సువిభక్తమహావ్యూహా మహావానరరక్షితా। అనీకినీ సా విబభౌ యథా ద్యౌః సాభ్రసమ్ప్లవా
స్పష్టంగా విభజించబడిన మహా వ్యూహాలతో, మహా వానరులు కాపాడుతున్న ఆ సేన, మేఘాలతో నిండిన ఆకాశంలా ప్రకాశించింది.
ప్రగృహ్య గిరిశృఙ్గాణి మహతశ్చ మహీరుహాన్। ఆసేదుర్వానరా లఙ్కాం మిమర్దయిషవో రణే
పర్వత శిఖరాలు, పెద్ద చెట్లు పట్టుకుని, వానరులు యుద్ధంలో లంకను నాశనం చేయాలని ఉత్సాహంతో ముందుకు సాగారు.
శిఖరైర్వికిరామైనాం లఙ్కాం ముష్టిభిరేవ వా। ఇతి స్మ దధిరే సర్వే మనాంసి హరిపుఙ్గవాః
అందరు వానర వీరులు తమ మనసులో, "మేము ఈ లంకను కొండ శిఖరాలతో కానీ, లేకపోతే మన ముష్టులతో కానీ నాశనం చేస్తాం," అని నిశ్చయించుకున్నారు.
తతో రామో మహాతేజాః సుగ్రీవమిదమబ్రవీత్। సువిభక్తాని సైన్యాని శుక ఏష విముచ్యతామ్
ఆ సమయంలో మహాతేజస్వి రాముడు సుగ్రీవుని చూచి, "మన సైన్యాలు బాగా ఏర్పాటయ్యాయి. ఈ శుకుడిని విడిచిపెట్టు," అని అన్నాడు.
రామస్య తు వచః శ్రుత్వా వానరేన్ద్రో మహాబలః। మోచయామాస తం దూతం శుకం రామస్య శాసనాత్
రాముని మాటలు విని, మహాబలుడు వానర రాజు రాముని ఆజ్ఞతో ఆ దూత అయిన శుకుడిని విడుదల చేశాడు.
రావణః ప్రహసన్నేవ శుకం వాక్యమువాచ హ। కిమిమౌ తే సితౌ పక్షౌ లూనపక్షశ్చ దృశ్యసే
రావణుడు నవ్వుతూ శుకుని అడిగాడు: "నీ రెక్కలు తెల్లగా కనిపిస్తున్నాయి. అయినా నీవు రెక్కలు లేని పక్షిలా ఎందుకు ఉన్నావు?"
కచ్చిన్నానేకచిత్తానాం తేషాం త్వం వశమాగతః। తతః స భయసంవిగ్నస్తేన రాజ్ఞాభిచోదితః। వచనం ప్రత్యువాచేదం రాక్షసాధిపముత్తమమ్
నీవు ఆ అనేకమంది వానరుల ఆధీనంలోకి పోయినట్లా? అని అడిగిన వెంటనే, ఆ రాజు భయపెట్టి అడిగినందుకు, శుకుడు భయంతో రాక్షసాధిపతిని ఇలా సమాధానం చెప్పాడు.
సాగరస్యోత్తరే తీరేఽబ్రువం తే వచనం తథా। యథా సందేశమక్లిష్టం సాన్త్వయన్ శ్లక్ష్ణయా గిరా
సముద్రం ఉత్తర తీరంలో నేను నీ సందేశాన్ని యథావిధిగా, మృదువుగా, శాంతంగా చెప్పాను.
క్రుద్ధైస్తైరహముత్ప్లుత్య దృష్టమాత్రః ప్లవంగమైః। గృహీతోఽస్మ్యపి చారబ్ధో హన్తుం లోప్తుం చ ముష్టిభిః
కోపంతో ఉన్న ఆ వానరులు నన్ను చూసిన వెంటనే, నేను దూకినా, వారు నన్ను పట్టుకుని, ముష్టులతో కొట్టడం, తిడడం మొదలుపెట్టారు.
న తే సంభాషితుం శక్యాః సమ్ప్రశ్నోఽత్ర న విద్యతే। ప్రకృత్యా కోపనాస్తీక్ష్ణా వానరా రాక్షసాధిప
వారితో మాట్లాడటం అసాధ్యం, అక్కడ ప్రశ్నలు అడిగే అవకాశం లేదు. సహజంగా వానరులు కోపంగా, ఉగ్రంగా ఉంటారు రాక్షసాధిపతీ!
