ఆలిఖన్తీమివాకాశముత్థితాం పశ్య లక్ష్మణ। మనసేవ కృతాం లఙ్కాం నగాగ్రే విశ్వకర్మణా
లక్ష్మణా, ఆకాశంలో చిత్రంగా లంకను చూడు. అది పర్వతంపై, మనసులో ఊహించినట్లు, విశ్వకర్మ చేత నిర్మించబడినట్టుంది.
విమానైర్బహుభిర్లఙ్కా సంకీర్ణా రచితా పురా। విష్ణోః పదమివాకాశం ఛాదితం పాణ్డుభిర్ఘనైః
లంక అనేక మహా ప్రాసాదాలతో నిండిన పురాతన నగరం. అది ఆకాశంలో విష్ణువు నివాసంలా, తెల్లటి మేఘాలతో కప్పబడినట్టుంది.
పుష్పితైః శోభితా లఙ్కా వనైశ్చిత్రరథోపమైః। నానాపతగసంఘుష్టఫలపుష్పోపగైః శుభైః
పుష్పాలతో అలంకరించబడిన అటవీ ప్రాంతాలతో, వివిధ పక్షుల కిలకిలారావంతో, ఫలపుష్పాలతో నిండిన లంక, చిత్రరథ వనంలా అందంగా ఉంది.
పశ్య మత్తవిహంగాని ప్రలీనభ్రమరాణి చ। కోకిలాకులఖణ్డాని దోధవీతి శివోఽనిలః
మత్తులో ఉన్న పక్షులను, లోపల దాగిన తేనెటీగలను, కోకిలలతో నిండిన తోటలను చూడు. శాంతమైన శుభ్రమైన గాలి వీచుతోంది.
ఇతి దాశరథీ రామో లక్ష్మణం సమభాషత। బలం చ తత్ర విభజచ్ఛాస్త్రదృష్టేన కర్మణా
ఇలా దశరథ కుమారుడు రాముడు లక్ష్మణుణ్ణి సంభాషించాడు. అక్కడ శాస్త్రోక్తంగా సేనను విభజించాడు.
శశాస కపిసేనాం తాం బలాదాదాయ వీర్యవాన్। అఙ్గదః సహ నీలేన తిష్ఠేదురసి దుర్జయః
వీరుడు అంగదుడు, నీలుడితో కలిసి ఆ వానర సేనను బలవంతంగా చేపట్టి, ఎదురుగా అపరాజితుడిగా నిలిచాడు.
తిష్ఠేద్ వానరవాహిన్యా వానరౌఘసమావృతః। ఆశ్రితో దక్షిణం పార్శ్వమృషభో నామ వానరః
వానర సేన యొక్క కుడి వైపున, అనేక వానరులతో చుట్టుముట్టబడి, ఋషభ అనే వానరుడు నిలిచాడు.
గన్ధహస్తీవ దుర్ధర్షస్తరస్వీ గన్ధమాదనః। తిష్ఠేద్ వానరవాహిన్యాః సవ్యం పార్శ్వమధిష్ఠితః
అడవి ఏనుగులా దుర్జేయుడైన, వేగవంతుడైన గంధమాదనుడు, వానర సేన యొక్క ఎడమ వైపున నిలిచాడు.
మూర్ధ్ని స్థాస్యామ్యహం యత్తో లక్ష్మణేన సమన్వితః। జామ్బవాంశ్చ సుషేణశ్చ వేగదర్శీ చ వానరః
నేను, లక్ష్మణుడు, జాంబవంతుడు, సుషేణుడు, వేగదర్శి అనే వానరుడు కలసి, మధ్యభాగంలో జాగ్రత్తగా నిలబడతాము.
ఋక్షముఖ్యా మహాత్మానః కుక్షిం రక్షన్తు తే త్రయః। జఘనం కపిసేనాయాః కపిరాజోఽభిరక్షతు। పశ్చార్ధమివ లోకస్య ప్రచేతాస్తేజసా వృతః
ఆ మూడు గొప్ప ఋక్ష నాయకులు సేన మధ్యాన్ని కాపాడాలి. వానర రాజు సేన వెనుక భాగాన్ని, సముద్రాధిపతి వలె తేజస్సుతో కాపాడాలి.
