యస్తు కర్ణౌ వివృణుతే జృమ్భతే చ పునః పునః। న తు సంవిజతే మృత్యోర్న చ సేనాం ప్రధావతి
ఇతడు తన చెవులను విప్పి, మళ్లీ మళ్లీ ఉబ్బి ఊపిరి తీసుకుంటూ, మరణాన్ని భయపడడు, సేనను చూసి పారిపోడు.
ప్రకమ్పతే చ రోషేణ తిర్యక్ చ పునరీక్షతే। పశ్య లాఙ్గూలవిక్షేపం క్ష్వేడత్యేష మహాబలః
ఇతడు కోపంతో కంపించుతూ, పక్కదిశగా చూస్తూ, తన తోకను ఊపుతూ, గర్జిస్తున్నాడు. ఇతడు మహాబలశాలి.
మహాజవో వీతభయో రమ్యం సాల్వేయపర్వతమ్। రాజన్ సతతమధ్యాస్తే శరభో నామ యూథపః
ఓ రాజా! అతడు వేగవంతుడు, భయమేమీ లేని వాడు. సాల్వేయ పర్వతంపై ఎప్పుడూ ఆనందంగా నివసించే శరభుడు అనే వానరసేనాధిపతి.
ఏతస్య బలినః సర్వే విహారా నామ యూథపాః। రాజన్ శతసహస్రాణి చత్వారింశత్తథైవ చ
ఈ శక్తిశాలి శరభునికి చెందినవారు అందరూ విహార అనే యూథపతులు. ఓ రాజా! వీరి సంఖ్య నలభై లక్షలు.
యస్తు మేఘ ఇవాకాశం మహానావృత్య తిష్ఠతి। మధ్యే వానరవీరాణాం సురాణామివ వాసవః
మేఘం ఆకాశాన్ని కప్పినట్టు, వీర వానరుల మధ్యలో దేవతలలో ఇంద్రుడిలా నిలిచిన వాడెవరో చూడు.
భేరీణామివ సంనాదో యస్యైష శ్రూయతే మహాన్। ఘోషః శాఖామృగేన్ద్రాణాం సంగ్రామమభికాఙ్క్షతామ్
బెరడ్లు మోగినట్టు, యుద్ధానికి తహతహలాడుతున్న వానరసేనాధిపతుల గర్జనగా అతని గొప్ప శబ్దం వినిపిస్తోంది.
ఏష పర్వతమధ్యాస్తే పారియాత్రమనుత్తమమ్। యుద్ధే దుష్ప్రసహో నిత్యం పనసో నామ యూథపః
ఈ వానరసేనాధిపతి పరియాత్ర అనే అత్యుత్తమ పర్వత మధ్యలో నివసిస్తున్నాడు. యుద్ధంలో ఎవరూ ఎదుర్కోలేని పానసుడు ఇతడు.
ఏనం శతసహస్రాణాం శతార్ధం పర్యుపాసతే। యూథపా యూథపశ్రేష్ఠం యేషాం యూథాని భాగశః
ఈ యూథపతిలో అరవై వేలు మంది యూథపతులు సేవలో ఉంటారు. వీరిలోని ప్రతి యూథానికి తగిన స్థానం ఉంది.
యస్తు భీమాం ప్రవల్గన్తీం చమూం తిష్ఠతి శోభయన్। స్థితాం తీరే సముద్రస్య ద్వితీయ ఇవ సాగరః
సముద్ర తీరంలో నిలబడి, భయంకరంగా ఉప్పొంగుతున్న సేనను అలంకరిస్తూ, రెండవ సముద్రంలా కనిపిస్తున్న వాడెవరో చూడు.
ఏష దర్దురసంకాశో వినతో నామ యూథపః। పిబంశ్చరతి యో వేణాం నదీనాముత్తమాం నదీమ్
దర్దురుడిలా కనిపించే ఇతడు వినతుడు అనే యూథపతి. ఉత్తమమైన వేణా నదీ జలాలను పానిస్తూ సంచరిస్తాడు.
