బ్రహ్మణా సమనుజ్ఞాతావమృతప్రాశినావుభౌ। ఆశంసేతే యథా లఙ్కామేతౌ మర్దితుమోజసా
వీరికి బ్రహ్మదేవుడు అనుమతి ఇచ్చాడు. ఇద్దరూ అమృతాన్ని సేవించారు. వీరిద్దరూ తమ బలంతో లంకను నాశనం చేయగలరని నమ్ముతారు.
యం తు పశ్యసి తిష్ఠన్తం ప్రభిన్నమివ కుఞ్జరమ్। యో బలాత్ క్షోభయేత్ క్రుద్ధః సముద్రమపి వానరః
నీవు చూస్తున్న ఆ వానరం, విరిగిన ఏనుగును పోలి ఉన్నాడు. కోపంతో ఉన్నప్పుడు తన బలంతో సముద్రాన్ని కూడా కలవరపరచగలడు.
ఏషోఽభిగన్తా లఙ్కాయాం వైదేహ్యాస్తవ చ ప్రభో। ఏనం పశ్య పురా దృష్టం వానరం పునరాగతమ్
ప్రభూ, వేదిహిని కోసం, మీకోసం లంకలోకి ప్రవేశించబోయే వాడే ఇతడు. నీవు ముందుగా చూసిన వానరుడు ఇదే, మళ్లీ తిరిగి వచ్చాడు.
జ్యేష్ఠః కేసరిణః పుత్రో వాతాత్మజ ఇతి శ్రుతః। హనూమానితి విఖ్యాతో లఙ్ఘితో యేన సాగరః
ఇతడు కేసరి కుమారుల్లో పెద్దవాడు, వాయుపుత్రుడిగా ప్రసిద్ధి పొందాడు. సముద్రాన్ని దాటి వచ్చిన హనుమంతుడు ఇతడే.
కామరూపో హరిశ్రేష్ఠో బలరూపసమన్వితః। అనివార్యగతిశ్చైవ యథా సతతగః ప్రభుః
ఈ వానరులలో అతడే ప్రధానుడు. కావలసిన రూపం ఎంచుకుని ధరించగలడు, అపారమైన బలంతో కూడి ఉన్నాడు. అతని ప్రయాణాన్ని ఎవరూ ఆపలేరు, ఎప్పుడూ ముందుకు సాగిపోతూ ఉండే ప్రభువులా ఉంటాడు.
ఉద్యన్తం భాస్కరం దృష్ట్వా బాలః కిల బుభుక్షితః। త్రియోజనసహస్రం తు అధ్వానమవతీర్య హి
ఒకసారి చిన్నవయసులో, ఉదయించే సూర్యుడిని చూసి ఆకలితో, మూడు వేల యోజనల దూరాన్ని దాటి వెళ్లాడు.
ఆదిత్యమాహరిష్యామి న మే క్షుత్ ప్రతియాస్యతి। ఇతి నిశ్చిత్య మనసా పుప్లువే బలదర్పితః
'నేను సూర్యుడిని పట్టుకుంటాను, అప్పుడే నా ఆకలి తీరుతుంది' అని మనసులో నిర్ణయించుకుని, తన బలంపై గర్వంతో ఎగిరాడు.
అనాధృష్యతమం దేవమపి దేవర్షిరాక్షసైః। అనాసాద్యైవ పతితో భాస్కరోదయనే గిరౌ
దేవతలు, ఋషులు, రాక్షసులు కూడా చేరలేని ఆ దేవుడిని చేరక ముందే, ఉదయించే సూర్యుని పర్వతంపై పడిపోయాడు.
పతితస్య కపేరస్య హనురేకా శిలాతలే। కించిద్ భిన్నా దృఢహనుర్హనూమానేష తేన వై
ఆ వానరం పడిపోయినప్పుడు, ఒక దవడ కొంత గాయపడి, బలమైన దవడ కలవాడని అందుకే అతడిని హనుమంతుడు అని పిలుస్తారు.
సత్యమాగమయోగేన మమైష విదితో హరిః। నాస్య శక్యం బలం రూపం ప్రభావో వానుభాషితుమ్
నిజాయితీగా వచ్చినందువల్ల నాకు ఈ వానరం తెలుసు. అతని బలం, రూపం, మహిమను పూర్తిగా వివరించలేను.
