దశయోజనవిస్తీర్ణం శతయోజనమాయతమ్। దదృశుర్దేవగన్ధర్వా నలసేతుం సుదుష్కరమ్
దేవతలు, గంధర్వులు, నలుడు కట్టిన ఆ సేతువును చూశారు. అది పది యోజనాల వెడల్పుతో, వంద యోజనాల పొడవుతో, చేయటం చాలా కష్టమైనది.
ఆప్లవన్తః ప్లవన్తశ్చ గర్జన్తశ్చ ప్లవంగమాః। తమచిన్త్యమసహ్యం చ హ్యద్భుతం లోమహర్షణమ్
ఆ వానరులు ఈదుతూ, దూకుతూ, గర్జిస్తూ, ఆ అద్భుతమైన, ఊహించలేని, భయంకరమైన, రోమాలు నిక్కబొడిచే సేతువును చూశారు.
దదృశుః సర్వభూతాని సాగరే సేతుబన్ధనమ్। తాని కోటిసహస్రాణి వానరాణాం మహౌజసామ్
అన్ని జీవులు, ఆ మహాబలశాలి వానరుల కోటి కోటి సమూహాలు సముద్రంపై సేతువు కడుతున్న దృశ్యాన్ని చూశాయి.
బధ్నన్తః సాగరే సేతుం జగ్ముః పారం మహోదధేః। విశాలః సుకృతః శ్రీమాన్ సుభూమిః సుసమాహితః
సముద్రంపై సేతువు కడుతూ, ఆ మహాబలవంతులు సముద్రం అటు తీరానికి చేరుకున్నారు. ఆ సేతువు విశాలంగా, బలంగా, అందంగా, బాగా స్థిరంగా నిర్మించబడింది.
అశోభత మహాన్ సేతుః సీమన్త ఇవ సాగరే। తతః పారే సముద్రస్య గదాపాణిర్విభీషణః
ఆ మహాసేతువు సముద్రంపై సీమంతంలా ప్రకాశించింది. ఆ సమయంలో, సముద్రం అటు తీరంలో, గదా చేత పట్టుకుని విభీషణుడు నిలబడ్డాడు.
పరేషామభిఘాతార్థమతిష్ఠత్ సచివైః సహ। సుగ్రీవస్తు తతః ప్రాహ రామం సత్యపరాక్రమమ్
విపక్షులను ఎదుర్కొనటానికి విభీషణుడు తన మంత్రులతో కలిసి సిద్ధంగా నిలబడ్డాడు. అప్పుడే సుగ్రీవుడు నిజమైన పరాక్రమశాలి రామునితో ఇలా అన్నాడు.
హనూమన్తం త్వమారోహ అఙ్గదం త్వథ లక్ష్మణః। అయం హి విపులో వీర సాగరో మకరాలయః
హనుమంతుడు నిన్ను మోసుకుపోతాడు, లక్ష్మణుడు అంగదుని ఎక్కాలి. ఎందుకంటే, ఓ వీరా! ఈ మహాసముద్రం మన ముందుంది.
వైహాయసౌ యువామేతౌ వానరౌ ధారయిష్యతః। అగ్రతస్తస్య సైన్యస్య శ్రీమాన్ రామః సలక్ష్మణః
వాయుమార్గంలో ప్రయాణించగల ఈ ఇద్దరు వానరులు మిమ్మల్ని మోసుకుంటారు. రాముడు లక్ష్మణునితో కలిసి ఆ సైన్యానికి ముందుగా వెళ్తాడు.
జగామ ధన్వీ ధర్మాత్మా సుగ్రీవేణ సమన్వితః। అన్యే మధ్యేన గచ్ఛన్తి పార్శ్వతోఽన్యే ప్లవంగమాః
ధనుర్దారి, ధర్మాత్ముడైన రాముడు సుగ్రీవునితో కలిసి ముందుకు సాగాడు. మరికొందరు మధ్యలో, ఇంకొందరు పక్కపక్కన వెళ్ళారు.
సలిలం ప్రపతన్త్యన్యే మార్గమన్యే ప్రపేదిరే। కేచిద్ వైహాయసగతాః సుపర్ణా ఇవ పుప్లువుః
కొంతమంది నీటిలో పడిపోయారు, మరికొందరు తీరానికి చేరుకున్నారు. ఇంకొందరు ఆకాశమార్గంలో పక్షుల్లా ఎగిరారు.
