యది మామభియుఞ్జీరన్ దేవగన్ధర్వదానవాః। నైవ సీతామహం దద్యాం సర్వలోకభయాదపి
దేవతలు, గంధర్వులు, దానవులు నన్ను యుద్ధానికి వచ్చినా, అన్ని లోకాలు భయపడ్డా కూడా నేను సీతను అప్పగించను.
త్వం తు సౌమ్య పరిత్రస్తో హరిభిః పీడితో భృశమ్। ప్రతిప్రదానమద్యైవ సీతాయాః సాధు మన్యసే
కానీ నీవు మృదువైనవాడవు, వానరుల చేత బాగా బాధపడుతున్నావు, అందుకే సీతను వెంటనే అప్పగించమని భావిస్తున్నావు.
కో హి నామ సపత్నో మాం సమరే జేతుమర్హతి। ఇత్యుక్త్వా పరుషం వాక్యం రావణో రాక్షసాధిపః
యుద్ధంలో నన్ను ఓడించగల శత్రువు ఎవరు? అని రావణుడు, రాక్షసాధిపతి, కఠినంగా ఇలా అన్నాడు.
ఆరురోహ తతః శ్రీమాన్ ప్రాసాదం హిమపాణ్డురమ్। బహుతాలసముత్సేధం రావణోఽథ దిదృక్షయా
అంతటితో రావణుడు, మంచు వలె తెల్లగా ఉన్న, ఎన్నో తాళపత్రాలు పొడవుగా ఉన్న ప్రాసాదంపైకి చూడాలని ఆశతో ఎక్కాడు.
తాభ్యాం చరాభ్యాం సహితో రావణః క్రోధమూర్చ్ఛితః। పశ్యమానః సముద్రం తం పర్వతాంశ్చ వనాని చ
ఆ ఇద్దరు గూఢచారులతో కలిసి, కోపంతో ఉన్న రావణుడు సముద్రాన్ని, కొండలను, అడవులను చూశాడు.
దదర్శ పృథివీదేశం సుసమ్పూర్ణం ప్లవంగమైః। తదపారమసహ్యం చ వానరాణాం మహాబలమ్
అక్కడ భూమి అంతా వానరులతో నిండిపోయినదిగా, ఆ వానరుల అపారమైన, ఎదుర్కోలేని బలాన్ని రావణుడు చూశాడు.
ఆలోక్య రావణో రాజా పరిపప్రచ్ఛ సారణమ్। ఏషాం కే వానరా ముఖ్యాః కే శూరాః కే మహాబలాః
అది గమనించిన రావణుడు, 'ఇవ్వాళ వానరుల్లో నాయకులు ఎవరు? వీరులు ఎవరు? గొప్ప బలవంతులు ఎవరు?' అని సారణుణ్ని అడిగాడు.
కే పూర్వమభివర్తన్తే మహోత్సాహాః సమన్తతః। కేషాం శృణోతి సుగ్రీవః కే వా యూథపయూథపాః
'ఎవరు ముందుగా అన్ని వైపులా ఉత్సాహంతో ముందుకు వస్తున్నారు? సుగ్రీవుడు ఎవరి స్వరాన్ని వింటున్నాడు? యూతపయూతపులు ఎవరు?' అని అడిగాడు.
సారణాచక్ష్వ మే సర్వం కింప్రభావాః ప్లవంగమాః। సారణో రాక్షసేన్ద్రస్య వచనం పరిపృచ్ఛతః
'వానరుల శక్తి గురించి నాకన్నీ వివరంగా చెప్పు సారణ!' అని రావణుడు అడిగినపుడు, సారణుడు ఇలా చెప్పాడు.
ఆబభాషేఽథ ముఖ్యజ్ఞో ముఖ్యాంస్తత్ర వనౌకసః। ఏష యోఽభిముఖో లఙ్కాం నర్దంస్తిష్ఠతి వానరః
అప్పుడా నాయకుల్ని బాగా తెలిసిన సారణుడు, అటు అటు ఉన్న వనరుల నాయకుల గురించి చెప్పాడు: 'ఇక్కడ లంకను ఎదుర్కొంటూ గర్జిస్తున్న వానరుడు ఒక నాయకుడు.'
యూథపానాం సహస్రాణాం శతేన పరివారితః। యస్య ఘోషేణ మహతా సప్రాకారా సతోరణా
వెయ్యి యూతపుల వందతో చుట్టుముట్టబడి, అతని గొప్ప గర్జనతో కోటలు, గోపురాలు కలిగిన నగరం అంతా మారుమోగుతోంది.
