ఏతచ్ఛ్రుత్వా దశగ్రీవో రాక్షసప్రతివేదితమ్। అశోకవనికాం త్యక్త్వా మన్త్రిణాం దర్శనం యయౌ
ఈ మాటలు రాక్షసుని నోట వినగానే, పది తలలున్న రావణుడు అశోకవనాన్ని వదిలి, మంత్రులను చూడటానికి వెళ్లాడు.
స తు సర్వం సమర్థ్యైవ మన్త్రిభిః కృత్యమాత్మనః। సభాం ప్రవిశ్య విదధే విదిత్వా రామవిక్రమమ్
తన మంత్రులతో కలిసి, రాముని శక్తిని తెలుసుకొని, కావలసిన పనులన్నీ ఆలోచించి, సభలోకి ప్రవేశించి ఏర్పాట్లు చేశాడు.
అన్తర్ధానం తు తచ్ఛీర్షం తచ్చ కార్ముకముత్తమమ్। జగామ రావణస్యైవ నిర్యాణసమనన్తరమ్
రావణుడు అక్కడి నుండి వెళ్లిన వెంటనే, ఆ తల, ఆ అద్భుతమైన విల్లు కనబడకుండా పోయాయి.
రాక్షసేన్ద్రస్తు తైః సార్ధం మన్త్రిభిర్భీమవిక్రమైః। సమర్థయామాస తదా రామకార్యవినిశ్చయమ్
రాక్షసుల అధిపతి రావణుడు, భయంకరమైన శక్తిగల మంత్రులతో కలిసి, రాముని గురించి ఏం చేయాలో ఆలోచించాడు.
అవిదూరస్థితాన్ సర్వాన్ బలాధ్యక్షాన్ హితైషిణః। అబ్రవీత్ కాలసదృశం రావణో రాక్షసాధిపః
అప్పుడే దగ్గర ఉన్న సైన్యాధిపతులు, తన మిత్రులు అయిన వారందరినీ రాక్షసాధిపతి రావణుడు, మరణం లాంటి కఠినమైన మాటలతో ఉద్దేశించి పలికాడు.
శీఘ్రం భేరీనినాదేన స్ఫుటం కోణాహతేన మే। సమానయధ్వం సైన్యాని వక్తవ్యం చ న కారణమ్
వేగంగా, మెల్లగా కాకుండా, బలంగా మృదంగాన్ని కొట్టి, సైన్యాన్ని సమీకరించండి. కారణం చెప్పాల్సిన అవసరం లేదు.
తతస్తథేతి ప్రతిగృహ్య తద్వచ- స్తదైవ దూతాః సహసా మహద్ బలమ్। సమానయంశ్చైవ సమాగతం చ న్యవేదయన్ భర్తరి యుద్ధకాఙ్క్షిణి
అవును అని ఆజ్ఞను స్వీకరించి, దూతలు వెంటనే గొప్ప సైన్యాన్ని కూడగట్టారు. యుద్ధానికి ఉత్సాహంగా ఉన్న తమ అధిపతికి, చేరినవారు, ఇంకా వస్తున్నవారు అన్నీ నివేదించారు.
thumb|త్రయస్త్రింశః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే యుద్ధకాణ్డే త్రయస్త్రింశః సర్గః ॥౬-
శ్రీ వాల్మీకి రామాయణంలోని యుద్ధకాండలో ముప్పత్తి మూడవ సర్గను వినండి.
సీతాం తు మోహితాం దృష్ట్వా సరమా నామ రాక్షసీ। ఆససాదాథ వైదేహీం ప్రియాం ప్రణయినీ సఖీమ్
సీతను మాయలో పడిపోయినదిగా చూసి, సరమా అనే రాక్షసీ, ప్రియమైన సఖిగా, ప్రేమతో వైదేహిని దగ్గరికి వచ్చింది.
మోహితాం రాక్షసేన్ద్రేణ సీతాం పరమదుఃఖితామ్। ఆశ్వాసయామాస తదా సరమా మృదుభాషిణీ
రాక్షసేంద్రుడి చేత మోసపోయి, తీవ్రంగా బాధపడుతున్న సీతను, మృదువుగా మాట్లాడే సరమా ఆ సమయంలో ఓదార్చింది.
