యే తు విష్టభ్య గాత్రాణి క్ష్వేడయన్తి నదన్తి చ। ఉత్థాయ చ విజృమ్భన్తే క్రోధేన హరిపుఙ్గవాః
తమ శరీరాలను బలంగా ఉంచుకొని, గర్జిస్తూ, కేకలు వేస్తూ, కోపంతో లేచి విస్తరించే వీరులు వీర వానరులలో అగ్రగాములు.
ఏతే దుష్ప్రసహా ఘోరాశ్చణ్డాశ్చణ్డపరాక్రమాః। అష్టౌ శతసహస్రాణి దశకోటిశతాని చ। య ఏనమనుగచ్ఛన్తి వీరాశ్చన్దనవాసినః
ఈ వీరులు జయించలేని వారు, భయంకరులు, మహా పరాక్రములు. ఎనిమిది లక్షలు, పది కోట్ల వానరులు, వీరిని అనుసరిస్తూ, గంధపు పూతలతో అలంకరించబడి ఉన్నారు.
ఏషైవాశంసతే లఙ్కాం స్వేనానీకేన మర్దితుమ్। శ్వేతో రజతసంకాశశ్చపలో భీమవిక్రమః
ఇతడు తన సొంత సేనతో లంకను నాశనం చేయాలని సంకల్పించాడు. ఇతడు తెల్లగా, వెండి వలె మెరిసే వాడు, చంచలుడు, భయంకరమైన పరాక్రమం కలవాడు.
బుద్ధిమాన్ వానరః శూరస్త్రిషు లోకేషు విశ్రుతః। తూర్ణం సుగ్రీవమాగమ్య పునర్గచ్ఛతి వానరః
ఇతడు తెలివైన వానరుడు, వీరుడు, మూడు లోకాలలో ప్రసిద్ధుడు. త్వరగా సుగ్రీవుని వద్దకు వచ్చి, మళ్లీ వెళ్ళిపోతాడు.
నామ్నా సంరోచనో నామ నానానగయుతో గిరిః। తత్ర రాజ్యం ప్రశాస్త్యేష కుముదో నామ యూథపః
సంరోచన అనే పర్వతం అనేక వృక్షాలతో అలంకరించబడి ఉంది. అక్కడ కుముదుడు అనే యూతపతి రాజ్యాన్ని పాలిస్తున్నాడు.
యోఽసౌ శతసహస్రాణి సహర్షం పరికర్షతి। యస్య వాలా బహువ్యామా దీర్ఘలాఙ్గూలమాశ్రితాః
ఇతడు ఆనందంగా లక్ష మంది వానరులను వెంట తీసుకెళ్తాడు. ఇతని తోక పొడవుగా, మందంగా, అనేక ముట్టడులతో వెంట్రుకలతో నిండింది.
తామ్రాః పీతాః సితాః శ్వేతాః ప్రకీర్ణా ఘోరదర్శనాః। అదీనో వానరశ్చణ్డః సంగ్రామమభికాఙ్క్షతి। ఏషోఽప్యాశంసతే లఙ్కాం స్వేనానీకేన మర్దితుమ్
ఇతని భయంకరమైన తోకపై ఎర్ర, పసుపు, తెలుపు, ముదురు రంగు వెంట్రుకలు చెలరేగి ఉన్నాయి. ఈ దుర్బలత లేని, ఉగ్రవానరుడు యుద్ధానికి తహతహలాడుతూ, ఇతడూ తన సేనతో లంకను నాశనం చేయాలని ఆశిస్తున్నాడు.
యస్త్వేష సింహసంకాశః కపిలో దీర్ఘకేసరః। నిభృతః ప్రేక్షతే లఙ్కాం దిధక్షన్నివ చక్షుషా
ఇతడు సింహాన్ని పోలినవాడు, గోధుమ రంగు, పొడవైన కేశరాలతో ఉన్నవాడు. నిశ్శబ్దంగా కూర్చొని, తన చూపుతో లంకను కాల్చాలని చూస్తున్నాడు.
విన్ధ్యం కృష్ణగిరిం సహ్యం పర్వతం చ సుదర్శనమ్। రాజన్ సతతమధ్యాస్తే స రమ్భో నామ యూథపః। శతం శతసహస్రాణాం త్రింశచ్చ హరిపుఙ్గవాః
వింధ్య, కృష్ణగిరి, సహ్య, సుందర్శన అనే పర్వతాలపై ఎప్పుడూ నివసించే వాడు, ఓ రాజా, ఇతడు రంభ అనే యూతపతి. ఇతనికి లక్ష ముప్పై వేల మంది అగ్రవానరులు ఉన్నారు.
