమ్
రాముడు సముద్రంపై వంతెన కట్టాడని నిజమే అయినా, దానిలో ఆశ్చర్యం ఏముంది? నీవు ఎందుకు భయపడుతున్నావు?
స తు తీర్త్వార్ణవం రామః సహ వానరసేనయా। ప్రతిజానామి తే సత్యం న జీవన్ ప్రతియాస్యతి
రాముడు వానరసేనతో సముద్రాన్ని దాటి వచ్చినా, నిజంగా చెప్పుతున్నాను, అతడు బతికి తిరిగి వెళ్లడు.
ఏవం బ్రువాణం సంరబ్ధం రుష్టం విజ్ఞాయ రావణమ్। వ్రీడితో మాల్యవాన్ వాక్యం నోత్తరం ప్రత్యపద్యత
అలా కోపంతో మాట్లాడుతున్న రావణుడిని గమనించిన మాల్యవాన్, సిగ్గుతో ఏమీ సమాధానం చెప్పలేదు.
జయాశిషా తు రాజానం వర్ధయిత్వా యథోచితమ్। మాల్యవానభ్యనుజ్ఞాతో జగామ స్వం నివేశనమ్
విజయం కలగాలని రాజును ఆశీర్వదించి, అనుమతి తీసుకుని, మాల్యవాన్ తన ఇంటికి వెళ్లిపోయాడు.
రావణస్తు సహామాత్యో మన్త్రయిత్వా విమృశ్య చ। లఙ్కాయాస్తు తదా గుప్తిం కారయామాస రాక్షసః
ఆ తరువాత రావణుడు తన మంత్రులతో కలిసి ఆలోచించి, లంకకు రక్షణ ఏర్పాట్లు చేయించాడు.
వ్యాదిదేశ చ పూర్వస్యాం ప్రహస్తం ద్వారి రాక్షసమ్। దక్షిణస్యాం మహావీర్యౌ మహాపార్శ్వమహోదరౌ
తూర్పు ద్వారానికి ప్రహస్తుడిని నియమించి, దక్షిణ ద్వారానికి మహాపార్శ్వుడు, మహోదరుడు అనే వీరులను నియమించాడు.
పశ్చిమాయామథ ద్వారి పుత్రమిన్ద్రజితం తదా। వ్యాదిదేశ మహామాయం రాక్షసైర్బహుభిర్వృతమ్
పశ్చిమ ద్వారానికి తన కుమారుడు ఇంద్రజిత్తును, గొప్ప మాయలు తెలిసినవాడిని, అనేక రాక్షసులతో కూడి నియమించాడు.
ఉత్తరస్యాం పురద్వారి వ్యాదిశ్య శుకసారణౌ। స్వయం చాత్ర గమిష్యామి మన్త్రిణస్తానువాచ హ
ఉత్తర ద్వారానికి శుకుడు, సారణుడు ఇద్దరినీ నియమించి, 'నేను ఇక్కడికి వెళ్తాను' అని తన మంత్రులకు చెప్పాడు.
రాక్షసం తు విరూపాక్షం మహావీర్యపరాక్రమమ్। మధ్యమేఽస్థాపయద్ గుల్మే బహుభిః సహ రాక్షసైః
వీర్యవంతుడైన విరూపాక్షుడిని అనేక రాక్షసులతో కలిపి మధ్య భాగంలో ఉంచాడు.
ఏవం విధానం లఙ్కాయాం కృత్వా రాక్షసపుంగవః। కృతకృత్యమివాత్మానం మన్యతే కాలచోదితః
ఇలా లంకను రక్షించేందుకు ఏర్పాట్లు చేసిన రాక్షసుల్లో శ్రేష్ఠుడు, కాలం ప్రభావంతో తన పని పూర్తయిందని భావించాడు.
విసర్జయామాస తతః స మన్త్రిణో విధానమాజ్ఞాప్య పురస్య పుష్కలమ్। జయాశిషా మన్త్రిగణేన పూజితో వివేశ సోఽన్తఃపురమృద్ధిమన్మహత్
తర్వాత మంత్రులను పిలిచి, పట్టణం మొత్తం ఏర్పాట్లు చేయమని ఆదేశించి, మంత్రుల విజయాశీస్సులతో సత్కరింపబడి, గొప్ప అంతఃపురంలోకి ప్రవేశించాడు.
thumb|సప్తత్రింశః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే యుద్ధకాణ్డే సప్తత్రింశః సర్గః ॥౬-
శ్రీ వాల్మీకి రామాయణంలో యుద్ధకాండలో ముప్పై ఏడవ అధ్యాయం వినవచ్చు.
నరవానరరాజానౌ స తు వాయుసుతః కపిః। జామ్బవానృక్షరాజశ్చ రాక్షసశ్చ విభీషణః
అక్కడ నరరాజు, వానరరాజు, వాయుపుత్రుడు, జాంబవంతుడు అనే రిక్షరాజు, రాక్షసుడైన విభీషణుడు ఉన్నారు.
అఙ్గదో వాలిపుత్రశ్చ సౌమిత్రిః శరభః కపిః। సుషేణః సహదాయాదో మైన్దో ద్వివిద ఏవ చ
వాలి కుమారుడు అంగదుడు, సౌమిత్రి, శరభ అనే వానరుడు, తన కుమారుడితో సుషేణుడు, అలాగే మైందుడు, ద్వివిదుడు ఉన్నారు.
