ఇదం వచస్తస్య నిగద్య మాల్యవాన్ పరీక్ష్య రక్షోధిపతేర్మనః పునః। అనుత్తమేషూత్తమపౌరుషో బలీ బభూవ తూష్ణీం సమవేక్ష్య రావణమ్
ఈ మాటలు చెప్పిన మాల్యవాన్, రాక్షసాధిపతి మనసును పరిశీలించి, అపూర్వమైన, ఉత్తమమైన పరాక్రమశాలి వృద్ధుడు, రావణుని వైపు చూస్తూ మౌనంగా నిలిచిపోయాడు.
thumb|షట్త్రింశః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే యుద్ధకాణ్డే షట్త్రింశః సర్గః ॥౬-
శ్రీమద్వాల్మీకి రామాయణంలో యుద్ధకాండలో ముప్పై ఆరవ సర్గను వినండి.
తత్ తు మాల్యవతో వాక్యం హితముక్తం దశాననః। న మర్షయతి దుష్టాత్మా కాలస్య వశమాగతః
మాల్యవాన్ చెప్పిన మంచి మాటలను, దుష్టమనస్కుడైన దశముఖుడు, కాలబలానికి లోనై, సహించలేకపోయాడు.
స బద్ధ్వా భ్రుకుటిం వక్త్రే క్రోధస్య వశమాగతః। అమర్షాత్ పరివృత్తాక్షో మాల్యవన్తమథాబ్రవీత్
కోపంతో భ్రుకుటి చిట్లించి, కన్నులు తిరిగిపోయి, ఆగ్రహానికి లోనై, మాల్యవాన్ను రావణుడు తిట్టాడు.
హితబుద్ధ్యా యదహితం వచః పరుషముచ్యతే। పరపక్షం ప్రవిశ్యైవ నైతచ్ఛ్రోత్రగతం మమ
మంచి ఉద్దేశంతో చెప్పిన మాట harshగా ఉంటే, అది శత్రువుని పక్షాన చెప్పినట్లయితే, అలాంటి మాటలు నేను వినను.
మానుషం కృపణం రామమేకం శాఖామృగాశ్రయమ్। సమర్థం మన్యసే కేన త్యక్తం పిత్రా వనాశ్రయమ్
మనుష్యుడైన, దయనీయుడైన, అడవిలో ఒంటరిగా జీవిస్తున్న, తండ్రిచేత విడిచిపెట్టబడిన రాముడిని నీవు ఎలా శక్తివంతుడిగా భావిస్తున్నావు?
రక్షసామీశ్వరం మాం చ దేవానాం చ భయంకరమ్। హీనం మాం మన్యసే కేన అహీనం సర్వవిక్రమైః
రాక్షసుల అధిపతిని, దేవతలకు భయంకరుడైన నన్ను, అన్ని పరాక్రమాల్లో నాకేమీ లోపం లేనప్పుడు, నీవు ఎలా బలహీనుడిగా చూస్తున్నావు?
వీరద్వేషేణ వా శఙ్కే పక్షపాతేన వా రిపోః। త్వయాహం పరుషాణ్యుక్తో పరప్రోత్సాహనేన వా
వీరుల పట్ల ద్వేషంతోనా, శత్రువుని పక్షపాతం వల్లనా, లేక ఇతరులను ఉత్సాహపరిచే ఉద్దేశంతోనా, నువ్వు నన్ను కఠినంగా మాట్లాడావని అనుమానిస్తున్నాను.
ప్రభవన్తం పదస్థం హి పరుషం కోఽభిభాషతే। పణ్డితః శాస్త్రతత్త్వజ్ఞో వినా ప్రోత్సాహనేన వా
పదవిలో ఉన్నవాడిని, శాస్త్రజ్ఞుడైన, తెలివైనవాడు, శత్రువుని ఉత్సాహపరిచే ఉద్దేశం లేకుండా, ఎవరు కఠినంగా మాట్లాడతారు?
