స ప్రమాదాత్ ప్రవృద్ధస్తేఽధర్మోఽహిర్గ్రసతే హి నః। వివర్ధయతి పక్షం చ సురాణాం సురభావనః
నీ నిర్లక్ష్యంతో అధర్మం పెరిగిపోయింది. అది ఇప్పుడు పాము లాగా మనలను మింగేస్తోంది. దేవతలను సృష్టించినవాడు వారి వర్గాన్ని పెంచుతున్నాడు.
విషయేషు ప్రసక్తేన యత్కించిత్కారిణా త్వయా। ఋషీణామగ్నికల్పానాముద్వేగో జనితో మహాన్
విషయాలలో ఆసక్తి చూపుతూ, నీవు నిర్లక్ష్యంగా వ్యవహరించడంతో, అగ్నిలాంటి ఋషులకు గొప్ప బాధ కలిగింది.
తేషాం ప్రభావో దుర్ధర్షః ప్రదీప్త ఇవ పావకః। తపసా భావితాత్మానో ధర్మస్యానుగ్రహే రతాః
వారి శక్తి తట్టుకోలేనిది, అగ్ని మాదిరిగా మండుతుంది. వారు తపస్సుతో పవిత్రులై, ధర్మాన్ని ఆనందంగా అనుసరిస్తారు.
ముఖ్యైర్యజ్ఞైర్యజన్త్యేతే తైస్తైర్యత్తే ద్విజాతయః। జుహ్వత్యగ్నీంశ్చ విధివద్ వేదాంశ్చోచ్చైరధీయతే
ఆ ద్విజులు ప్రధాన యజ్ఞాలతో ఆరాధిస్తారు. ఆ యజ్ఞాలతోనే అగ్నికి విధిగా హోమాలు చేసి, వేదాలను గొప్పగా ఉచ్చరిస్తారు.
అభిభూయ చ రక్షాంసి బ్రహ్మఘోషానుదీరయన్। దిశో విప్రద్రుతాః సర్వాః స్తనయిత్నురివోష్ణగే
రాక్షసులను జయించి, బ్రహ్మఘోషాలతో దిక్కులను మారుమోగించగా, ఆ గర్జనలు వేసవిలో మేఘం మోగినట్టు అన్ని దిక్కుల్నీ కలకలం చేశాయి.
ఋషీణామగ్నికల్పానామగ్నిహోత్రసముత్థితః। ఆదత్తే రక్షసాం తేజో ధూమో వ్యాప్య దిశో దశ
అగ్నిలాంటి ఋషుల యజ్ఞాగ్నుల నుంచి లేచిన పొగ, పది దిక్కులనూ వ్యాపించి, రాక్షసుల తేజస్సును హరించేస్తోంది.
తేషు తేషు చ దేశేషు పుణ్యేష్వేవ దృఢవ్రతైః। చర్యమాణం తపస్తీవ్రం సంతాపయతి రాక్షసాన్
ఆ పవిత్రమైన ప్రాంతాల్లో, దృఢనిశ్చయంతో తపస్సు చేస్తున్నవారి ఘోరమైన తపస్సు రాక్షసులను బాధిస్తోంది.
దేవదానవయక్షేభ్యో గృహీతశ్చ వరస్త్వయా। మనుష్యా వానరా ఋక్షా గోలాఙ్గూలా మహాబలాః। బలవన్త ఇహాగమ్య గర్జన్తి దృఢవిక్రమాః
దేవతలు, దానవులు, యక్షుల నుంచి నీవు వరం పొందినప్పటికీ, ఇప్పుడు మనుషులు, వానరులు, ఎలుగుబంట్లు, గొప్ప బలశాలులు అయిన గొల్లంగూరలు ఇక్కడికి వచ్చి, దృఢమైన పరాక్రమంతో గర్జిస్తున్నారు.
ఉత్పాతాన్ వివిధాన్ దృష్ట్వా ఘోరాన్ బహువిధాన్ బహూన్। వినాశమనుపశ్యామి సర్వేషాం రక్షసామహమ్
విధివిధమైన భయంకరమైన అపశకునాలు చూస్తూ, రాక్షసులందరికీ వినాశనం సమీపిస్తున్నదని నేను అనుకుంటున్నాను.
ఖరాభిస్తనితా ఘోరా మేఘాః ప్రతిభయంకరాః। శోణితేనాభివర్షన్తి లఙ్కాముష్ణేన సర్వతః
కరడుగొమ్ముల వలె గాఢమైన, భయంకరమైన మేఘాలు, భయపెట్టేలా ఉష్ణమైన రక్తాన్ని లంక మీద అంతటా కురిపిస్తున్నాయి.
