ఏవముక్త్వా మహాతేజా రావణః పునరబ్రవీత్। చరితా భవతా సేనా కేఽత్ర శూరాః ప్లవంగమాః
ఇలా చెప్పిన రావణుడు మళ్లీ ఇలా అడిగాడు: "నీవు ఈ సేనను చూశావు. వీరిలో ఎవరు ధైర్యవంతులు, శూరులు?"
కింప్రభాః కీదృశాః సౌమ్య వానరా యే దురాసదాః। కస్య పుత్రాశ్చ పౌత్రాశ్చ తత్త్వమాఖ్యాహి రాక్షస
"వీరి కాంతి ఎలా ఉంది? వీరు ఎలా కనిపిస్తున్నారు? వీరిలో ఎవరు ఎదుర్కొనలేని వానరులు? వీరు ఎవరి కుమారులు, మనవళ్లు? నిజం చెప్పు, రాక్షసా!"
తథాత్ర ప్రతిపత్స్యామి జ్ఞాత్వా తేషాం బలాబలమ్। అవశ్యం ఖలు సంఖ్యానం కర్తవ్యం యుద్ధమిచ్ఛతా
"వారి బలాబలాలను తెలుసుకుని, తగినట్లు వ్యవహరిస్తాను. యుద్ధాన్ని కోరేవాడు తప్పకుండా వారి సంఖ్యను తెలుసుకోవాలి."
అథైవముక్తః శార్దూలో రావణేనోత్తమశ్చరః। ఇదం వచనమారేభే వక్తుం రావణసంనిధౌ
ఇలా రావణుడు అడిగిన తరువాత, ఉత్తమమైన గూఢచారి శార్దూలుడు రావణుని సమక్షంలో ఈ మాటలు చెప్పడం ప్రారంభించాడు.
అథర్క్షరజసః పుత్రో యుధి రాజన్ సుదుర్జయః। గద్గదస్యాథ పుత్రోఽత్ర జామ్బవానితి విశ్రుతః
"ఇక్కడ అర్కుడు, రజసుని కుమారుడు యుద్ధంలో ఎవ్వరూ జయించలేని వాడు ఉన్నాడు. అలాగే గద్గదుని కుమారుడైన జాంబవంతుడు ప్రసిద్ధుడు."
గద్గదస్యాథ పుత్రోఽన్యో గురుపుత్రః శతక్రతోః। కదనం యస్య పుత్రేణ కృతమేకేన రక్షసామ్
"ఇంకొక గద్గదుని కుమారుడు, శతక్రతువు గురువు కుమారుడు కూడా ఉన్నాడు. అతని కుమారుడి చేత alone రాక్షసుల సంహారం జరిగింది."
సుషేణశ్చాత్ర ధర్మాత్మా పుత్రో ధర్మస్య వీర్యవాన్। సౌమ్యః సోమాత్మజశ్చాత్ర రాజన్ దధిముఖః కపిః
"ఇక్కడ ధర్ముని కుమారుడు, పరాక్రమశాలి, ధర్మాత్ముడైన సుషేణుడు ఉన్నాడు. రాజా! ఇక్కడ సోముని కుమారుడు, మృదువైన దధిముఖుడు కూడా ఉన్నాడు."
సుముఖో దుర్ముఖశ్చాత్ర వేగదర్శీ చ వానరః। మృత్యుర్వానరరూపేణ నూనం సృష్టః స్వయంభువా
ఇక్కడ సుముఖుడు, దుర్ముఖుడు, వేగంగా పరిగెత్తే వానరుడు వేగదర్శి ఉన్నారు. నిజంగా, స్వయంభువుడు వానరరూపంలో మృత్యువును సృష్టించాడేమో!
పుత్రో హుతవహస్యాత్ర నీలః సేనాపతిః స్వయమ్। అనిలస్య తు పుత్రోఽత్ర హనూమానితి విశ్రుతః
ఇక్కడ హుతవాహుని కుమారుడు, సేనాధిపతిగా నీలుడు ఉన్నాడు. అలాగే అనిలుని కుమారుడిగా ప్రసిద్ధుడైన హనుమంతుడు కూడా ఉన్నాడు.