ఘోషేణ మహతా ఘోషం సాగరస్య సముచ్ఛ్రితమ్। భీమమన్తర్దధే భీమా తరన్తీ హరివాహినీ
ఆ వానరసైన్యం సముద్రాన్ని దాటి పోతూ, భయంకరమైన గర్జనతో, సముద్రపు శబ్దాన్ని కూడా మింగేసింది.
వానరాణాం హి సా తీర్ణా వాహినీ నలసేతునా। తీరే నివివిశే రాజ్ఞో బహుమూలఫలోదకే
నలుడు కట్టిన సేతువుపై వానరసైన్యం సముద్రాన్ని దాటి, రాజు కోసం మూలికలు, పండ్లు, నీరు సమృద్ధిగా ఉన్న తీరంలో దిగిపోయింది.
తదద్భుతం రాఘవకర్మ దుష్కరం సమీక్ష్య దేవాః సహ సిద్ధచారణైః। ఉపేత్య రామం సహసా మహర్షిభి- స్తమభ్యషిఞ్చన్ సుశుభైర్జలైః పృథక్
ఆ అద్భుతమైన, సాధించలేని రాఘవుని కార్యాన్ని చూసి, దేవతలు, సిద్ధులు, చారణులు, మహర్షులతో కలిసి వచ్చి, రాముని పైన శుభజలాలతో అభిషేకం చేశారు.
జయస్వ శత్రూన్ నరదేవ మేదినీం ససాగరాం పాలయ శాశ్వతీః సమాః। ఇతీవ రామం నరదేవసత్కృతం శుభైర్వచోభిర్వివిధైరపూజయన్
"నీ శత్రువులను జయించు రాజా! సముద్రాలతో కూడిన భూమిని ఎన్నో సంవత్సరాలు పాలించు" అని వారు రాముని శుభవాక్యాలతో సత్కరించారు.
thumb|త్రయోవింశః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే యుద్ధకాణ్డే త్రయోవింశః సర్గః ॥౬-
శ్రీమద్వాల్మీకి రామాయణంలో యుద్ధకాండలో ఇరవై మూడవ సర్గను వినండి.
నిమిత్తాని నిమిత్తజ్ఞో దృష్ట్వా లక్ష్మణపూర్వజః। సౌమిత్రిం సమ్పరిష్వజ్య ఇదం వచనమబ్రవీత్
శకునాలను తెలిసిన లక్ష్మణుని అన్నయ్య, ఆ సూచనలు చూసి, సౌమిత్రిని ఆలింగనం చేసి ఇలా అన్నాడు.
పరిగృహ్యోదకం శీతం వనాని ఫలవన్తి చ। బలౌఘం సంవిభజ్యేమం వ్యూహ్య తిష్ఠేమ లక్ష్మణ
లక్ష్మణా! మనం చల్లని నీళ్లు, అడవిలోని పండ్లను తీసుకుందాం. ఈ గొప్ప సైన్యాన్ని విభజించి, వ్యూహంగా ఏర్పడి నిలబడుదాం.
లోకక్షయకరం భీమం భయం పశ్యామ్యుపస్థితమ్। ప్రబర్హణం ప్రవీరాణామృక్షవానరరక్షసామ్
లోకాన్ని నాశనం చేసే భయంకరమైన భయం దగ్గరపడుతోందని నాకు కనిపిస్తోంది. బలమైన వానరులు, ఎద్దులు, రాక్షసుల మధ్య ఘోరమైన సంహారం జరగబోతోంది.
వాతాశ్చ కలుషా వాన్తి కమ్పతే చ వసుంధరా। పర్వతాగ్రాణి వేపన్తే పతన్తి చ మహీరుహాః
దుష్టమైన గాలులు వీయుతున్నాయి, భూమి కంపిస్తోంది, కొండ శిఖరాలు వణికిపోతున్నాయి, పెద్ద పెద్ద చెట్లు పడిపోతున్నాయి.
మేఘాః క్రవ్యాదసంకాశాః పరుషాః పరుషస్వనాః। క్రూరాః క్రూరం ప్రవర్షన్తి మిశ్రం శోణితబిన్దుభిః
మాంసాహారుల్లా కనిపించే, గర్జించే, క్రూరమైన మేఘాలు కలిసిన రక్తపు చినుకులు కురిపిస్తున్నాయి.