లఙ్కా ప్రతిహతా సర్వా సశైలవనకాననా। సర్వశాఖామృగేన్ద్రస్య సుగ్రీవస్య మహాత్మనః
అన్ని కొండలు, అడవులు, ఉద్యానవనాలతో కూడిన లంక, అన్ని వనరుల రాజైన సుగ్రీవుని గొప్ప ధ్వనితో కంపించిపోతోంది.
బలాగ్రే తిష్ఠతే వీరో నీలో నామైష యూథపః। బాహూ ప్రగృహ్య యః పద్భ్యాం మహీం గచ్ఛతి వీర్యవాన్
సైన్యానికి ముందుగా నిలబడి ఉన్న వీరుడు నీలుడు అనే యూతపుడు. అతను చేతులు బలంగా పట్టుకుని, తన పాదాలతో భూమిని దాటి సాగిపోతున్నాడు.
లఙ్కామభిముఖః కోపాదభీక్ష్ణం చ విజృమ్భతే। గిరిశృఙ్గప్రతీకాశః పద్మకింజల్కసంనిభః
లంకను ఎదుర్కొంటూ కోపంతో మళ్లీ మళ్లీ విస్తరిస్తూ, పర్వత శిఖరంలా, కమలపు తాడిపోలా కనిపిస్తున్నాడు.
స్ఫోటయత్యతిసంరబ్ధో లాఙ్గూలం చ పునః పునః। యస్య లాఙ్గూలశబ్దేన స్వనన్తి ప్రదిశో దశ
ఈ వానరుడు అత్యంత కోపంతో తన తోకను మళ్ళీ మళ్ళీ ఊపుతూ, ఆ తోక శబ్దంతో పది దిక్కులు మారుమోగేలా చేస్తున్నాడు.
ఏష వానరరాజేన సుగ్రీవేణాభిషేచితః। యువరాజోఽఙ్గదో నామ త్వామాహ్వయతి సంయుగే
ఇతడు వానరుల రాజు సుగ్రీవుడు యువరాజుగా నియమించిన అంగదుడు. ఇతడు నిన్ను యుద్ధానికి పిలుస్తున్నాడు.
వాలినః సదృశః పుత్రః సుగ్రీవస్య సదా ప్రియః। రాఘవార్థే పరాక్రాన్తః శక్రార్థే వరుణో యథా
ఇతడు వాలిని కుమారుడు, సుగ్రీవునికి ఎప్పుడూ ప్రియమైనవాడు. రాఘవుని కోసం ధైర్యంగా ముందుకు వస్తున్నాడు, ఇంద్రునికోసం వరుణుడు చేసేలా.
ఏతస్య సా మతిః సర్వా యద్ దృష్టా జనకాత్మజా। హనూమతా వేగవతా రాఘవస్య హితైషిణా
ఇతని మనసంతా హనుమంతుడు చూసిన జనకుని కుమార్తె విషయానికే కేంద్రీకృతమై ఉంది. ఆ హనుమంతుడు వేగవంతుడు, రాఘవుని మేలు కోరే వాడు.
బహూని వానరేన్ద్రాణామేష యూథాని వీర్యవాన్। పరిగృహ్యాభియాతి త్వాం స్వేనానీకేన మర్దితుమ్
ఈ వీరుడు అనేక వానర రాజుల సేనలను కూడగట్టి, తన సొంత సేనతో నిన్ను జయించడానికి ముందుకు వస్తున్నాడు.
అనువాలిసుతస్యాపి బలేన మహతా వృతః। వీరస్తిష్ఠతి సంగ్రామే సేతుహేతురయం నలః
అంగదుని కుమారుని గొప్ప బలంతో చుట్టుముట్టబడి, యుద్ధంలో నిలబడిన వీరుడు నలుడు. ఇతడే ఆ సేతును నిర్మించినవాడు.
యే తు విష్టభ్య గాత్రాణి క్ష్వేడయన్తి నదన్తి చ। ఉత్థాయ చ విజృమ్భన్తే క్రోధేన హరిపుఙ్గవాః
తమ శరీరాలను బలంగా ఉంచుకొని, గర్జిస్తూ, కేకలు వేస్తూ, కోపంతో లేచి విస్తరించే వీరులు వీర వానరులలో అగ్రగాములు.