గజో గవాక్షః కుముదో నలోఽథ పనసస్తథా। అమిత్రవిషయం ప్రాప్తాః సమవేతాః సమర్థయన్
గజ, గవాక్ష, కుముద, నల, పనస కూడా కలిసి, శత్రువుల ప్రాంతంలోకి ప్రవేశించి, ఒకరిని ఒకరు ప్రోత్సహిస్తూ ముందుకు సాగారు.
ఇయం సా లక్ష్యతే లఙ్కా పురీ రావణపాలితా। సాసురోరగగన్ధర్వైరమరైరపి దుర్జయా
ఇదిగో మన ముందున్న లంకా నగరం, రావణుడు పాలిస్తున్నాడు. దేవతలు, అసురులు, నాగులు, గంధర్వులు కూడా దానిని జయించలేరు.
కార్యసిద్ధిం పురస్కృత్య మన్త్రయధ్వం వినిర్ణయే। నిత్యం సంనిహితో యత్ర రావణో రాక్షసాధిపః
మన కార్యసిద్ధిని ముందుగా ఉంచుకొని, ఇక్కడ ఎప్పుడూ ఉండే రాక్షసాధిపతి రావణుని గురించి మనం చర్చిద్దాం.
అథ తేషు బ్రువాణేషు రావణావరజోఽబ్రవీత్। వాక్యమగ్రామ్యపదవత్ పుష్కలార్థం విభీషణః
అప్పుడు వారు మాట్లాడుతుండగా, రావణుని తమ్ముడు విభీషణుడు, స్పష్టంగా అర్థవంతంగా మాట్లాడాడు.
అనలః పనసశ్చైవ సమ్పాతిః ప్రమతిస్తథా। గత్వా లఙ్కాం మమామాత్యాః పురీం పునరిహాగతాః
అనలుడు, పనసుడు, సంపాతి, ప్రమతి — వీరందరూ నా మంత్రులు — లంకలోకి వెళ్లి, పట్టణంలోకి ప్రవేశించి, మళ్లీ ఇక్కడికి వచ్చారు.
భూత్వా శకునయః సర్వే ప్రవిష్టాశ్చ రిపోర్బలమ్। విధానం విహితం యచ్చ తద్ దృష్ట్వా సముపస్థితాః
వారు అందరూ పక్షుల రూపంలోకి మారి, శత్రువుల సైన్యంలోకి వెళ్లి, అక్కడి ఏర్పాట్లను చూసి తిరిగి వచ్చారు.
సంవిధానం యథాహుస్తే రావణస్య దురాత్మనః। రామ తద్ బ్రువతః సర్వం యాథాతథ్యేన మే శృణు
రామా! వారు చెప్పినట్లు రావణుని ఏర్పాట్లను నేను నీకు యథాతథంగా చెబుతాను, విను.
పూర్వం ప్రహస్తః సబలో ద్వారమాసాద్య తిష్ఠతి। దక్షిణం చ మహావీర్యౌ మహాపార్శ్వమహోదరౌ
ముందుగా ప్రహస్తుడు తన సేనతో తూర్పు ద్వారాన్ని కాపాడుతున్నాడు. దక్షిణ ద్వారానికి మహాపార్శ్వుడు, మహోదరుడు ఉన్నారు.
ఇన్ద్రజిత్ పశ్చిమం ద్వారం రాక్షసైర్బహుభిర్వృతః। పట్టిశాసిధనుష్మద్భిః శూలముద్గరపాణిభిః
ఇంద్రజిత్ అనేక రాక్షసులతో, కత్తులు, విల్లు, కటారులు, శూలాలు, గొడ్డళ్లతో పశ్చిమ ద్వారాన్ని కాపాడుతున్నాడు.
నానాప్రహరణైః శూరైరావృతో రావణాత్మజః। రాక్షసానాం సహస్రైస్తు బహుభిః శస్త్రపాణిభిః
రావణుని కుమారుడు వేలాది రాక్షసులతో, అనేక ఆయుధాలు పట్టుకుని, ధైర్యంగా చుట్టుముట్టబడ్డాడు.
యుక్తః పరమసంవిగ్నో రాక్షసైః సహ మన్త్రవిత్। ఉత్తరం నగరద్వారం రావణః స్వయమాస్థితః
మంత్రశక్తి కలిగి, అత్యంత ఆందోళనతో ఉన్న రావణుడు, రాక్షసులతో కలిసి ఉత్తర ద్వారాన్ని స్వయంగా కాపాడుతున్నాడు.
విరూపాక్షస్తు మహతా శూలఖడ్గధనుష్మతా। బలేన రాక్షసైః సార్ధం మధ్యమం గుల్మమాశ్రితః
విరూపాక్షుడు గొప్ప బలంతో, కత్తులు, కఱ్ఱలు, విల్లు పట్టిన రాక్షసులతో కలిసి మధ్య భాగాన్ని కాపాడుతున్నాడు.
ఏతానేవం విధాన్ గుల్మాఁల్లఙ్కాయాం సముదీక్ష్య తే। మామకా మన్త్రిణః సర్వే శీఘ్రం పునరిహాగతాః
ఈ విధంగా లంకలో ఉన్న ఆ విభాగాలను జాగ్రత్తగా గమనించిన నా మంత్రులు అందరూ వెంటనే తిరిగి వచ్చారు.