స చ హన్తా విరాధస్య కబన్ధస్య ఖరస్య చ। సుగ్రీవసహితో రామః సీతాయాః పదమాగతః
విరాధుడు, కబంధుడు, ఖరుడిని సంహరించిన రాముడు, సుగ్రీవునితో కలిసి, సీతమ్మవారి వద్దకు వచ్చాడు.
స కృత్వా సాగరే సేతుం తీర్త్వా చ లవణోదధిమ్। ఏష రక్షాంసి నిర్ధూయ ధన్వీ తిష్ఠతి రాఘవః
సముద్రంపై వంతెన కట్టి, ఉప్పు సముద్రాన్ని దాటి, ఈ రాఘవుడు ధనుస్సుతో నిలబడి, రాక్షసులను తరిమికొట్టాడు.
ఋక్షవానరసఙ్ఘానామనీకాని సహస్రశః। గిరిమేఘనికాశానాం ఛాదయన్తి వసుంధరామ్
పర్వతాలు, మేఘాల్లా కనిపించే వేలాది రిక్ష, వానర సైన్యాలు భూమిని కప్పేస్తున్నాయి.
రాక్షసానాం బలౌఘస్య వానరేన్ద్రబలస్య చ। నైతయోర్విద్యతే సంధిర్దేవదానవయోరివ
రాక్షసుల సేనకు, వానర రాజు సైన్యానికి కలయిక అసాధ్యం. అది దేవతలు, దానవుల మధ్య కలయిక లాంటిది.
పురా ప్రాకారమాయాన్తి క్షిప్రమేకతరం కురు। సీతాం చాస్మై ప్రయచ్ఛాశు యుద్ధం వాపి ప్రదీయతామ్
వారు కోట గోడ దాటి రాకముందే, త్వరగా ఒకటి నిర్ణయించు. వెంటనే సీతను అప్పగించు, లేదా యుద్ధానికి సిద్ధమవు.
శుకస్య వచనం శ్రుత్వా రావణో వాక్యమబ్రవీత్। రోషసంరక్తనయనో నిర్దహన్నివ చక్షుషా
శుకుడు చెప్పిన మాటలు విని, రావణుడు కోపంతో కన్నులు ఎర్రబడి, చూపుతో కాల్చుతున్నట్టు మాట్లాడాడు.
యది మాం ప్రతి యుద్ధేరన్ దేవగన్ధర్వదానవాః। నైవ సీతాం ప్రదాస్యామి సర్వలోకభయాదపి
దేవతలు, గంధర్వులు, దానవులు నా మీద యుద్ధానికి వచ్చినా, అన్ని లోకాలు భయపెట్టినా, నేను సీతను అప్పగించను.
కదా సమభిధావన్త మామకా రాఘవం శరాః। వసన్తే పుష్పితం మత్తా భ్రమరా ఇవ పాదపమ్
వసంతంలో పూలతో మదమైన తేనెటీగలు చెట్టును చుట్టినట్టు, నా బాణాలు ఎప్పుడూ రాఘవుని మీద పడి పరుగెత్తుతాయో!
కదా శోణితదిగ్ధాఙ్గం దీప్తైః కార్ముకవిచ్యుతైః। శరైరాదీపయిష్యామి ఉల్కాభిరివ కుఞ్జరమ్
ఎప్పుడైనా నేను రాఘవుని శరీరాన్ని రక్తంతో ముడిపడి, అగ్నిలాంటి బాణాలతో కాల్చి, ఉల్కలు ఏనుగును తాకినట్టు చేస్తానో!
తచ్చాస్య బలమాదాస్యే బలేన మహతా వృతః। జ్యోతిషామివ సర్వేషాం ప్రభాముద్యన్ దివాకరః
నా గొప్ప బలంతో చుట్టుముట్టి, అతని శక్తిని నేను హరిస్తాను. అది సూర్యుడు నక్షత్రాల కాంతిని తీసుకున్నట్టు ఉంటుంది.
సాగరస్యేవ మే వేగో మారుతస్యేవ మే బలమ్। న చ దాశరథిర్వేద తేన మాం యోద్ధుమిచ్ఛతి
నా వేగం సముద్రంలా ఉంది, నా బలం గాలిలా ఉంది. కానీ దశరథుని కుమారుడు ఈ సంగతిని తెలియక, నన్ను యుద్ధానికి పిలుస్తున్నాడు.
