తత్ర తత్ర చ సంనద్ధాః సమ్పతన్తి సహస్రశః। ఆపూర్యన్తే రాజమార్గాః సైన్యైరద్భుతదర్శనైః
ఇక్కడ అక్కడ రక్షణతో ఉన్న వేలాది సైనికులు పరుగెత్తుతున్నారు; రాజమార్గాలు అద్భుతంగా కనిపించే సైన్యాలతో నిండిపోయాయి.
వేగవద్భిర్నదద్భిశ్చ తోయౌఘైరివ సాగరః। శస్త్రాణాం చ ప్రసన్నానాం చర్మణాం వర్మణాం తథా
వేగంగా మోగుతున్న నీటి ప్రవాహాల్లా, సముద్రంలా, మెరిసే ఆయుధాలు, కవచాలు, తోడులు కూడా అక్కడ కనిపిస్తున్నాయి.
రథవాజిగజానాం చ రాక్షసేన్ద్రానుయాయినామ్। సమ్భ్రమో రక్షసామేష హృషితానాం తరస్వినామ్
రాక్షసాధిపతిని అనుసరించే రథాలు, గుర్రాలు, ఏనుగులతో పాటు, ఉల్లాసంగా, వేగంగా ఉన్న రాక్షసుల కలకలం ఇది.
ప్రభాం విసృజతాం పశ్య నానావర్ణసముత్థితామ్। వనం నిర్దహతో ఘర్మే యథా రూపం విభావసోః
ఎన్నో రంగుల్లో వెలుగులు వెలువడుతున్న దృశ్యాన్ని చూడు; వేసవిలో అరణ్యాన్ని దహించే అగ్ని ఎలా కనిపిస్తుందో అలాగే ఉంది.
ఘణ్టానాం శృణు నిర్ఘోషం రథానాం శృణు నిఃస్వనమ్। హయానాం హేషమాణానాం శృణు తూర్యధ్వనిం తథా
ఘంటల మోగుడు, రథాల గర్జన, గుర్రాల హీనాలు, వాద్యాల శబ్దం — ఇవన్నీ విను.
ఉద్యతాయుధహస్తానాం రాక్షసేన్ద్రానుయాయినామ్। సమ్భ్రమో రక్షసామేష తుములో లోమహర్షణమ్
రాక్షసాధిపతిని అనుసరించే, ఆయుధాలు ఎత్తిన రాక్షసుల కలకలం ఎంత భయంకరంగా, రోమాంచకంగా ఉందో చూడు.
శ్రీస్త్వాం భజతి శోకఘ్నీ రక్షసాం భయమాగతమ్। రామః కమలపత్రాక్షో దైత్యానామివ వాసవః
నీకు అదృష్టం కలుగుతోంది, ఇది బాధను తొలగిస్తుంది; రాక్షసులకు భయం వచ్చింది. కమలదళపు కన్నుల రాముడు, దైత్యుల మధ్య ఇంద్రుడిలా ఉన్నాడు.
అవజిత్య జితక్రోధస్తమచిన్త్యపరాక్రమః। రావణం సమరే హత్వా భర్తా త్వాధిగమిష్యతి
కోపాన్ని జయించి, అపారమైన శౌర్యంతో రాముడు యుద్ధంలో రావణుడిని సంహరించి, మళ్లీ నీ భర్తవుతాడు.
విక్రమిష్యతి రక్షఃసు భర్తా తే సహలక్ష్మణః। యథా శత్రుషు శత్రుఘ్నో విష్ణునా సహ వాసవః
నీ భర్త లక్ష్మణుడితో కలిసి రాక్షసుల మధ్య పరాక్రమాన్ని చూపిస్తాడు, శత్రువులపై విష్ణుతో కలిసి ఇంద్రుడు చేసినట్టు.
ఆగతస్య హి రామస్య క్షిప్రమఙ్కాగతాం సతీమ్। అహం ద్రక్ష్యామి సిద్ధార్థాం త్వాం శత్రౌ వినిపాతితే
రాముడు వచ్చినప్పుడు, శత్రువు నశించిన తర్వాత, నీవు ఆయన మడిలో ఆనందంగా కూర్చుని ఉన్న దృశ్యాన్ని నేను త్వరలో చూస్తాను.