ఏతే దుష్ప్రసహా ఘోరాశ్చణ్డాశ్చణ్డపరాక్రమాః। అష్టౌ శతసహస్రాణి దశకోటిశతాని చ। య ఏనమనుగచ్ఛన్తి వీరాశ్చన్దనవాసినః
ఈ వీరులు జయించలేని వారు, భయంకరులు, మహా పరాక్రములు. ఎనిమిది లక్షలు, పది కోట్ల వానరులు, వీరిని అనుసరిస్తూ, గంధపు పూతలతో అలంకరించబడి ఉన్నారు.
ఏషైవాశంసతే లఙ్కాం స్వేనానీకేన మర్దితుమ్। శ్వేతో రజతసంకాశశ్చపలో భీమవిక్రమః
ఇతడు తన సొంత సేనతో లంకను నాశనం చేయాలని సంకల్పించాడు. ఇతడు తెల్లగా, వెండి వలె మెరిసే వాడు, చంచలుడు, భయంకరమైన పరాక్రమం కలవాడు.
బుద్ధిమాన్ వానరః శూరస్త్రిషు లోకేషు విశ్రుతః। తూర్ణం సుగ్రీవమాగమ్య పునర్గచ్ఛతి వానరః
ఇతడు తెలివైన వానరుడు, వీరుడు, మూడు లోకాలలో ప్రసిద్ధుడు. త్వరగా సుగ్రీవుని వద్దకు వచ్చి, మళ్లీ వెళ్ళిపోతాడు.
నామ్నా సంరోచనో నామ నానానగయుతో గిరిః। తత్ర రాజ్యం ప్రశాస్త్యేష కుముదో నామ యూథపః
సంరోచన అనే పర్వతం అనేక వృక్షాలతో అలంకరించబడి ఉంది. అక్కడ కుముదుడు అనే యూతపతి రాజ్యాన్ని పాలిస్తున్నాడు.
యోఽసౌ శతసహస్రాణి సహర్షం పరికర్షతి। యస్య వాలా బహువ్యామా దీర్ఘలాఙ్గూలమాశ్రితాః
ఇతడు ఆనందంగా లక్ష మంది వానరులను వెంట తీసుకెళ్తాడు. ఇతని తోక పొడవుగా, మందంగా, అనేక ముట్టడులతో వెంట్రుకలతో నిండింది.
తామ్రాః పీతాః సితాః శ్వేతాః ప్రకీర్ణా ఘోరదర్శనాః। అదీనో వానరశ్చణ్డః సంగ్రామమభికాఙ్క్షతి। ఏషోఽప్యాశంసతే లఙ్కాం స్వేనానీకేన మర్దితుమ్
ఇతని భయంకరమైన తోకపై ఎర్ర, పసుపు, తెలుపు, ముదురు రంగు వెంట్రుకలు చెలరేగి ఉన్నాయి. ఈ దుర్బలత లేని, ఉగ్రవానరుడు యుద్ధానికి తహతహలాడుతూ, ఇతడూ తన సేనతో లంకను నాశనం చేయాలని ఆశిస్తున్నాడు.
యస్త్వేష సింహసంకాశః కపిలో దీర్ఘకేసరః। నిభృతః ప్రేక్షతే లఙ్కాం దిధక్షన్నివ చక్షుషా
ఇతడు సింహాన్ని పోలినవాడు, గోధుమ రంగు, పొడవైన కేశరాలతో ఉన్నవాడు. నిశ్శబ్దంగా కూర్చొని, తన చూపుతో లంకను కాల్చాలని చూస్తున్నాడు.
విన్ధ్యం కృష్ణగిరిం సహ్యం పర్వతం చ సుదర్శనమ్। రాజన్ సతతమధ్యాస్తే స రమ్భో నామ యూథపః। శతం శతసహస్రాణాం త్రింశచ్చ హరిపుఙ్గవాః
వింధ్య, కృష్ణగిరి, సహ్య, సుందర్శన అనే పర్వతాలపై ఎప్పుడూ నివసించే వాడు, ఓ రాజా, ఇతడు రంభ అనే యూతపతి. ఇతనికి లక్ష ముప్పై వేల మంది అగ్రవానరులు ఉన్నారు.
యం యాన్తం వానరా ఘోరాశ్చణ్డాశ్చణ్డపరాక్రమాః। పరివార్యానుగచ్ఛన్తి లఙ్కాం మర్దితుమోజసా
ఇతడు ముందుకు సాగితే, భయంకరమైన, మహా పరాక్రమశాలి వానరులు ఇతన్ని చుట్టుముట్టి, తమ బలంతో లంకను నాశనం చేయాలని అనుసరిస్తారు.