యం యాన్తం వానరా ఘోరాశ్చణ్డాశ్చణ్డపరాక్రమాః। పరివార్యానుగచ్ఛన్తి లఙ్కాం మర్దితుమోజసా
ఇతడు ముందుకు సాగితే, భయంకరమైన, మహా పరాక్రమశాలి వానరులు ఇతన్ని చుట్టుముట్టి, తమ బలంతో లంకను నాశనం చేయాలని అనుసరిస్తారు.
యస్తు కర్ణౌ వివృణుతే జృమ్భతే చ పునః పునః। న తు సంవిజతే మృత్యోర్న చ సేనాం ప్రధావతి
ఇతడు తన చెవులను విప్పి, మళ్లీ మళ్లీ ఉబ్బి ఊపిరి తీసుకుంటూ, మరణాన్ని భయపడడు, సేనను చూసి పారిపోడు.
ప్రకమ్పతే చ రోషేణ తిర్యక్ చ పునరీక్షతే। పశ్య లాఙ్గూలవిక్షేపం క్ష్వేడత్యేష మహాబలః
ఇతడు కోపంతో కంపించుతూ, పక్కదిశగా చూస్తూ, తన తోకను ఊపుతూ, గర్జిస్తున్నాడు. ఇతడు మహాబలశాలి.
మహాజవో వీతభయో రమ్యం సాల్వేయపర్వతమ్। రాజన్ సతతమధ్యాస్తే శరభో నామ యూథపః
ఓ రాజా! అతడు వేగవంతుడు, భయమేమీ లేని వాడు. సాల్వేయ పర్వతంపై ఎప్పుడూ ఆనందంగా నివసించే శరభుడు అనే వానరసేనాధిపతి.
ఏతస్య బలినః సర్వే విహారా నామ యూథపాః। రాజన్ శతసహస్రాణి చత్వారింశత్తథైవ చ
ఈ శక్తిశాలి శరభునికి చెందినవారు అందరూ విహార అనే యూథపతులు. ఓ రాజా! వీరి సంఖ్య నలభై లక్షలు.
యస్తు మేఘ ఇవాకాశం మహానావృత్య తిష్ఠతి। మధ్యే వానరవీరాణాం సురాణామివ వాసవః
మేఘం ఆకాశాన్ని కప్పినట్టు, వీర వానరుల మధ్యలో దేవతలలో ఇంద్రుడిలా నిలిచిన వాడెవరో చూడు.
భేరీణామివ సంనాదో యస్యైష శ్రూయతే మహాన్। ఘోషః శాఖామృగేన్ద్రాణాం సంగ్రామమభికాఙ్క్షతామ్
బెరడ్లు మోగినట్టు, యుద్ధానికి తహతహలాడుతున్న వానరసేనాధిపతుల గర్జనగా అతని గొప్ప శబ్దం వినిపిస్తోంది.
ఏష పర్వతమధ్యాస్తే పారియాత్రమనుత్తమమ్। యుద్ధే దుష్ప్రసహో నిత్యం పనసో నామ యూథపః
ఈ వానరసేనాధిపతి పరియాత్ర అనే అత్యుత్తమ పర్వత మధ్యలో నివసిస్తున్నాడు. యుద్ధంలో ఎవరూ ఎదుర్కోలేని పానసుడు ఇతడు.
ఏనం శతసహస్రాణాం శతార్ధం పర్యుపాసతే। యూథపా యూథపశ్రేష్ఠం యేషాం యూథాని భాగశః
ఈ యూథపతిలో అరవై వేలు మంది యూథపతులు సేవలో ఉంటారు. వీరిలోని ప్రతి యూథానికి తగిన స్థానం ఉంది.
యస్తు భీమాం ప్రవల్గన్తీం చమూం తిష్ఠతి శోభయన్। స్థితాం తీరే సముద్రస్య ద్వితీయ ఇవ సాగరః
సముద్ర తీరంలో నిలబడి, భయంకరంగా ఉప్పొంగుతున్న సేనను అలంకరిస్తూ, రెండవ సముద్రంలా కనిపిస్తున్న వాడెవరో చూడు.