రక్తచన్దనసంకాశా సంధ్యా పరమదారుణా। జ్వలతః ప్రపతత్యేతదాదిత్యాదగ్నిమణ్డలమ్
రక్తచందనంలా గాఢంగా ఎర్రగా సంధ్య వెలుగుతోంది. మండుతున్న సూర్యుని నుంచి అగ్నివలయం పడిపోతోంది.
దీనా దీనస్వరాః క్రూరాః సర్వతో మృగపక్షిణః। ప్రత్యాదిత్యం వినర్దన్తి జనయన్తో మహద్భయమ్
ప్రతి చోటా అడవి జంతువులు, పక్షులు దుఃఖభరితమైన స్వరంతో, భయంకరంగా అరుస్తూ సూర్యుని వైపు మొగ్గుతున్నారు.
రజన్యామప్రకాశస్తు సంతాపయతి చన్ద్రమాః। కృష్ణరక్తాంశుపర్యన్తో లోకక్షయ ఇవోదితః
రాత్రిపూట వెలిగని చంద్రుడు, నల్లగా ఎర్రగా అంచులతో, తన కిరణాలతో బాధ పెడుతున్నాడు. లోకాన్ని నాశనం చేయడానికి వచ్చినట్టు కనిపిస్తున్నాడు.
హ్రస్వో రూక్షోఽప్రశస్తశ్చ పరివేషస్తు లోహితః। ఆదిత్యే విమలే నీలం లక్ష్మ లక్ష్మణ దృశ్యతే
లక్ష్మణా! నిర్మలమైన సూర్యుని చుట్టూ చిన్నది, కఠినమైనది, అశుభమైనది, ఎర్రటి వలయం కనిపిస్తోంది. నీలం మచ్చ కూడా కనబడుతోంది.
రజసా మహతా చాపి నక్షత్రాణి హతాని చ। యుగాన్తమివ లోకానాం పశ్య శంసన్తి లక్ష్మణ
పెద్దగా లేచిన ధూళి వల్ల నక్షత్రాలు కనిపించడం లేదు. లక్ష్మణా! ఇవన్నీ లోకాంతానికి సూచనగా ఉన్నాయి.
కాకాః శ్యేనాస్తథా నీచా గృధ్రాః పరిపతన్తి చ। శివాశ్చాప్యశుభాన్ నాదాన్ నదన్తి సుమహాభయాన్
కాకులు, గద్దలు, గిడ్డర్లు తక్కువగా ఎగురుతున్నాయి. నక్కలు కూడా భయంకరమైన అశుభమైన అరుపులతో అరుస్తున్నాయి.
శైలైః శూలైశ్చ ఖడ్గైశ్చ విముక్తైః కపిరాక్షసైః। భవిష్యత్యావృతా భూమిర్మాంసశోణితకర్దమా
శిఖరాలు, కత్తులు, కఠిన ఆయుధాలు, వానరులు, రాక్షసుల శరీరాలతో భూమి మాంసం, రక్తపు మట్టితో నిండిపోతుంది.
క్షిప్రమద్యైవ దుర్ధర్షాం పురీం రావణపాలితామ్। అభియామ జవేనైవ సర్వైర్హరిభిరావృతాః
ఈ రోజు మనం అందరూ వానరులతో కలిసి, వేగంగా రావణుడు పాలించే దుర్గమయమైన నగరాన్ని దూసుకెళ్లుదాం.
ఇత్యేవముక్త్వా ధన్వీ స రామః సంగ్రామధర్షణః। ప్రతస్థే పురతో రామో లఙ్కామభిముఖో విభుః
ఇలా చెప్పిన తర్వాత, విల్లు ధరించిన రాముడు, యుద్ధానికి భయంకరుడు, ముందుగా లంకను ఎదుర్కొంటూ ప్రస్థానమయ్యాడు.
సవిభీషణసుగ్రీవాః సర్వే తే వానరర్షభాః। ప్రతస్థిరే వినర్దన్తో ధృతానాం ద్విషతాం వధే
విభీషణుడు, సుగ్రీవుడు, ఇతర వానరప్రముఖులతో కలిసి అందరూ గర్జిస్తూ, శత్రువులను సంహరించేందుకు బయలుదేరారు.