ఆనీయ చ వనాత్ సీతాం పద్మహీనామివ శ్రియమ్। కిమర్థం ప్రతిదాస్యామి రాఘవస్య భయాదహమ్
అడవిలో నుండి సీతను తీసుకొచ్చిన తరువాత, కమలాన్ని కోల్పోయిన లక్ష్మీలా ఆమెను తీసుకొచ్చాను. భయంతో నేను ఆమెను రాఘవునికి ఎందుకు తిరిగి ఇవ్వాలి?
వృతం వానరకోటీభిః ససుగ్రీవం సలక్ష్మణమ్। పశ్య కైశ్చిదహోభిశ్చ రాఘవం నిహతం మయా
అనేక కోట్లు వానరులతో, సుగ్రీవుడు, లక్ష్మణుడు తోడుగా ఉన్న రాఘవుని, కొన్ని రోజుల్లోనే నేను సంహరిస్తానని చూడు.
ద్వన్ద్వే యస్య న తిష్ఠన్తి దైవతాన్యపి సంయుగే। స కస్మాద్ రావణో యుద్ధే భయమాహారయిష్యతి
యుద్ధంలో దేవతలు కూడా నన్ను ఎదుర్కోలేరు. అలాంటప్పుడు రావణుడు యుద్ధంలో ఎందుకు భయపడాలి?
ద్విధా భజ్యేయమప్యేవం న నమేయం తు కస్యచిత్। ఏష మే సహజో దోషః స్వభావో దురతిక్రమః
నేను రెండు ముక్కలైనా, ఎవరికీ వంగను. ఇది నా సహజమైన లోపం, మార్చలేని స్వభావం.
యది తావత్ సముద్రే తు సేతుర్బద్ధో యదృచ్ఛయా। రామేణ విస్మయః కోఽత్ర యేన తే భయమాగతమ్
రాముడు సముద్రంపై వంతెన కట్టాడని నిజమే అయినా, దానిలో ఆశ్చర్యం ఏముంది? నీవు ఎందుకు భయపడుతున్నావు?
స తు తీర్త్వార్ణవం రామః సహ వానరసేనయా। ప్రతిజానామి తే సత్యం న జీవన్ ప్రతియాస్యతి
రాముడు వానరసేనతో సముద్రాన్ని దాటి వచ్చినా, నిజంగా చెప్పుతున్నాను, అతడు బతికి తిరిగి వెళ్లడు.
ఏవం బ్రువాణం సంరబ్ధం రుష్టం విజ్ఞాయ రావణమ్। వ్రీడితో మాల్యవాన్ వాక్యం నోత్తరం ప్రత్యపద్యత
అలా కోపంతో మాట్లాడుతున్న రావణుడిని గమనించిన మాల్యవాన్, సిగ్గుతో ఏమీ సమాధానం చెప్పలేదు.
జయాశిషా తు రాజానం వర్ధయిత్వా యథోచితమ్। మాల్యవానభ్యనుజ్ఞాతో జగామ స్వం నివేశనమ్
విజయం కలగాలని రాజును ఆశీర్వదించి, అనుమతి తీసుకుని, మాల్యవాన్ తన ఇంటికి వెళ్లిపోయాడు.
రావణస్తు సహామాత్యో మన్త్రయిత్వా విమృశ్య చ। లఙ్కాయాస్తు తదా గుప్తిం కారయామాస రాక్షసః
ఆ తరువాత రావణుడు తన మంత్రులతో కలిసి ఆలోచించి, లంకకు రక్షణ ఏర్పాట్లు చేయించాడు.
వ్యాదిదేశ చ పూర్వస్యాం ప్రహస్తం ద్వారి రాక్షసమ్। దక్షిణస్యాం మహావీర్యౌ మహాపార్శ్వమహోదరౌ
తూర్పు ద్వారానికి ప్రహస్తుడిని నియమించి, దక్షిణ ద్వారానికి మహాపార్శ్వుడు, మహోదరుడు అనే వీరులను నియమించాడు.
పశ్చిమాయామథ ద్వారి పుత్రమిన్ద్రజితం తదా। వ్యాదిదేశ మహామాయం రాక్షసైర్బహుభిర్వృతమ్
పశ్చిమ ద్వారానికి తన కుమారుడు ఇంద్రజిత్తును, గొప్ప మాయలు తెలిసినవాడిని, అనేక రాక్షసులతో కూడి నియమించాడు.