ఏష ఆశంసతే లఙ్కామేకో మథితుమోజసా। యేన జాజ్వల్యతేఽసౌ వై ధూమకేతుస్తవాద్య వై। లఙ్కాయాం నిహితశ్చాపి కథం విస్మరసే కపిమ్
ఒక్కడే తన బలంతో లంకను నాశనం చేయాలని ఆశిస్తున్నాడు. అతని వల్లే నీ జెండా ఇప్పుడు జ్వలిస్తోంది, అతడే లంకలో ప్రవేశించాడు — అలాంటి వానరుణ్ణి నువ్వు ఎలా మర్చిపోతావు?
యశ్చైషోఽనన్తరః శూరః శ్యామః పద్మనిభేక్షణః। ఇక్ష్వాకూణామతిరథో లోకే విశ్రుతపౌరుషః
ఇంకొకడు, నలుపు వర్ణంతో, పద్మపువ్వులాంటి కన్నులతో, ఇక్ష్వాకుల వంశానికి చెందిన గొప్ప యోధుడు, లోకంలో పరాక్రమానికి ప్రసిద్ధుడు.
యస్మిన్ న చలతే ధర్మో యో ధర్మం నాతివర్తతే। యో బ్రాహ్మమస్త్రం వేదాంశ్చ వేద వేదవిదాం వరః
అతనిలో ధర్మం ఎప్పుడూ నిలబడే ఉంటుంది, ధర్మాన్ని అతడు ఎప్పుడూ దాటి పోడు. బ్రహ్మాస్త్రాన్ని, వేదాలను బాగా తెలిసినవాడు, వేదపండితులలో అగ్రగణ్యుడు.
యో భిన్ద్యాద్ గగనం బాణైర్మేదినీం వాపి దారయేత్। యస్య మృత్యోరివ క్రోధః శక్రస్యేవ పరాక్రమః
అతడు బాణాలతో ఆకాశాన్ని చీలగలడు, భూమిని కూడా పగులగొట్టగలడు. అతని కోపం మృత్యువులా, పరాక్రమం ఇంద్రునిలా ఉంటుంది.
యస్య భార్యా జనస్థానాత్ సీతా చాపి హృతా త్వయా। స ఏష రామస్త్వాం రాజన్ యోద్ధుం సమభివర్తతే
జనస్థానంలో అతని భార్య సీతను నువ్వు అపహరించావు. ఈయనే ఆ రాముడు, రాజా, ఇప్పుడు నిన్ను యుద్ధానికి ఎదుర్కొనడానికి వస్తున్నాడు.
యస్యైష దక్షిణే పార్శ్వే శుద్ధజామ్బూనదప్రభః। విశాలవక్షాస్తామ్రాక్షో నీలకుఞ్చితమూర్ధజః
అతని కుడివైపున నిలబడి ఉన్నవాడు, స్వర్ణంలా ప్రకాశిస్తూ, విస్తారమైన ఛాతితో, రాగిరంగు కళ్లతో, నీలిరంగు వంకర జుట్టుతో ఉన్నాడు.
ఏషో హి లక్ష్మణో నామ భ్రాతుః ప్రియహితే రతః। నయే యుద్ధే చ కుశలః సర్వశస్త్రభృతాం వరః
ఇతడే లక్ష్మణుడు. తన అన్నయ్యకు ఎంతో ప్రీతితో, మేలు కోరుతూ ఉంటాడు. పాలనలో, యుద్ధంలో నిపుణుడు, అన్ని ఆయుధాలను ఉపయోగించడంలో అగ్రగణ్యుడు.
అమర్షీ దుర్జయో జేతా విక్రాన్తశ్చ జయీ బలీ। రామస్య దక్షిణో బాహుర్నిత్యం ప్రాణో బహిశ్చరః
అతడు అసహనంతో, ఓడించలేని వాడు, విజయవంతుడూ, బలవంతుడూ. రాముని కుడి చేయి, ఎప్పుడూ రాముని ప్రాణంగా బయట తిరుగుతూ ఉంటాడు.
నహ్యేష రాఘవస్యార్థే జీవితం పరిరక్షతి। ఏషైవాశంసతే యుద్ధే నిహన్తుం సర్వరాక్షసాన్
రాఘవుని కోసం తన ప్రాణాన్ని కూడా లెక్క చేయడు. యుద్ధంలో ఒక్కడే అన్ని రాక్షసులను సంహరించాలనే ఆశ కలవాడు.