ఏష దర్దురసంకాశో వినతో నామ యూథపః। పిబంశ్చరతి యో వేణాం నదీనాముత్తమాం నదీమ్
దర్దురుడిలా కనిపించే ఇతడు వినతుడు అనే యూథపతి. ఉత్తమమైన వేణా నదీ జలాలను పానిస్తూ సంచరిస్తాడు.
షష్టిః శతసహస్రాణి బలమస్య ప్లవంగమాః। త్వామాహ్వయతి యుద్ధాయ క్రోధనో నామ వానరః
ఇతనికి అరవై వేలు వానరులు సైన్యం. క్రమంగా కోపంతో నిన్ను యుద్ధానికి పిలుస్తున్న వానరుడు క్రోధనుడు.
విక్రాన్తా బలవన్తశ్చ యథా యూథాని భాగశః। యస్తు గైరికవర్ణాభం వపుః పుష్యతి వానరః
వీరులు, బలవంతులు, తమ తమ యూథాలతో ఉన్నారు. గైరికపు రంగులో మెరిసే శరీరం కలిగిన వానరుడు ఇతడు.
అవమత్య సదా సర్వాన్ వానరాన్ బలదర్పితః। గవయో నామ తేజస్వీ త్వాం క్రోధాదభివర్తతే
బలంపై గర్వంతో ఎప్పుడూ ఇతర వానరులను తక్కువగా చూసే, తేజస్సుతో మెరిసే గవయుడు కోపంతో నీ వైపు దూసుకొస్తున్నాడు.
ఏనం శతసహస్రాణి సప్తతిః పర్యుపాసతే। ఏషైవాశంసతే లఙ్కాం స్వేనానీకేన మర్దితుమ్
ఈ గవయుడి చుట్టూ డెబ్బై వేలు మంది యూథపతులు ఉన్నారు. ఇతడు తన సేనతోనే లంకను నాశనం చేయాలని ఆశిస్తున్నాడు.
ఏతే దుష్ప్రసహా వీరా యేషాం సంఖ్యా న విద్యతే। యూథపా యూథపశ్రేష్ఠాస్తేషాం యూథాని భాగశః
వీరిని లెక్కించలేము. వీరంతా దుర్జయులు, యూథపతులలో అగ్రగణ్యులు. వీరి యూథాలు కూడా స్థాయిప్రకారం విభజించబడ్డాయి.
thumb|సప్తవింశః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే యుద్ధకాణ్డే సప్తవింశః సర్గః ॥౬-
శ్రీమద్వాల్మీకి రామాయణంలోని యుద్ధకాండలో ఇరవై ఏడవ సర్గను వినండి.
తాంస్తు తే సమ్ప్రవక్ష్యామి ప్రేక్షమాణస్య యూథపాన్। రాఘవార్థే పరాక్రాన్తా యే న రక్షన్తి జీవితమ్
నీకు కనిపిస్తున్న ఆ యూథపతులను ఇప్పుడు వివరంగా చెబుతాను. రాఘవుని కోసం ప్రాణాలను లెక్కచేయకుండా ముందుకు వచ్చిన వీరులు వీరే.
స్నిగ్ధా యస్య బహువ్యామా దీర్ఘలాఙ్గూలమాశ్రితాః। తామ్రాః పీతాః సితాః శ్వేతాః ప్రకీర్ణా ఘోరకర్మణః
దీర్ఘమైన తోకలు, బలమైన శరీరాలు కలిగి, ప్రేమతో కూడిన అనేక మంది అతని చుట్టూ చేరారు. వారు ఎరుపు, పసుపు, తెలుపు రంగుల్లో ఉండి, భయంకరమైన పనులు చేసే వారు.
ప్రగృహీతాః ప్రకాశన్తే సూర్యస్యేవ మరీచయః। పృథివ్యాం చానుకృష్యన్తే హరో నామైష వానరః
వారు ఒకచోట చేరినప్పుడు సూర్యకిరణాల్లా ప్రకాశిస్తారు. భూమిపై సంచరిస్తూ, హరుడు అనే వానరుడు ఇతడు.
యం పృష్ఠతోఽనుగచ్ఛన్తి శతశోఽథ సహస్రశః। వృక్షానుద్యమ్య సహసా లఙ్కారోహణతత్పరాః
వందలాది, వేలాది మంది అతని వెనక వెంటాడుతూ, చెట్లు ఎత్తుకొని, త్వరగా లంకను ఎక్కేందుకు సిద్ధంగా ఉన్నారు.