స చ హన్తా విరాధస్య కబన్ధస్య ఖరస్య చ। సుగ్రీవసహితో రామః సీతాయాః పదమాగతః
విరాధుడు, కబంధుడు, ఖరుడిని సంహరించిన రాముడు, సుగ్రీవునితో కలిసి, సీతమ్మవారి వద్దకు వచ్చాడు.
స కృత్వా సాగరే సేతుం తీర్త్వా చ లవణోదధిమ్। ఏష రక్షాంసి నిర్ధూయ ధన్వీ తిష్ఠతి రాఘవః
సముద్రంపై వంతెన కట్టి, ఉప్పు సముద్రాన్ని దాటి, ఈ రాఘవుడు ధనుస్సుతో నిలబడి, రాక్షసులను తరిమికొట్టాడు.
ఋక్షవానరసఙ్ఘానామనీకాని సహస్రశః। గిరిమేఘనికాశానాం ఛాదయన్తి వసుంధరామ్
పర్వతాలు, మేఘాల్లా కనిపించే వేలాది రిక్ష, వానర సైన్యాలు భూమిని కప్పేస్తున్నాయి.
రాక్షసానాం బలౌఘస్య వానరేన్ద్రబలస్య చ। నైతయోర్విద్యతే సంధిర్దేవదానవయోరివ
రాక్షసుల సేనకు, వానర రాజు సైన్యానికి కలయిక అసాధ్యం. అది దేవతలు, దానవుల మధ్య కలయిక లాంటిది.
పురా ప్రాకారమాయాన్తి క్షిప్రమేకతరం కురు। సీతాం చాస్మై ప్రయచ్ఛాశు యుద్ధం వాపి ప్రదీయతామ్
వారు కోట గోడ దాటి రాకముందే, త్వరగా ఒకటి నిర్ణయించు. వెంటనే సీతను అప్పగించు, లేదా యుద్ధానికి సిద్ధమవు.
శుకస్య వచనం శ్రుత్వా రావణో వాక్యమబ్రవీత్। రోషసంరక్తనయనో నిర్దహన్నివ చక్షుషా
శుకుడు చెప్పిన మాటలు విని, రావణుడు కోపంతో కన్నులు ఎర్రబడి, చూపుతో కాల్చుతున్నట్టు మాట్లాడాడు.
యది మాం ప్రతి యుద్ధేరన్ దేవగన్ధర్వదానవాః। నైవ సీతాం ప్రదాస్యామి సర్వలోకభయాదపి
దేవతలు, గంధర్వులు, దానవులు నా మీద యుద్ధానికి వచ్చినా, అన్ని లోకాలు భయపెట్టినా, నేను సీతను అప్పగించను.
కదా సమభిధావన్త మామకా రాఘవం శరాః। వసన్తే పుష్పితం మత్తా భ్రమరా ఇవ పాదపమ్
వసంతంలో పూలతో మదమైన తేనెటీగలు చెట్టును చుట్టినట్టు, నా బాణాలు ఎప్పుడూ రాఘవుని మీద పడి పరుగెత్తుతాయో!
కదా శోణితదిగ్ధాఙ్గం దీప్తైః కార్ముకవిచ్యుతైః। శరైరాదీపయిష్యామి ఉల్కాభిరివ కుఞ్జరమ్
ఎప్పుడైనా నేను రాఘవుని శరీరాన్ని రక్తంతో ముడిపడి, అగ్నిలాంటి బాణాలతో కాల్చి, ఉల్కలు ఏనుగును తాకినట్టు చేస్తానో!
తచ్చాస్య బలమాదాస్యే బలేన మహతా వృతః। జ్యోతిషామివ సర్వేషాం ప్రభాముద్యన్ దివాకరః
నా గొప్ప బలంతో చుట్టుముట్టి, అతని శక్తిని నేను హరిస్తాను. అది సూర్యుడు నక్షత్రాల కాంతిని తీసుకున్నట్టు ఉంటుంది.