న మే తూణీశయాన్ బాణాన్ సవిషానివ పన్నగాన్। రామః పశ్యతి సంగ్రామే తేన మాం యోద్ధుమిచ్ఛతి
నా తుపాకిలో ఉన్న బాణాలు విషంతో నిండిన పాముల్లా ఉంటాయి. రాముడు వాటిని యుద్ధంలో చూడలేదు. అందుకే నన్ను యుద్ధానికి పిలుస్తున్నాడు.
న జానాతి పురా వీర్యం మమ యుద్ధే స రాఘవః। మమ చాపమయీం వీణాం శరకోణైః ప్రవాదితామ్
రాఘవుడు ఇంకా నా యుద్ధవీర్యాన్ని, బాణాలతో వాయించబడే నా విల్లు వాయిద్యంలా ఎలా మోగుతుందో తెలియదు.
జ్యాశబ్దతుములాం ఘోరామార్తగీతమహాస్వనామ్। నారాచతలసంనాదాం నదీమహితవాహినీమ్। అవగాహ్య మహారఙ్గం వాదయిష్యామ్యహం రణే
నా విల్లు భయంకరంగా, గట్టిగా మోగుతుంది; బాధపడుతున్నవారి అరుపులతో, ఇనుప బాణాల మోగింపుతో, నదిలా ప్రవహిస్తూ, యుద్ధరంగంలో దాన్ని నేను మోగిస్తాను.
న వాసవేనాపి సహస్రచక్షుషా యుద్ధేఽస్మి శక్యో వరుణేన వా స్వయమ్। యమేన వా ధర్షయితుం శరాగ్నినా మహాహవే వైశ్రవణేన వా పునః
వెయ్యికళ్ళు ఉన్న ఇంద్రుడు అయినా, వరుణుడు అయినా, యముడు అయినా, బాణాగ్ని తో కూడినవాడు అయినా, మహాయుద్ధంలో కుబేరుడు అయినా నన్ను ఎదుర్కోలేరు.
thumb|పఞ్చవింశః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే యుద్ధకాణ్డే పఞ్చవింశః సర్గః ॥౬-
శ్రీమద్వాల్మీకి రామాయణంలో యుద్ధకాండలో ఇరవై ఐదవ సర్గను వినండి.
సబలే సాగరం తీర్ణే రామే దశరథాత్మజే। అమాత్యౌ రావణః శ్రీమానబ్రవీచ్ఛుకసారణౌ
రాముడు, దశరథుని కుమారుడు, తన సేనతో సముద్రాన్ని దాటి వచ్చినప్పుడు, మహాత్ముడైన రావణుడు శుక, సారణ అనే తన మంత్రులను పిలిచి ఇలా అన్నాడు.
సమగ్రం సాగరం తీర్ణం దుస్తరం వానరం బలమ్। అభూతపూర్వం రామేణ సాగరే సేతుబన్ధనమ్
రాముడు తన వానర సేనతో కలసి దాటి రావడం, సముద్రంపై వంతెన కట్టడం ఎప్పుడూ జరగని విషయం.
సాగరే సేతుబన్ధం తం న శ్రద్దధ్యాం కథంచన। అవశ్యం చాపి సంఖ్యేయం తన్మయా వానరం బలమ్
సముద్రంపై వంతెన కట్టడం సాధ్యమేనని నేను ఎప్పుడూ నమ్మలేదు. అయినా, వానర సేన బలాన్ని తప్పక తెలుసుకోవాలి.
భవన్తౌ వానరం సైన్యం ప్రవిశ్యానుపలక్షితౌ। పరిమాణం చ వీర్యం చ యే చ ముఖ్యాః ప్లవంగమాః
మీ ఇద్దరూ ఎవరికీ తెలియకుండా వానర సేనలోకి వెళ్లి, వారి సంఖ్య, బలం, ముఖ్యమైన వానరులు ఎవరో తెలుసుకోండి.
మన్త్రిణో యే చ రామస్య సుగ్రీవస్య చ సమ్మతాః। యే పూర్వమభివర్తన్తే యే చ శూరాః ప్లవంగమాః
రాముడికి, సుగ్రీవుడికి నచ్చిన మంత్రులు ఎవరూ, ముందుగా యుద్ధానికి వస్తున్నవారు ఎవరూ, వానరులలో వీరులు ఎవరూ తెలుసుకోండి.