యస్తు సవ్యమసౌ పక్షం రామస్యాశ్రిత్య తిష్ఠతి। రక్షోగణపరిక్షిప్తో రాజా హ్యేష విభీషణః
రాముని ఎడమవైపు నిలబడి, రాక్షస సమూహాలతో చుట్టుముట్టబడి ఉన్నవాడు — ఇతడే రాజు విభీషణుడు.
శ్రీమతా రాజరాజేన లఙ్కాయామభిషేచితః। త్వామసౌ ప్రతిసంరబ్ధో యుద్ధాయైషోఽభివర్తతే
శ్రీమంతుడైన రాజధిరాజునిచే లంకలో పట్టాభిషేకం పొందినవాడు ఇతడు. యుద్ధానికి ఉత్సాహంతో నిన్ను ఎదుర్కొనడానికి వస్తున్నాడు.
తేజసా యశసా బుద్ధ్యా బలేనాభిజనేన చ। యః కపీనతిబభ్రాజ హిమవానివ పర్వతః
తేజస్సు, కీర్తి, బుద్ధి, బలం, వంశపారంపర్యంతో వానరులలో ఇతడు, హిమవంతు పర్వతంలా ప్రకాశించాడు.
కిష్కిన్ధాం యః సమధ్యాస్తే గుహాం సగహనద్రుమామ్। దుర్గాం పర్వతదుర్గమ్యాం ప్రధానైః సహ యూథపైః
యవడు కిష్కింద అనే గుహలో, దట్టమైన చెట్లతో నిండిన అరణ్యంలో, కొండలా చేరుకోలేని బలమైన కోటలో, తన ప్రధాన వానర నాయకులతో కలిసి నివసిస్తున్నాడు.
యస్యైషా కాఞ్చనీ మాలా శోభతే శతపుష్కరా। కాన్తా దేవమనుష్యాణాం యస్యాం లక్ష్మీః ప్రతిష్ఠితా
ఆ వానరుని మెడలో ఈ బంగారు మాల, వంద పద్మాలతో అలంకరించబడి, దేవతలు, మనుషులందరికీ ప్రియంగా మెరిసిపోతుంది. అందులో లక్ష్మి నిలిచినది.
ఏతాం మాలాం చ తారాం చ కపిరాజ్యం చ శాశ్వతమ్। సుగ్రీవో వాలినం హత్వా రామేణ ప్రతిపాదితః
ఈ మాల, తార, ఎప్పటికీ నిలిచే వానర రాజ్యం — ఇవన్నీ వాలి ని రాముడు సంహరించిన తరువాత సుగ్రీవునికి అప్పగించబడ్డాయి.
శతం శతసహస్రాణాం కోటిమాహుర్మనీషిణః। శతం కోటిసహస్రాణాం శఙ్కురిత్యభిధీయతే
పండితులు చెబుతారు — లక్ష (ఒక వంద వేల) సంఖ్యను కోటి అంటారు. వంద కోట్లను శంకు అంటారు.
శతం శఙ్కుసహస్రాణాం మహాశఙ్కురితి స్మృతః। మహాశఙ్కుసహస్రాణాం శతం వృన్దమిహోచ్యతే
వంద శంకువులను మహాశంకు అంటారు. వంద మహాశంకువులను వృందం అంటారు.
శతం వృన్దసహస్రాణాం మహావృన్దమితి స్మృతమ్। మహావృన్దసహస్రాణాం శతం పద్మమిహోచ్యతే
వంద వృందాలను మహావృందం అంటారు. వంద మహావృందాలను పద్మం అంటారు.
శతం పద్మసహస్రాణాం మహాపద్మమితి స్మృతమ్। మహాపద్మసహస్రాణాం శతం ఖర్వమిహోచ్యతే
వంద పద్మాలను మహాపద్మం అంటారు. వంద మహాపద్మాలను ఖర్వం అంటారు.
శతం ఖర్వసహస్రాణాం మహాఖర్వమితి స్మృతమ్। మహాఖర్వసహస్రాణాం సముద్రమభిధీయతే। శతం సముద్రసాహస్రమోఘ ఇత్యభిధీయతే
వంద ఖర్వాలను మహాఖర్వం అంటారు. వంద మహాఖర్వాలను సముద్రం అంటారు. వంద సముద్రాలను ఒఘం అంటారు.