నప్తా శక్రస్య దుర్ధర్షో బలవానఙ్గదో యువా। మైన్దశ్చ ద్వివిదశ్చోభౌ బలినావశ్విసమ్భవౌ
ఇక్కడ ఇంద్రుని మనవడు, దుర్జయుడు, బలవంతుడు అయిన యువకుడు అంగదుడు ఉన్నాడు. అలాగే మైందుడు, ద్వివిదుడు ఇద్దరూ అశ్వినీదేవతల కుమారులు, పరాక్రమశాలులు.
పుత్రా వైవస్వతస్యాథ పఞ్చ కాలాన్తకోపమాః। గజో గవాక్షో గవయః శరభో గన్ధమాదనః
ఇంకా వైవస్వతుని అయిదుగురు కుమారులు, కాలాంతకుడితో సమానమైనవారు: గజ, గవాక్ష, గవయ, శరభ, గంధమాదనుడు.
దశ వానరకోట్యశ్చ శూరాణాం యుద్ధకాఙ్క్షిణామ్। శ్రీమతాం దేవపుత్రాణాం శేషం నాఖ్యాతుముత్సహే
ఇంకా పది కోట్ల మంది యుద్ధానికి ఉత్సాహంగా ఉన్న శూరవానరులు ఉన్నారు. మిగతా దేవపుత్రుల వివరాలు చెప్పడం నాకు సాధ్యపడదు.
పుత్రో దశరథస్యైష సింహసంహననో యువా। దూషణో నిహతో యేన ఖరశ్చ త్రిశిరాస్తథా
ఇతడు దశరథుని కుమారుడు, సింహసమాన కాయంతో ఉన్న యువకుడు. ఇతడు దూషణుడు, ఖరుడు, త్రిశిరను సంహరించాడు.
నాస్తి రామస్య సదృశే విక్రమే భువి కశ్చన। విరాధో నిహతో యేన కబన్ధశ్చాన్తకోపమః
ఈ భూమిపై రాముని ధైర్యానికి సమానుడు ఎవరూ లేరు. ఇతడు విరాధుని, మరణంతో సమానమైన కబంధుని సంహరించాడు.
లక్ష్మణశ్చాత్ర ధర్మాత్మా మాతంగానామివర్షభః। యస్య బాణపథం ప్రాప్య న జీవేదపి వాసవః
ఇక్కడ ధర్మబద్ధుడైన లక్ష్మణుడు ఉన్నాడు. అతను ఏనుగుల్లో శ్రేష్ఠమైన వృషభంలా ఉన్నాడు. అతని బాణాల దారిలో పడితే, ఇంద్రుడికూడా బ్రతికిపోలేడు.
విశ్వకర్మసుతో వీరో నలః ప్లవగసత్తమః। విక్రాన్తో వేగవానత్ర వసుపుత్రః స దుర్ధరః
ఇక్కడ విశ్వకర్మ కుమారుడైన వీరుడు నలుడు ఉన్నాడు. వానరులలో అతను గొప్పవాడు, బలవంతుడు, వేగవంతుడు. అలాగే వసుపుత్రుడైన దుర్ధరుడూ ఉన్నాడు.
రాక్షసానాం వరిష్ఠశ్చ తవ భ్రాతా విభీషణః। ప్రతిగృహ్య పురీం లఙ్కాం రాఘవస్య హితే రతః
నీ అన్నయ్య విభీషణుడు రాక్షసుల్లో శ్రేష్ఠుడు. లంక నగరాన్ని స్వీకరించి, రాఘవుని మేలుకోసం కృషి చేస్తున్నాడు.
ఇతి సర్వం సమాఖ్యాతం తథా వై వానరం బలమ్। సువేలేఽధిష్ఠితం శైలే శేషకార్యే భవాన్ గతిః
ఇలా అన్నీ వివరించబడ్డాయి. సువేళ పర్వతంపై ఉన్న వానరసేన కూడా చెప్పబడింది. మిగిలిన పనికి, మీరు ఆశ్రయం.
thumb|ఏకత్రింశః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే యుద్ధకాణ్డే ఏకత్రింశః సర్గః ॥౬-
శ్రీమద్వాల్మీకి రామాయణంలోని యుద్ధకాండలో ఇప్పుడు ముప్పై ఒకటి వ సర్గను వినండి.
తతస్తమక్షోభ్యబలం లఙ్కాయాం నృపతేశ్చరాః। సువేలే రాఘవం శైలే నివిష్టం ప్రత్యవేదయన్
తర్వాత లంకలోని గూఢచారులు, రాఘవుడు తన అప్రతిహత సైన్యంతో సువేళ పర్వతంపై దిగివున్నాడని నివేదించారు.