షష్టిః శతసహస్రాణి బలమస్య ప్లవంగమాః। త్వామాహ్వయతి యుద్ధాయ క్రోధనో నామ వానరః
ఇతనికి అరవై వేలు వానరులు సైన్యం. క్రమంగా కోపంతో నిన్ను యుద్ధానికి పిలుస్తున్న వానరుడు క్రోధనుడు.
విక్రాన్తా బలవన్తశ్చ యథా యూథాని భాగశః। యస్తు గైరికవర్ణాభం వపుః పుష్యతి వానరః
వీరులు, బలవంతులు, తమ తమ యూథాలతో ఉన్నారు. గైరికపు రంగులో మెరిసే శరీరం కలిగిన వానరుడు ఇతడు.
అవమత్య సదా సర్వాన్ వానరాన్ బలదర్పితః। గవయో నామ తేజస్వీ త్వాం క్రోధాదభివర్తతే
బలంపై గర్వంతో ఎప్పుడూ ఇతర వానరులను తక్కువగా చూసే, తేజస్సుతో మెరిసే గవయుడు కోపంతో నీ వైపు దూసుకొస్తున్నాడు.
ఏనం శతసహస్రాణి సప్తతిః పర్యుపాసతే। ఏషైవాశంసతే లఙ్కాం స్వేనానీకేన మర్దితుమ్
ఈ గవయుడి చుట్టూ డెబ్బై వేలు మంది యూథపతులు ఉన్నారు. ఇతడు తన సేనతోనే లంకను నాశనం చేయాలని ఆశిస్తున్నాడు.
ఏతే దుష్ప్రసహా వీరా యేషాం సంఖ్యా న విద్యతే। యూథపా యూథపశ్రేష్ఠాస్తేషాం యూథాని భాగశః
వీరిని లెక్కించలేము. వీరంతా దుర్జయులు, యూథపతులలో అగ్రగణ్యులు. వీరి యూథాలు కూడా స్థాయిప్రకారం విభజించబడ్డాయి.
thumb|సప్తవింశః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే యుద్ధకాణ్డే సప్తవింశః సర్గః ॥౬-
శ్రీమద్వాల్మీకి రామాయణంలోని యుద్ధకాండలో ఇరవై ఏడవ సర్గను వినండి.
తాంస్తు తే సమ్ప్రవక్ష్యామి ప్రేక్షమాణస్య యూథపాన్। రాఘవార్థే పరాక్రాన్తా యే న రక్షన్తి జీవితమ్
నీకు కనిపిస్తున్న ఆ యూథపతులను ఇప్పుడు వివరంగా చెబుతాను. రాఘవుని కోసం ప్రాణాలను లెక్కచేయకుండా ముందుకు వచ్చిన వీరులు వీరే.
స్నిగ్ధా యస్య బహువ్యామా దీర్ఘలాఙ్గూలమాశ్రితాః। తామ్రాః పీతాః సితాః శ్వేతాః ప్రకీర్ణా ఘోరకర్మణః
దీర్ఘమైన తోకలు, బలమైన శరీరాలు కలిగి, ప్రేమతో కూడిన అనేక మంది అతని చుట్టూ చేరారు. వారు ఎరుపు, పసుపు, తెలుపు రంగుల్లో ఉండి, భయంకరమైన పనులు చేసే వారు.
ప్రగృహీతాః ప్రకాశన్తే సూర్యస్యేవ మరీచయః। పృథివ్యాం చానుకృష్యన్తే హరో నామైష వానరః
వారు ఒకచోట చేరినప్పుడు సూర్యకిరణాల్లా ప్రకాశిస్తారు. భూమిపై సంచరిస్తూ, హరుడు అనే వానరుడు ఇతడు.
యం పృష్ఠతోఽనుగచ్ఛన్తి శతశోఽథ సహస్రశః। వృక్షానుద్యమ్య సహసా లఙ్కారోహణతత్పరాః
వందలాది, వేలాది మంది అతని వెనక వెంటాడుతూ, చెట్లు ఎత్తుకొని, త్వరగా లంకను ఎక్కేందుకు సిద్ధంగా ఉన్నారు.
యూథపా హరిరాజస్య కింకరాః సముపస్థితాః। నీలానివ మహామేఘాంస్తిష్ఠతో యాంస్తు పశ్యసి
నీవు చూస్తున్న ఈ గోధుమ రంగు మేఘాల్లా కనిపిస్తున్న వారు, వానర రాజు సహాయులకు నాయకులుగా ఉన్న యూథపులు.
