దశకోటిసహస్రాణి రక్షసాం కామరూపిణామ్। మాంసశోణితభక్ష్యాణాం లఙ్కాపురనివాసినామ్
లంక నగరంలో వాసం చేసే, రూపాన్ని మార్చుకునే లక్షల కోట్లు రాక్షసులు ఉన్నారు. వారు మాంసం, రక్తం తింటారు.
స తైస్తు సహితో రాజా లోకపాలానయోధయత్। సహ దేవైస్తు తే భగ్నా రావణేన దురాత్మనా
ఈ సైన్యంతో కలిసి రావణుడు లోకపాలులతో యుద్ధం చేశాడు. దేవతలతో పాటు వారు రావణుని చేతిలో ఓడిపోయారు.
విభీషణస్య తు వచస్తచ్ఛ్రుత్వా రఘుసత్తమః। అన్వీక్ష్య మనసా సర్వమిదం వచనమబ్రవీత్
విభీషణుడు చెప్పిన మాటలు విని, రఘువంశశ్రేష్ఠుడు రాముడు, అన్నీ మనసులో ఆలోచించి, ఇలా అన్నాడు.
యాని కర్మాపదానాని రావణస్య విభీషణ। ఆఖ్యాతాని చ తత్త్వేన హ్యవగచ్ఛామి తాన్యహమ్
విభీషణా! రావణుడు చేసిన దుష్కార్యాలు నువ్వు వివరంగా చెప్పినవన్నీ నాకు బాగా అర్థమయ్యాయి.
రసాతలం వా ప్రవిశేత్ పాతాలం వాపి రావణః। పితామహసకాశం వా న మే జీవన్ విమోక్ష్యతే
రావణుడు రసాతలంలోనైనా, పాతాళంలోనైనా, లేక బ్రహ్మదేవుడి వద్దకైనా పోయినా, నా చేతిలో ప్రాణాలతో తప్పించుకోలేడు.
అహత్వా రావణం సంఖ్యే సపుత్రజనబాన్ధవమ్। అయోధ్యాం న ప్రవేక్ష్యామి త్రిభిస్తైర్భ్రాతృభిః శపే
యుద్ధంలో రావణుని, అతని కుమారులను, బంధువులను చంపకుండానే నేను అయోధ్యలోకి అడుగు పెట్టను. ఈ ముగ్గురు అన్నదమ్ముల పేరుతో ప్రమాణం చేస్తున్నాను.
శ్రుత్వా తు వచనం తస్య రామస్యాక్లిష్టకర్మణః। శిరసాఽఽవన్ద్య ధర్మాత్మా వక్తుమేవం ప్రచక్రమే
రాముని నిష్కళంకమైన మాటలు విని, ధర్మాన్ని పాటించే వాడు తలవంచి నమస్కరించి, మాట్లాడడం ప్రారంభించాడు.
రాక్షసానాం వధే సాహ్యం లఙ్కాయాశ్చ ప్రధర్షణే। కరిష్యామి యథాప్రాణం ప్రవేక్ష్యామి చ వాహినీమ్
రాక్షసులను సంహరించడంలో, లంకను జయించడంలో నా శక్తి మేరకు సహాయం చేస్తాను. నేను సైన్యంలో చేరుతాను కూడా.
ఇతి బ్రువాణం రామస్తు పరిష్వజ్య విభీషణమ్। అబ్రవీల్లక్ష్మణం ప్రీతః సముద్రాజ్జలమానయ
అతడు ఇలా చెప్పగా, రాముడు విభీషణుని ఆలింగనం చేసి, ఆనందంతో లక్ష్మణునితో ఇలా అన్నాడు: "సముద్రం నుండి నీళ్లు తీసుకొమ్ము."
తేన చేమం మహాప్రాజ్ఞమభిషిఞ్చ విభీషణమ్। రాజానం రక్షసాం క్షిప్రం ప్రసన్నే మయి మానద
ఆ నీళ్లతో, ఓ గౌరవాన్ని ఇచ్చేవాడా, నా అనుగ్రహంతో ఈ జ్ఞానవంతుడైన విభీషణుని రాక్షసుల రాజుగా త్వరగా అభిషేకించు.