సువిభక్తమహావ్యూహా మహావానరరక్షితా। అనీకినీ సా విబభౌ యథా ద్యౌః సాభ్రసమ్ప్లవా
స్పష్టంగా విభజించబడిన మహా వ్యూహాలతో, మహా వానరులు కాపాడుతున్న ఆ సేన, మేఘాలతో నిండిన ఆకాశంలా ప్రకాశించింది.
ప్రగృహ్య గిరిశృఙ్గాణి మహతశ్చ మహీరుహాన్। ఆసేదుర్వానరా లఙ్కాం మిమర్దయిషవో రణే
పర్వత శిఖరాలు, పెద్ద చెట్లు పట్టుకుని, వానరులు యుద్ధంలో లంకను నాశనం చేయాలని ఉత్సాహంతో ముందుకు సాగారు.
శిఖరైర్వికిరామైనాం లఙ్కాం ముష్టిభిరేవ వా। ఇతి స్మ దధిరే సర్వే మనాంసి హరిపుఙ్గవాః
అందరు వానర వీరులు తమ మనసులో, "మేము ఈ లంకను కొండ శిఖరాలతో కానీ, లేకపోతే మన ముష్టులతో కానీ నాశనం చేస్తాం," అని నిశ్చయించుకున్నారు.
తతో రామో మహాతేజాః సుగ్రీవమిదమబ్రవీత్। సువిభక్తాని సైన్యాని శుక ఏష విముచ్యతామ్
ఆ సమయంలో మహాతేజస్వి రాముడు సుగ్రీవుని చూచి, "మన సైన్యాలు బాగా ఏర్పాటయ్యాయి. ఈ శుకుడిని విడిచిపెట్టు," అని అన్నాడు.
రామస్య తు వచః శ్రుత్వా వానరేన్ద్రో మహాబలః। మోచయామాస తం దూతం శుకం రామస్య శాసనాత్
రాముని మాటలు విని, మహాబలుడు వానర రాజు రాముని ఆజ్ఞతో ఆ దూత అయిన శుకుడిని విడుదల చేశాడు.
రావణః ప్రహసన్నేవ శుకం వాక్యమువాచ హ। కిమిమౌ తే సితౌ పక్షౌ లూనపక్షశ్చ దృశ్యసే
రావణుడు నవ్వుతూ శుకుని అడిగాడు: "నీ రెక్కలు తెల్లగా కనిపిస్తున్నాయి. అయినా నీవు రెక్కలు లేని పక్షిలా ఎందుకు ఉన్నావు?"
కచ్చిన్నానేకచిత్తానాం తేషాం త్వం వశమాగతః। తతః స భయసంవిగ్నస్తేన రాజ్ఞాభిచోదితః। వచనం ప్రత్యువాచేదం రాక్షసాధిపముత్తమమ్
నీవు ఆ అనేకమంది వానరుల ఆధీనంలోకి పోయినట్లా? అని అడిగిన వెంటనే, ఆ రాజు భయపెట్టి అడిగినందుకు, శుకుడు భయంతో రాక్షసాధిపతిని ఇలా సమాధానం చెప్పాడు.
సాగరస్యోత్తరే తీరేఽబ్రువం తే వచనం తథా। యథా సందేశమక్లిష్టం సాన్త్వయన్ శ్లక్ష్ణయా గిరా
సముద్రం ఉత్తర తీరంలో నేను నీ సందేశాన్ని యథావిధిగా, మృదువుగా, శాంతంగా చెప్పాను.
క్రుద్ధైస్తైరహముత్ప్లుత్య దృష్టమాత్రః ప్లవంగమైః। గృహీతోఽస్మ్యపి చారబ్ధో హన్తుం లోప్తుం చ ముష్టిభిః
కోపంతో ఉన్న ఆ వానరులు నన్ను చూసిన వెంటనే, నేను దూకినా, వారు నన్ను పట్టుకుని, ముష్టులతో కొట్టడం, తిడడం మొదలుపెట్టారు.