ఉత్తరస్యాం పురద్వారి వ్యాదిశ్య శుకసారణౌ। స్వయం చాత్ర గమిష్యామి మన్త్రిణస్తానువాచ హ
ఉత్తర ద్వారానికి శుకుడు, సారణుడు ఇద్దరినీ నియమించి, 'నేను ఇక్కడికి వెళ్తాను' అని తన మంత్రులకు చెప్పాడు.
రాక్షసం తు విరూపాక్షం మహావీర్యపరాక్రమమ్। మధ్యమేఽస్థాపయద్ గుల్మే బహుభిః సహ రాక్షసైః
వీర్యవంతుడైన విరూపాక్షుడిని అనేక రాక్షసులతో కలిపి మధ్య భాగంలో ఉంచాడు.
ఏవం విధానం లఙ్కాయాం కృత్వా రాక్షసపుంగవః। కృతకృత్యమివాత్మానం మన్యతే కాలచోదితః
ఇలా లంకను రక్షించేందుకు ఏర్పాట్లు చేసిన రాక్షసుల్లో శ్రేష్ఠుడు, కాలం ప్రభావంతో తన పని పూర్తయిందని భావించాడు.
విసర్జయామాస తతః స మన్త్రిణో విధానమాజ్ఞాప్య పురస్య పుష్కలమ్। జయాశిషా మన్త్రిగణేన పూజితో వివేశ సోఽన్తఃపురమృద్ధిమన్మహత్
తర్వాత మంత్రులను పిలిచి, పట్టణం మొత్తం ఏర్పాట్లు చేయమని ఆదేశించి, మంత్రుల విజయాశీస్సులతో సత్కరింపబడి, గొప్ప అంతఃపురంలోకి ప్రవేశించాడు.
thumb|సప్తత్రింశః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే యుద్ధకాణ్డే సప్తత్రింశః సర్గః ॥౬-
శ్రీ వాల్మీకి రామాయణంలో యుద్ధకాండలో ముప్పై ఏడవ అధ్యాయం వినవచ్చు.
నరవానరరాజానౌ స తు వాయుసుతః కపిః। జామ్బవానృక్షరాజశ్చ రాక్షసశ్చ విభీషణః
అక్కడ నరరాజు, వానరరాజు, వాయుపుత్రుడు, జాంబవంతుడు అనే రిక్షరాజు, రాక్షసుడైన విభీషణుడు ఉన్నారు.
అఙ్గదో వాలిపుత్రశ్చ సౌమిత్రిః శరభః కపిః। సుషేణః సహదాయాదో మైన్దో ద్వివిద ఏవ చ
వాలి కుమారుడు అంగదుడు, సౌమిత్రి, శరభ అనే వానరుడు, తన కుమారుడితో సుషేణుడు, అలాగే మైందుడు, ద్వివిదుడు ఉన్నారు.
గజో గవాక్షః కుముదో నలోఽథ పనసస్తథా। అమిత్రవిషయం ప్రాప్తాః సమవేతాః సమర్థయన్
గజ, గవాక్ష, కుముద, నల, పనస కూడా కలిసి, శత్రువుల ప్రాంతంలోకి ప్రవేశించి, ఒకరిని ఒకరు ప్రోత్సహిస్తూ ముందుకు సాగారు.
ఇయం సా లక్ష్యతే లఙ్కా పురీ రావణపాలితా। సాసురోరగగన్ధర్వైరమరైరపి దుర్జయా
ఇదిగో మన ముందున్న లంకా నగరం, రావణుడు పాలిస్తున్నాడు. దేవతలు, అసురులు, నాగులు, గంధర్వులు కూడా దానిని జయించలేరు.
కార్యసిద్ధిం పురస్కృత్య మన్త్రయధ్వం వినిర్ణయే। నిత్యం సంనిహితో యత్ర రావణో రాక్షసాధిపః
మన కార్యసిద్ధిని ముందుగా ఉంచుకొని, ఇక్కడ ఎప్పుడూ ఉండే రాక్షసాధిపతి రావణుని గురించి మనం చర్చిద్దాం.