స చ సేతుర్యథా బద్ధః సాగరే సలిలార్ణవే। నివేశం చ యథా తేషాం వానరాణాం మహాత్మనామ్
వారు సముద్రంపై వంతెనను ఎలా కట్టారు, ఆ మహాసముద్రంలో, ఆ వానర మహాత్ముల శిబిరాలు ఎక్కడెక్కడ ఉన్నాయి తెలుసుకోండి.
రామస్య వ్యవసాయం చ వీర్యం ప్రహరణాని చ। లక్ష్మణస్య చ వీరస్య తత్త్వతో జ్ఞాతుమర్హథః
రాముని సంకల్పం, బలం, ఆయుధాలు, లక్ష్మణుని వీర్యం కూడా పూర్తిగా తెలుసుకోవాలి.
కశ్చ సేనాపతిస్తేషాం వానరాణాం మహాత్మనామ్। తచ్చ జ్ఞాత్వా యథాతత్త్వం శీఘ్రమాగన్తుమర్హథః
వానర మహాత్ములలో సేనాధిపతి ఎవరో తెలుసుకుని, ఈ సంగతులన్నీ పూర్తిగా తెలుసుకున్న తర్వాత వెంటనే తిరిగి రండి.
ఇతి ప్రతిసమాదిష్టౌ రాక్షసౌ శుకసారణౌ। హరిరూపధరౌ వీరౌ ప్రవిష్టౌ వానరం బలమ్
ఇలా రావణుడు ఆజ్ఞ ఇచ్చిన తర్వాత, శుక, సారణ అనే రాక్షసులు వానర రూపంలో వానర సేనలోకి ప్రవేశించారు.
తతస్తద్ వానరం సైన్యమచిన్త్యం లోమహర్షణమ్। సంఖ్యాతుం నాధ్యగచ్ఛేతాం తదా తౌ శుకసారణౌ
ఆ వానర సేన అంతగా విస్తరించి, భయంకరంగా ఉండి, లెక్కించలేనిది కావడంతో శుక, సారణ ఇద్దరూ దాన్ని లెక్కించలేకపోయారు.
తత్ స్థితం పర్వతాగ్రేషు నిర్ఝరేషు గుహాసు చ। సముద్రస్య చ తీరేషు వనేషూపవనేషు చ। తరమాణం చ తీర్ణం చ తర్తుకామం చ సర్వశః
ఆ సేన కొండలపై, జలపాతాల దగ్గర, గుహల్లో, సముద్రతీరాల్లో, అరణ్యాల్లో, తోటల్లో, దాటి పోతూ, దాటి వచ్చి, దాటేందుకు సిద్ధంగా అన్ని చోట్ల ఉన్నట్టు చూశారు.
నివిష్టం నివిశచ్చైవ భీమనాదం మహాబలమ్। తద్బలార్ణవమక్షోభ్యం దదృశాతే నిశాచరౌ
ఆ మహాబలమైన వానర సేన స్థిరంగా, స్థిరమవుతూ, భయంకరమైన గర్జనతో, అలలతో కదలని సముద్రంలా ఉండటం శుక, సారణలకు కనిపించింది.
తౌ దదర్శ మహాతేజాః ప్రతిచ్ఛన్నౌ విభీషణః। ఆచచక్షే స రామాయ గృహీత్వా శుకసారణౌ
అతివిశాలమైన తేజస్సుతో ఉన్న విభీషణుడు, దాచిపెట్టిన ఆ ఇద్దరిని చూసి, శుకుడు, సారణుడు అనే వారిని పట్టుకొని రాముని దగ్గరికి తీసుకెళ్లి వివరంగా చెప్పాడు.
తస్యైతౌ రాక్షసేన్ద్రస్య మన్త్రిణౌ శుకసారణౌ। లఙ్కాయాః సమనుప్రాప్తౌ చారౌ పరపురంజయ
రామా! వీరిద్దరూ రాక్షసుల రాజు రావణుని మంత్రులు — శుకుడు, సారణుడు. వీరు లంకలోకి చోరీగా ప్రవేశించి, శత్రు పట్టణాలను జయించే గూఢచారులుగా వచ్చారు.