న తే సంభాషితుం శక్యాః సమ్ప్రశ్నోఽత్ర న విద్యతే। ప్రకృత్యా కోపనాస్తీక్ష్ణా వానరా రాక్షసాధిప
వారితో మాట్లాడటం అసాధ్యం, అక్కడ ప్రశ్నలు అడిగే అవకాశం లేదు. సహజంగా వానరులు కోపంగా, ఉగ్రంగా ఉంటారు రాక్షసాధిపతీ!
స చ హన్తా విరాధస్య కబన్ధస్య ఖరస్య చ। సుగ్రీవసహితో రామః సీతాయాః పదమాగతః
విరాధుడు, కబంధుడు, ఖరుడిని సంహరించిన రాముడు, సుగ్రీవునితో కలిసి, సీతమ్మవారి వద్దకు వచ్చాడు.
స కృత్వా సాగరే సేతుం తీర్త్వా చ లవణోదధిమ్। ఏష రక్షాంసి నిర్ధూయ ధన్వీ తిష్ఠతి రాఘవః
సముద్రంపై వంతెన కట్టి, ఉప్పు సముద్రాన్ని దాటి, ఈ రాఘవుడు ధనుస్సుతో నిలబడి, రాక్షసులను తరిమికొట్టాడు.
ఋక్షవానరసఙ్ఘానామనీకాని సహస్రశః। గిరిమేఘనికాశానాం ఛాదయన్తి వసుంధరామ్
పర్వతాలు, మేఘాల్లా కనిపించే వేలాది రిక్ష, వానర సైన్యాలు భూమిని కప్పేస్తున్నాయి.
రాక్షసానాం బలౌఘస్య వానరేన్ద్రబలస్య చ। నైతయోర్విద్యతే సంధిర్దేవదానవయోరివ
రాక్షసుల సేనకు, వానర రాజు సైన్యానికి కలయిక అసాధ్యం. అది దేవతలు, దానవుల మధ్య కలయిక లాంటిది.
పురా ప్రాకారమాయాన్తి క్షిప్రమేకతరం కురు। సీతాం చాస్మై ప్రయచ్ఛాశు యుద్ధం వాపి ప్రదీయతామ్
వారు కోట గోడ దాటి రాకముందే, త్వరగా ఒకటి నిర్ణయించు. వెంటనే సీతను అప్పగించు, లేదా యుద్ధానికి సిద్ధమవు.
శుకస్య వచనం శ్రుత్వా రావణో వాక్యమబ్రవీత్। రోషసంరక్తనయనో నిర్దహన్నివ చక్షుషా
శుకుడు చెప్పిన మాటలు విని, రావణుడు కోపంతో కన్నులు ఎర్రబడి, చూపుతో కాల్చుతున్నట్టు మాట్లాడాడు.
యది మాం ప్రతి యుద్ధేరన్ దేవగన్ధర్వదానవాః। నైవ సీతాం ప్రదాస్యామి సర్వలోకభయాదపి
దేవతలు, గంధర్వులు, దానవులు నా మీద యుద్ధానికి వచ్చినా, అన్ని లోకాలు భయపెట్టినా, నేను సీతను అప్పగించను.
కదా సమభిధావన్త మామకా రాఘవం శరాః। వసన్తే పుష్పితం మత్తా భ్రమరా ఇవ పాదపమ్
వసంతంలో పూలతో మదమైన తేనెటీగలు చెట్టును చుట్టినట్టు, నా బాణాలు ఎప్పుడూ రాఘవుని మీద పడి పరుగెత్తుతాయో!
కదా శోణితదిగ్ధాఙ్గం దీప్తైః కార్ముకవిచ్యుతైః। శరైరాదీపయిష్యామి ఉల్కాభిరివ కుఞ్జరమ్
ఎప్పుడైనా నేను రాఘవుని శరీరాన్ని రక్తంతో ముడిపడి, అగ్నిలాంటి బాణాలతో కాల్చి, ఉల్కలు ఏనుగును తాకినట్టు చేస్తానో!
తచ్చాస్య బలమాదాస్యే బలేన మహతా వృతః। జ్యోతిషామివ సర్వేషాం ప్రభాముద్యన్ దివాకరః
నా గొప్ప బలంతో చుట్టుముట్టి, అతని శక్తిని నేను హరిస్తాను. అది సూర్యుడు నక్షత్రాల కాంతిని తీసుకున్నట్టు ఉంటుంది.