చారాణాం రావణః శ్రుత్వా ప్రాప్తం రామం మహాబలమ్। జాతోద్వేగోఽభవత్ కించిత్ సచివానిదమబ్రవీత్
గూఢచారుల ద్వారా మహాబలుడు రాముడు వచ్చాడని విని, రావణుడు కొంత ఆందోళనకు లోనై, తన మంత్రులకు ఇలా చెప్పాడు.
మన్త్రిణః శీఘ్రమాయాన్తు సర్వే వై సుసమాహితాః। అయం నో మన్త్రకాలో హి సమ్ప్రాప్త ఇతి రాక్షసాః
మంత్రులు అందరూ త్వరగా, పూర్తిగా మనస్సు పెట్టి రావాలి. రాక్షసులారా, ఇప్పుడు మనకు సలహా చెప్పుకునే సమయం వచ్చింది.
తస్య తచ్ఛాసనం శ్రుత్వా మన్త్రిణోఽభ్యాగమన్ ద్రుతమ్। తతః స మన్త్రయామాస రాక్షసైః సచివైః సహ
అతని ఆజ్ఞ విని మంత్రులు వేగంగా వచ్చారు. ఆ తరువాత రావణుడు రాక్షస మంత్రులతో కలిసి ఆలోచన ప్రారంభించాడు.
మన్త్రయిత్వా తు దుర్ధర్షః క్షమం యత్ తదనన్తరమ్। విసర్జయిత్వా సచివాన్ ప్రవివేశ స్వమాలయమ్
ఆలోచన ముగించాక, దుర్జేయుడు రావణుడు తగినదాన్ని చేసి, మంత్రులను పంపించి, తన రాజభవనంలోకి ప్రవేశించాడు.
తతో రాక్షసమాదాయ విద్యుజ్జిహ్వం మహాబలమ్। మాయావినం మహామాయం ప్రావిశద్ యత్ర మైథిలీ
ఆ తరువాత, మహాబలశాలి అయిన రాక్షసుడు విద్యుజ్జిహ్వను, మాయలో నిపుణుడైన అతన్ని తీసుకుని, మైథిలి ఉన్న చోటికి వెళ్లాడు.
విద్యుజ్జిహ్వం చ మాయాజ్ఞమబ్రవీద్ రాక్షసాధిపః। మోహయిష్యావహే సీతాం మాయయా జనకాత్మజామ్
రాక్షసాధిపతి రావణుడు మాయలో నిపుణుడైన విద్యుజ్జిహ్వను చూచి, 'జనకుని కుమార్తె సీతను మాయతో మోసగిద్దాం' అని అన్నాడు.
శిరో మాయామయం గృహ్య రాఘవస్య నిశాచర। మాం త్వం సముపతిష్ఠస్వ మహచ్చ సశరం ధనుః
నిశాచరా! ఈ మాయతో చేసిన రాఘవుని తలని తీసుకుని, గొప్ప విల్లు, బాణాలతో నన్ను దగ్గరగా చేరి నిల్చో.
ఏవముక్తస్తథేత్యాహ విద్యుజ్జిహ్వో నిశాచరః। దర్శయామాస తాం మాయాం సుప్రయుక్తాం స రావణే
అలా చెప్పగానే, నిశాచరుడు విద్యుజ్జిహ్వ 'అలాగే' అని సమాధానమిచ్చి, ఆ మాయను రావణుని ముందు చక్కగా చూపించాడు.
తస్య తుష్టోఽభవద్ రాజా ప్రదదౌ చ విభూషణమ్। అశోకవనికాయాం చ సీతాదర్శనలాలసః
దానికి సంతోషించిన రావణుడు అతనికి బహుమతి ఇచ్చాడు. అశోకవనంలో సీతను చూడాలని అతనికి ఆసక్తి కలిగింది.
నైర్ఋతానామధిపతిః సంవివేశ మహాబలః। తతో దీనామదైన్యార్హాం దదర్శ ధనదానుజః
నైరృతుల అధిపతి అయిన మహాబలుడు రావణుడు లోపలికి వెళ్లాడు. ధనదుడి తమ్ముడు, దుఃఖానికి, దైన్యానికి పాత్రమైన సీతను చూశాడు.