సా హి తత్ర కృతా మిత్రం సీతయా రక్ష్యమాణయా। రక్షన్తీ రావణాదిష్టా సానుక్రోశా దృఢవ్రతా
అక్కడ సరమా, దయతో, దృఢనిశ్చయంతో, సీతకు స్నేహితురాలిగా మారింది. సీత రక్షణలో ఉండగా, రావణుడు ఆమెను కాపలాగా నియమించాడు.
సా దదర్శ సఖీ సీతాం సరమా నష్టచేతనామ్। ఉపావృత్యోత్థితాం ధ్వస్తాం వడవామివ పాంసుషు
ఆ సఖి సరమా, జ్ఞానం కోల్పోయి, ఒంటరిగా పడి ఉన్న సీతను, మట్టిలో కూలిన కుదిరిన గుఱ్ఱంలా చూసింది.
తాం సమాశ్వాసయామాస సఖీస్నేహేన సువ్రతామ్। సమాశ్వసిహి వైదేహి మా భూత్ తే మనసో వ్యథా। ఉక్తా యద్ రావణేన త్వం ప్రయుక్తశ్చ స్వయం త్వయా
ఆ స్నేహంతో, సీతను ఓదార్చుతూ, 'వైదేహి, ధైర్యంగా ఉండు. నీ మనసుకు బాధ కలగనివ్వకు. రావణుడు చెప్పిన మాటలు, నువ్వు నిశ్చయించుకున్నది—' అని చెప్పింది.
సఖీస్నేహేన తద్ భీరు మయా సర్వం ప్రతిశ్రుతమ్। లీనయా గహనే శూన్యే భయముత్సృజ్య రావణాత్। తవ హేతోర్విశాలాక్షి నహి మే రావణాద్ భయమ్
'సఖిగా నీ కోసం నేను అన్నీ వాగ్దానం చేశాను. అడవిలో ఒంటరిగా దాగి, రావణుడి భయాన్ని వదిలేసి, విశాలమైన కళ్లవాడా, నీకోసం నాకు రావణుడి భయం లేదు' అని సరమా చెప్పింది.
స సమ్భ్రాన్తశ్చ నిష్క్రాన్తో యత్కృతే రాక్షసేశ్వరః। తత్ర మే విదితం సర్వమభినిష్క్రమ్య మైథిలి
రాక్షసాధిపతి ఎందుకు ఆందోళనతో బయటకు వచ్చాడో, మైతిలీ, నేను బయటికి వెళ్లి అన్నీ తెలుసుకున్నాను.
న శక్యం సౌప్తికం కర్తుం రామస్య విదితాత్మనః। వధశ్చ పురుషవ్యాఘ్రే తస్మిన్ నైవోపపద్యతే
తనను తానే తెలుసుకున్న రామునిపై రాత్రిపూట దాడి చేయడం సాధ్యం కాదు. ఆ మహాపురుషుడిని చంపడం కూడా సమంజసం కాదు.
న త్వేవం వానరా హన్తుం శక్యాః పాదపయోధినః। సురా దేవర్షభేణేవ రామేణ హి సురక్షితాః
కానీ, చెట్ల మధ్య నివసించే వానరులను ఇలా చంపడం సాధ్యం కాదు. వారు రాముని రక్షణలో ఉన్నారు, దేవతలు దేవేంద్రుని రక్షణలో ఉన్నట్లే.
దీర్ఘవృత్తభుజః శ్రీమాన్ మహోరస్కః ప్రతాపవాన్। ధన్వీ సంనహనోపేతో ధర్మాత్మా భువి విశ్రుతః
ఆయన దీర్ఘబాహువు, మహోరస్కుడు, ప్రతాపవంతుడు, విలువిద్యలో నిపుణుడు, ధర్మాత్ముడు, భూమిపై ప్రసిద్ధుడు.
విక్రాన్తో రక్షితా నిత్యమాత్మనశ్చ పరస్య చ। లక్ష్మణేన సహ భ్రాత్రా కులీనో నయశాస్త్రవిత్
వీరుడు, ఎప్పుడూ తనను, ఇతరులను కాపాడేవాడు, లక్ష్మణుడితో కలిసి ఉన్నాడు, వంశశుద్ధుడు, నయశాస్త్రంలో నిపుణుడు.
హన్తా పరబలౌఘానామచిన్త్యబలపౌరుషః। న హతో రాఘవః శ్రీమాన్ సీతే శత్రునిబర్హణః
శత్రు సేనలను నాశనం చేసే శక్తి, పరాక్రమం కలవాడు రాఘవుడు చనిపోలేదు సీతా. ఆ శత్రునాశకుడు ఇంకా బతికే ఉన్నాడు.