రుదతాం వాహనానాం చ ప్రపతన్త్యశ్రుబిన్దవః। రజోధ్వస్తా వివర్ణాశ్చ న ప్రభాన్తి యథాపురమ్
వాహనాలు ఏడుస్తూ ఉండగా, వాటి కన్నీటి బిందువులు పడుతున్నాయి; ధూళితో కప్పబడి, అవి రంగు కోల్పోయి, మునుపటి వలె ప్రకాశించవు.
వ్యాలా గోమాయవో గృధ్రా వాశ్యన్తి చ సుభైరవమ్। ప్రవిశ్య లఙ్కామారామే సమవాయాంశ్చ కుర్వతే
అడవి జంతువులు, గోమాయిలు, గద్దలు భయంకరంగా అరుస్తూ, లంకా తోటల్లోకి వచ్చి, గుంపులుగా కూడిపోతున్నాయి.
కాలికాః పాణ్డురైర్దన్తైః ప్రహసన్త్యగ్రతః స్థితాః। స్త్రియః స్వప్నేషు ముష్ణన్త్యో గృహాణి ప్రతిభాష్య చ
నల్లని, తెల్లని పళ్లతో ఉన్న స్త్రీలు ముందుగా నిలబడి నవ్వుతూ ఉంటారు; కలల్లో స్త్రీలు ఇళ్లలో దొంగతనాలు చేసి, అపశకునంగా మాట్లాడుతున్నారు.
గృహాణాం బలికర్మాణి శ్వానః పర్యుపభుఞ్జతే। ఖరా గోషు ప్రజాయన్తే మూషకా నకులేషు చ
ఇళ్లలో చేసే బలి కార్యక్రమాలను కుక్కలు తింటున్నాయి; ఆవులలో కరడుగొమ్ములు పుడుతున్నాయి, ముంగిసలలో ఎలుకలు పుడుతున్నాయి.
మార్జారా ద్వీపిభిః సార్ధం సూకరాః శునకైః సహ। కింనరా రాక్షసైశ్చాపి సమేయుర్మానుషైః సహ
పిల్లులు చిరుతపులులతో, పంది కుక్కలతో కలిసిపోతున్నాయి; కిన్నరులు, రాక్షసులు కూడా మనుషులతో కలిసిపోతున్నారు.
పాణ్డురా రక్తపాదాశ్చ విహగాః కాలచోదితాః। రాక్షసానాం వినాశాయ కపోతా విచరన్తి చ
కాల ప్రభావంతో, తెల్లని, ఎర్ర పాదాలతో ఉన్న పావురాలు రాక్షసుల వినాశనానికి చుట్టూ తిరుగుతున్నాయి.
చీచీకూచీతి వాశన్త్యః శారికా వేశ్మసు స్థితాః। పతన్తి గ్రథితాశ్చాపి నిర్జితాః కలహైషిభిః
ఇళ్లలో ఉన్న మైన పక్షులు 'చీచీకూ' అని అరుస్తూ, కలహానికి సిద్ధంగా ఉన్నవారి చేతిలో చిక్కుకుని, పడిపోతున్నాయి.
పక్షిణశ్చ మృగాః సర్వే ప్రత్యాదిత్యం రుదన్తి తే। కరాలో వికటో ముణ్డః పురుషః కృష్ణపిఙ్గలః
పక్షులు, జంతువులన్నీ సూర్యుని వైపు తిరిగి ఏడుస్తున్నాయి; భయంకరమైన, భయానకమైన, ముండచుండి, నల్లగా, పింగళంగా ఉన్న ఒక మనిషి కనిపిస్తున్నాడు.
కాలో గృహాణి సర్వేషాం కాలే కాలేఽన్వవేక్షతే। ఏతాన్యన్యాని దుష్టాని నిమిత్తాన్యుత్పతన్తి చ
కాలమూర్తి అందరి ఇళ్లను మళ్లీ మళ్లీ పరిశీలిస్తున్నాడు; ఇవి కాకుండా మరికొన్ని దుష్ట అపశకునాలు కూడా కలుగుతున్నాయి.
యేన బద్ధః సముద్రే చ సేతుః స పరమాద్భుతః। కురుష్వ నరరాజేన సంధిం రామేణ రావణ। జ్ఞాత్వావధార్య కర్మాణి క్రియతామాయతిక్షమమ్
ఎవరైతే సముద్రంపై అద్భుతమైన వంతెన కట్టారో, ఓ రావణా! ఆ రామునితో, నరరాజుతో సఖ్యత చేసుకో. భవిష్యత్తుకు ఏది శ్రేయస్కరమో తెలుసుకుని ఆచరించు.