అచిరాన్మోక్ష్యతే సీతే దేవి తే జఘనం గతామ్। ధృతామేకాం బహూన్ మాసాన్ వేణీం రామో మహాబలః
సీతా దేవి, నీవు ఎన్నో నెలలు ఓపికగా భరించిన ఈ బంధనాన్ని మహాబలుడు రాముడు త్వరలోనే నీకు తొలగిస్తాడు.
తస్య దృష్ట్వా ముఖం దేవి పూర్ణచన్ద్రమివోదితమ్। మోక్ష్యసే శోకజం వారి నిర్మోకమివ పన్నగీ
సీతా దేవి, రాముని ముఖం పూర్ణచంద్రుడిలా ప్రకాశిస్తూ నీకు కనిపించినప్పుడు, నీవు బాధతో వచ్చిన కన్నీళ్లను పాము తన చర్మాన్ని వదిలేసినట్లు విడిచిపెడతావు.
రావణం సమరే హత్వా నచిరాదేవ మైథిలి। త్వయా సమగ్రః ప్రియయా సుఖార్హో లప్స్యతే సుఖమ్
మైతిలీ, రాముడు యుద్ధంలో రావణుణ్ని సంహరించిన తరువాత, తన ప్రియమైన నీవు అతనితో కలిసి ఉండగా, త్వరలోనే ఆనందాన్ని పొందతాడు.
సభాజితా త్వం రామేణ మోదిష్యసి మహాత్మనా। సువర్షేణ సమాయుక్తా యథా సస్యేన మేదినీ
రాముడు నిన్ను గౌరవించి, మహాత్ముడైన అతనితో నీవు సంతోషంగా ఉంటావు. మంచి వర్షాకాలంలో భూమి పంటలతో నిండిపోవడం లాగా నీవు ఆనందిస్తావు.
గిరివరమభితో వివర్తమానో హయ ఇవ మణ్డలమాశు యః కరోతి। తమిహ శరణమభ్యుపైహి దేవి దివసకరం ప్రభవో హ్యయం ప్రజానామ్
పర్వతాన్ని చుట్టూ వేగంగా తిరిగే గుర్రంలా, సీతా దేవి, నీవు ఇక్కడ అతనిని ఆశ్రయించు. ఎందుకంటే అతడు సూర్యుడిలా ప్రకాశించి, సమస్త ప్రాణులకు మూలకారణం.
thumb|చతుస్త్రింశః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే యుద్ధకాణ్డే చతుస్త్రింశః సర్గః ॥౬-
శ్రీమద్వాల్మీకి రామాయణంలో యుద్ధకాండలో ముప్పత్తి నాలుగవ సర్గను వినండి.
అథ తాం జాతసంతాపాం తేన వాక్యేన మోహితామ్। సరమా హ్లాదయామాస మహీం దగ్ధామివామ్భసా
ఆ సమయంలో ఆ మాటలతో బాధతో మునిగిపోయిన సీతను, సరం నీళ్ళు పొగబడి పోయిన భూమిని చల్లార్చినట్లు, సారమా ఓదార్చింది.
తతస్తస్యా హితం సఖ్యాశ్చికీర్షన్తీ సఖీ వచః। ఉవాచ కాలే కాలజ్ఞా స్మితపూర్వాభిభాషిణీ
తన స్నేహితురాలికి మేలు చేయాలని కోరుకున్న సారమా, సరైన సమయంలో చిరునవ్వుతో మాట్లాడుతూ, మిత్రభావంతో మాటలు చెప్పింది.
ఉత్సహేయమహం గత్వా త్వద్వాక్యమసితేక్షణే। నివేద్య కుశలం రామే ప్రతిచ్ఛన్నా నివర్తితుమ్
కృష్ణనేత్రా, నేను వెళ్లి నీ సందేశాన్ని రామునికి రహస్యంగా చెప్పి, అతని క్షేమ సమాచారాన్ని తీసుకుని ఎవరికీ తెలియకుండా తిరిగి రావగలను.
నహి మే క్రమమాణాయా నిరాలమ్బే విహాయసి। సమర్థో గతిమన్వేతుం పవనో గరుడోఽపి వా
నేను ఆకాశంలో నిర్బంధంగా ప్రయాణిస్తుంటే, నా వేగాన్ని గాలి గానీ, గరుడుడు గానీ అందుకోలేరు.