అసితాఞ్జనసంకాశాన్ యుద్ధే సత్యపరాక్రమాన్। అసంఖ్యేయాననిర్దేశాన్ పరం పారమివోదధేః
వారు నల్లని కాజలు లాగా కనిపిస్తారు; యుద్ధంలో ధైర్యంగా నిలబడతారు. వారి సంఖ్యను చెప్పలేం, వర్ణించలేం, అవి సముద్రపు దూర తీరంలా అంతులేని వారు.
పర్వతేషు చ యే కేచిద్ విషయేషు నదీషు చ। ఏతే త్వామభివర్తన్తే రాజన్నృక్షాః సుదారుణాః
పర్వతాలలో, ప్రాంతాల్లో, నదుల్లో ఎక్కడ ఉన్నా, ఈ భయంకరమైన రిక్షులు నీ మీదకు దూసుకొస్తున్నారు రాజా.
ఏషాం మధ్యే స్థితో రాజన్ భీమాక్షో భీమదర్శనః। పర్జన్య ఇవ జీమూతైః సమన్తాత్ పరివారితః
వారి మధ్యలో భయంకరమైన రూపంతో, భయానకంగా కనిపించే భీమాక్షుడు నిలబడి ఉన్నాడు. అతడు మేఘాలతో చుట్టుముట్టబడి, వానదేవుడిలా ఉన్నాడు.
ఋక్షవన్తం గిరిశ్రేష్ఠమధ్యాస్తే నర్మదాం పిబన్। సర్వర్క్షాణామధిపతిర్ధూమ్రో నామైష యూథపః
అతడు గొప్ప పర్వతంపై నివసిస్తూ, నర్మదా నదిని తాగుతాడు. అన్ని రిక్షులకు అధిపతిగా, ధూమ్రుడు అనే యూథపుడిగా ప్రసిద్ధి పొందాడు.
యవీయానస్య తు భ్రాతా పశ్యైనం పర్వతోపమమ్। భ్రాత్రా సమానో రూపేణ విశిష్టస్తు పరాక్రమే
ఇదిగో అతని తమ్ముడు, పర్వతంలా ఆకారంలో ఉన్నాడు. రూపంలో అన్నయ్యతో సమానంగా ఉన్నా, పరాక్రమంలో మరింత గొప్పవాడు.
స ఏష జామ్బవాన్ నామ మహాయూథపయూథపః। ప్రశాన్తో గురువర్తీ చ సమ్ప్రహారేష్వమర్షణః
ఇతడు జాంబవంతుడు, గొప్ప యూథపులలో అధిపతి. అతడు శాంతంగా, పెద్దలకు గౌరవంగా ఉంటాడు, కానీ యుద్ధంలో మాత్రం అసహనంగా పోరాడతాడు.
ఏతేన సాహ్యం తు మహత్ కృతం శక్రస్య ధీమతా। దైవాసురే జామ్బవతా లబ్ధాశ్చ బహవో వరాః
ఈ జాంబవంతుడు, తెలివైన ఇంద్రునికి గొప్ప సహాయం చేశాడు. దేవతలు, అసురుల యుద్ధంలో పోరాడి, అనేక వరాలు పొందాడు.
ఆరుహ్య పర్వతాగ్రేభ్యో మహాభ్రవిపులాః శిలాః। ముఞ్చన్తి విపులాకారా న మృత్యోరుద్విజన్తి చ
పర్వత శిఖరాలకు ఎక్కి, పెద్ద పెద్ద మేఘాల్లాంటి శిలలను విసురుతారు. మరణాన్ని ఎప్పుడూ భయపడరు.
రాక్షసానాం చ సదృశాః పిశాచానాం చ రోమశాః। ఏతస్య సైన్యా బహవో విచరన్త్యమితౌజసః
రాక్షసులు, పిశాచుల్లా కనిపించే, బాగా రోమాలు ఉన్న వీరి సైన్యంలో ఎంతో మంది ఉన్నారు. వారు అపారమైన శక్తితో తిరుగుతుంటారు.