ఇదం వచస్తస్య నిగద్య మాల్యవాన్ పరీక్ష్య రక్షోధిపతేర్మనః పునః। అనుత్తమేషూత్తమపౌరుషో బలీ బభూవ తూష్ణీం సమవేక్ష్య రావణమ్
ఈ మాటలు చెప్పిన మాల్యవాన్, రాక్షసాధిపతి మనసును పరిశీలించి, అపూర్వమైన, ఉత్తమమైన పరాక్రమశాలి వృద్ధుడు, రావణుని వైపు చూస్తూ మౌనంగా నిలిచిపోయాడు.
thumb|షట్త్రింశః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే యుద్ధకాణ్డే షట్త్రింశః సర్గః ॥౬-
శ్రీమద్వాల్మీకి రామాయణంలో యుద్ధకాండలో ముప్పై ఆరవ సర్గను వినండి.
తత్ తు మాల్యవతో వాక్యం హితముక్తం దశాననః। న మర్షయతి దుష్టాత్మా కాలస్య వశమాగతః
మాల్యవాన్ చెప్పిన మంచి మాటలను, దుష్టమనస్కుడైన దశముఖుడు, కాలబలానికి లోనై, సహించలేకపోయాడు.
స బద్ధ్వా భ్రుకుటిం వక్త్రే క్రోధస్య వశమాగతః। అమర్షాత్ పరివృత్తాక్షో మాల్యవన్తమథాబ్రవీత్
కోపంతో భ్రుకుటి చిట్లించి, కన్నులు తిరిగిపోయి, ఆగ్రహానికి లోనై, మాల్యవాన్ను రావణుడు తిట్టాడు.
హితబుద్ధ్యా యదహితం వచః పరుషముచ్యతే। పరపక్షం ప్రవిశ్యైవ నైతచ్ఛ్రోత్రగతం మమ
మంచి ఉద్దేశంతో చెప్పిన మాట harshగా ఉంటే, అది శత్రువుని పక్షాన చెప్పినట్లయితే, అలాంటి మాటలు నేను వినను.
మానుషం కృపణం రామమేకం శాఖామృగాశ్రయమ్। సమర్థం మన్యసే కేన త్యక్తం పిత్రా వనాశ్రయమ్
మనుష్యుడైన, దయనీయుడైన, అడవిలో ఒంటరిగా జీవిస్తున్న, తండ్రిచేత విడిచిపెట్టబడిన రాముడిని నీవు ఎలా శక్తివంతుడిగా భావిస్తున్నావు?
రక్షసామీశ్వరం మాం చ దేవానాం చ భయంకరమ్। హీనం మాం మన్యసే కేన అహీనం సర్వవిక్రమైః
రాక్షసుల అధిపతిని, దేవతలకు భయంకరుడైన నన్ను, అన్ని పరాక్రమాల్లో నాకేమీ లోపం లేనప్పుడు, నీవు ఎలా బలహీనుడిగా చూస్తున్నావు?
వీరద్వేషేణ వా శఙ్కే పక్షపాతేన వా రిపోః। త్వయాహం పరుషాణ్యుక్తో పరప్రోత్సాహనేన వా
వీరుల పట్ల ద్వేషంతోనా, శత్రువుని పక్షపాతం వల్లనా, లేక ఇతరులను ఉత్సాహపరిచే ఉద్దేశంతోనా, నువ్వు నన్ను కఠినంగా మాట్లాడావని అనుమానిస్తున్నాను.
ప్రభవన్తం పదస్థం హి పరుషం కోఽభిభాషతే। పణ్డితః శాస్త్రతత్త్వజ్ఞో వినా ప్రోత్సాహనేన వా
పదవిలో ఉన్నవాడిని, శాస్త్రజ్ఞుడైన, తెలివైనవాడు, శత్రువుని ఉత్సాహపరిచే ఉద్దేశం లేకుండా, ఎవరు కఠినంగా మాట్లాడతారు?
ఆనీయ చ వనాత్ సీతాం పద్మహీనామివ శ్రియమ్। కిమర్థం ప్రతిదాస్యామి రాఘవస్య భయాదహమ్
అడవిలో నుండి సీతను తీసుకొచ్చిన తరువాత, కమలాన్ని కోల్పోయిన లక్ష్మీలా ఆమెను తీసుకొచ్చాను. భయంతో నేను ఆమెను రాఘవునికి ఎందుకు తిరిగి ఇవ్వాలి?