ఏవం బ్రువాణాం తాం సీతా సరమామిదమబ్రవీత్। మధురం శ్లక్ష్ణయా వాచా పూర్వశోకాభిపన్నయా
ఇలా సారమా మాట్లాడుతుండగా, గత బాధతో ఉన్నా కూడా, సీతా మధురంగా, మృదువుగా ఆమెతో ఇలా చెప్పింది.
సమర్థా గగనం గన్తుమపి చ త్వం రసాతలమ్। అవగచ్ఛాద్య కర్తవ్యం కర్తవ్యం తే మదన్తరే
నీవు ఆకాశానికి ఎగిరిపోవడం, లేదా పాతాళానికి చేరుకోవడం కూడా చేయగలవు. ఇప్పుడు నాకోసం ఏం చేయాలో, నీకు ఏం చేయాలో తెలుసుకో.
మత్ప్రియం యది కర్తవ్యం యది బుద్ధిః స్థిరా తవ। జ్ఞాతుమిచ్ఛామి తం గత్వా కిం కరోతీతి రావణః
నాకు ఇష్టమైనది చేయాలని నీకు మనసుంటే, నీ బుద్ధి స్థిరంగా ఉంటే, రావణుడు ఇప్పుడు ఏం చేస్తున్నాడో వెళ్లి తెలుసుకోమని నేను కోరుకుంటున్నాను.
స హి మాయాబలః క్రూరో రావణః శత్రురావణః। మాం మోహయతి దుష్టాత్మా పీతమాత్రేవ వారుణీ
రావణుడు దుర్మార్గుడు, మాయాబలంతో నన్ను మభ్యపెడుతున్నాడు. అతడు నాకు శత్రువు, చెడ్డ మనసున్నవాడు. మద్యం తాగిన తరువాత మనసు ఎలా అయిపోతుందో, నన్ను కూడా అలానే అయిపోతున్నాను.
తర్జాపయతి మాం నిత్యం భర్త్సాపయతి చాసకృత్। రాక్షసీభిః సుఘోరాభిర్యో మాం రక్షతి నిత్యశః
అతడు నన్ను ప్రతిరోజూ బెదిరిస్తాడు, పదే పదే దుర్భాషలు మాట్లాడతాడు. భయంకరమైన రాక్షసస్త్రీలు నన్ను ఎప్పుడూ కాపాడుతూ ఉంటారు.
ఉద్విగ్నా శఙ్కితా చాస్మి న స్వస్థం చ మనో మమ। తద్భయాచ్చాహముద్విగ్నా అశోకవనికాం గతా
నాకు ఎప్పుడూ భయం, అనుమానం. నా మనసు ప్రశాంతంగా లేదు. అతడిని భయపడి నేను అశోకవనానికి వచ్చాను.
యది నామ కథా తస్య నిశ్చితం వాపి యద్భవేత్। నివేదయేథాః సర్వం తద్ వరో మే స్యాదనుగ్రహః
అతనికి సంబంధించిన ఏదైనా ఖచ్చితమైన వార్త లేదా కథ ఉంటే, దయచేసి నన్ను అన్నీ చెప్పు. అది నాకు గొప్ప ఉపకారం అవుతుంది.
సాప్యేవం బ్రువతీం సీతాం సరమా మృదుభాషిణీ। ఉవాచ వదనం తస్యాః స్పృశన్తీ బాష్పవిక్లవమ్
సీత ఇలా చెప్పగా, మృదువుగా మాట్లాడే సారమా, ఆమె కన్నీళ్లతో తడిసిన ముఖాన్ని తడుముతూ సమాధానం చెప్పింది.
ఏష తే యద్యభిప్రాయస్తస్మాద్ గచ్ఛామి జానకి। గృహ్య శత్రోరభిప్రాయముపావర్తామి మైథిలి
ఇది నీ కోరిక అయితే, జానకి, నేను వెళ్ళి శత్రువు ఉద్దేశ్యం తెలుసుకొని తిరిగి వస్తాను, మైతిలి.
ఏవముక్త్వా తతో గత్వా సమీపం తస్య రక్షసః। శుశ్రావ కథితం తస్య రావణస్య సమన్త్రిణః
అలా చెప్పి, ఆ రాక్షసుని దగ్గరకు వెళ్లి, రావణుడు తన మంత్రులతో చెప్పిన మాటలు ఆమె వినింది.