సాగరస్యేవ మే వేగో మారుతస్యేవ మే బలమ్। న చ దాశరథిర్వేద తేన మాం యోద్ధుమిచ్ఛతి
నా వేగం సముద్రంలా ఉంది, నా బలం గాలిలా ఉంది. కానీ దశరథుని కుమారుడు ఈ సంగతిని తెలియక, నన్ను యుద్ధానికి పిలుస్తున్నాడు.
న మే తూణీశయాన్ బాణాన్ సవిషానివ పన్నగాన్। రామః పశ్యతి సంగ్రామే తేన మాం యోద్ధుమిచ్ఛతి
నా తుపాకిలో ఉన్న బాణాలు విషంతో నిండిన పాముల్లా ఉంటాయి. రాముడు వాటిని యుద్ధంలో చూడలేదు. అందుకే నన్ను యుద్ధానికి పిలుస్తున్నాడు.
న జానాతి పురా వీర్యం మమ యుద్ధే స రాఘవః। మమ చాపమయీం వీణాం శరకోణైః ప్రవాదితామ్
రాఘవుడు ఇంకా నా యుద్ధవీర్యాన్ని, బాణాలతో వాయించబడే నా విల్లు వాయిద్యంలా ఎలా మోగుతుందో తెలియదు.
జ్యాశబ్దతుములాం ఘోరామార్తగీతమహాస్వనామ్। నారాచతలసంనాదాం నదీమహితవాహినీమ్। అవగాహ్య మహారఙ్గం వాదయిష్యామ్యహం రణే
నా విల్లు భయంకరంగా, గట్టిగా మోగుతుంది; బాధపడుతున్నవారి అరుపులతో, ఇనుప బాణాల మోగింపుతో, నదిలా ప్రవహిస్తూ, యుద్ధరంగంలో దాన్ని నేను మోగిస్తాను.
న వాసవేనాపి సహస్రచక్షుషా యుద్ధేఽస్మి శక్యో వరుణేన వా స్వయమ్। యమేన వా ధర్షయితుం శరాగ్నినా మహాహవే వైశ్రవణేన వా పునః
వెయ్యికళ్ళు ఉన్న ఇంద్రుడు అయినా, వరుణుడు అయినా, యముడు అయినా, బాణాగ్ని తో కూడినవాడు అయినా, మహాయుద్ధంలో కుబేరుడు అయినా నన్ను ఎదుర్కోలేరు.
thumb|పఞ్చవింశః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే యుద్ధకాణ్డే పఞ్చవింశః సర్గః ॥౬-
శ్రీమద్వాల్మీకి రామాయణంలో యుద్ధకాండలో ఇరవై ఐదవ సర్గను వినండి.
సబలే సాగరం తీర్ణే రామే దశరథాత్మజే। అమాత్యౌ రావణః శ్రీమానబ్రవీచ్ఛుకసారణౌ
రాముడు, దశరథుని కుమారుడు, తన సేనతో సముద్రాన్ని దాటి వచ్చినప్పుడు, మహాత్ముడైన రావణుడు శుక, సారణ అనే తన మంత్రులను పిలిచి ఇలా అన్నాడు.
సమగ్రం సాగరం తీర్ణం దుస్తరం వానరం బలమ్। అభూతపూర్వం రామేణ సాగరే సేతుబన్ధనమ్
రాముడు తన వానర సేనతో కలసి దాటి రావడం, సముద్రంపై వంతెన కట్టడం ఎప్పుడూ జరగని విషయం.
సాగరే సేతుబన్ధం తం న శ్రద్దధ్యాం కథంచన। అవశ్యం చాపి సంఖ్యేయం తన్మయా వానరం బలమ్
సముద్రంపై వంతెన కట్టడం సాధ్యమేనని నేను ఎప్పుడూ నమ్మలేదు. అయినా, వానర సేన బలాన్ని తప్పక తెలుసుకోవాలి.
భవన్తౌ వానరం సైన్యం ప్రవిశ్యానుపలక్షితౌ। పరిమాణం చ వీర్యం చ యే చ ముఖ్యాః ప్లవంగమాః
మీ ఇద్దరూ ఎవరికీ తెలియకుండా వానర సేనలోకి వెళ్లి, వారి సంఖ్య, బలం, ముఖ్యమైన వానరులు ఎవరో తెలుసుకోండి.