అయుక్తబుద్ధికృత్యేన సర్వభూతవిరోధినా। ఏవం ప్రయుక్తా రౌద్రేణ మాయా మాయావినా త్వయి
అన్ని జీవులకు విరుద్ధంగా, తప్పుడు ఆలోచనతో, మాయగాడు రావణుడు నీపై ఇలాంటి క్రూరమైన మాయను ప్రయోగించాడు.
శోకస్తే విగతః సర్వకల్యాణం త్వాముపస్థితమ్। ధ్రువం త్వాం భజతే లక్ష్మీః ప్రియం తే భవతి శృణు
నీ బాధ పోయింది. అన్ని శుభాలు నీకు వచ్చాయి. నిశ్చయంగా నీకు ఐశ్వర్యం లభించింది. నీ ప్రియుడు క్షేమంగా ఉన్నాడు—విను.
ఉత్తీర్య సాగరం రామః సహ వానరసేనయా। సంనివిష్టః సముద్రస్య తీరమాసాద్య దక్షిణమ్
రాముడు వానరసేనతో కలిసి సముద్రాన్ని దాటి, దక్షిణ తీరానికి చేరుకుని అక్కడ తన సైన్యాన్ని విడిచి దిగిపోయాడు.
దృష్టో మే పరిపూర్ణార్థః కాకుత్స్థః సహలక్ష్మణః। సహితైః సాగరాన్తస్థైర్బలైస్తిష్ఠతి రక్షితః
నా చూపులో లక్ష్యాన్ని సాధించిన కకుత్స్థుడు లక్ష్మణుడితో కలిసి, సముద్రాన్ని దాటి వచ్చిన సైన్యాలతో రక్షణతో నిలబడి ఉన్నాడు.
అనేన ప్రేషితా యే చ రాక్షసా లఘువిక్రమాః। రాఘవస్తీర్ణ ఇత్యేవం ప్రవృత్తిస్తైరిహాహృతా
అతను పంపిన వేగంగా నడిచే రాక్షసులు, రాఘవుడు సముద్రాన్ని దాటి వచ్చాడని వార్తను ఇక్కడికి తీసుకువచ్చారు.
స తాం శ్రుత్వా విశాలాక్షి ప్రవృత్తిం రాక్షసాధిపః। ఏష మన్త్రయతే సర్వైః సచివైః సహ రావణః
ఈ వార్త విని, విశాలమైన కళ్లవాడా, రాక్షసాధిపతి రావణుడు తన మంత్రులతో కలిసి సలహా చేసుకుంటున్నాడు.
ఇతి బ్రువాణా సరమా రాక్షసీ సీతయా సహ। సర్వోద్యోగేన సైన్యానాం శబ్దం శుశ్రావ భైరవమ్
ఇలా చెప్పిన సరం రాక్షసీ, సీతతో కలిసి, సైన్యాలన్నీ సిద్ధమవుతున్న భయంకరమైన శబ్దాన్ని వినింది.
దణ్డనిర్ఘాతవాదిన్యాః శ్రుత్వా భేర్యా మహాస్వనమ్। ఉవాచ సరమా సీతామిదం మధురభాషిణీ
పిడుగు మ్రోగినట్టు గట్టిగా మోగుతున్న యుద్ధడంకను విని, మధురంగా మాట్లాడే సరం, సీతతో ఇలా చెప్పింది.
సంనాహజననీ హ్యేషా భైరవా భీరు భేరికా। భేరీనాదం చ గమ్భీరం శృణు తోయదనిఃస్వనమ్
భయపడే సీతా, ఇది యుద్ధానికి సిద్ధమవుతున్న భయంకరమైన డంక శబ్దం. ఈ డంక మ్రోగడం మేఘగర్జనలా ఎంత గంభీరంగా ఉందో విను.
కల్ప్యన్తే మత్తమాతఙ్గా యుజ్యన్తే రథవాజినః। దృశ్యన్తే తురగారూఢాః ప్రాసహస్తాః సహస్రశః
మత్తుగా ఉన్న ఏనుగులు సిద్ధమవుతున్నాయి, రథాలు, గుర్రాలు జోడించబడుతున్నాయి; వేలాది యోధులు కత్తులు పట్టుకుని గుర్రాలపై కూర్చున్నారు.