ఏవముక్తస్తు సౌమిత్రిరభ్యషిఞ్చద్ విభీషణమ్। మధ్యే వానరముఖ్యానాం రాజానం రాజశాసనాత్
రాముని ఆజ్ఞతో, సౌమిత్రి వానరులలో ముఖ్యుల మధ్య విభీషణుని రాజుగా అభిషేకించాడు.
తం ప్రసాదం తు రామస్య దృష్ట్వా సద్యః ప్లవఙ్గమాః। ప్రచుక్రుశుర్మహాత్మానం సాధుసాధ్వితి చాబ్రువన్
రాముని ఈ దయను చూసి, వానరులు వెంటనే ఆనందంతో 'బాగుంది! బాగుంది!' అంటూ గొంతెత్తి, ఆ మహాత్ముడిని స్తుతించారు.
అబ్రవీచ్చ హనూమాంశ్చ సుగ్రీవశ్చ విభీషణమ్। కథం సాగరమక్షోభ్యం తరామ వరుణాలయమ్। సైన్యైః పరివృతాః సర్వే వానరాణాం మహౌజసామ్
అప్పుడూ హనుమంతుడు, సుగ్రీవుడు విభీషణునితో ఇలా అన్నారు: "సముద్రాన్ని, వరుణుని నివాసాన్ని, ఈ మహాబలవంతులైన వానర సైన్యంతో కలిసి, ఎలా దాటి పోవాలి?"
ఉపాయైరభిగచ్ఛామ యథా నదనదీపతిమ్। తరామ తరసా సర్వే ససైన్యా వరుణాలయమ్
ఏదైనా మార్గం ద్వారా నదుల అధిపతిని చేరుకుందాం. మనం అందరం సైన్యంతో కలిసి వేగంగా సముద్రాన్ని దాటి పోదాం.
ఏవముక్తస్తు ధర్మాత్మా ప్రత్యువాచ విభీషణః। సముద్రం రాఘవో రాజా శరణం గన్తుమర్హతి
ఇలా అడిగినప్పుడు, ధర్మాత్ముడైన విభీషణుడు ఇలా సమాధానమిచ్చాడు: "రాఘవుడు, రాజు అయిన రాముడు సముద్రాన్ని ఆశ్రయించాలి."
ఖానితః సగరేణాయమప్రమేయో మహోదధిః। కర్తుమర్హతి రామస్య జ్ఞాతేః కార్యం మహోదధిః
ఈ అపారమైన మహాసముద్రాన్ని సగరుడు తవ్వించాడు. మహాసముద్రం తన వంశస్థుడైన రాముని పనికి సహాయపడాలి.
ఏవం విభీషణేనోక్తో రాక్షసేన విపశ్చితా। ఆజగామాథ సుగ్రీవో యత్ర రామః సలక్ష్మణః
ఇలా జ్ఞానవంతుడైన రాక్షసుడు విభీషణుడు చెప్పిన తరువాత, సుగ్రీవుడు లక్ష్మణునితో కలిసి రామున్ని ఉన్న చోటికి వచ్చాడు.
తతశ్చాఖ్యాతుమారేభే విభీషణవచః శుభమ్। సుగ్రీవో విపులగ్రీవః సాగరస్యోపవేశనమ్
ఆ తరువాత, విభీషణుని శుభమైన మాటలను, సముద్రతీరంలో కూర్చున్నప్పుడు, విస్తృత మెడ కలిగిన సుగ్రీవుడు చెప్పడం ప్రారంభించాడు.
ప్రకృత్యా ధర్మశీలస్య రామస్యాస్యాప్యరోచత। సలక్ష్మణం మహాతేజాః సుగ్రీవం చ హరీశ్వరమ్
స్వభావతః ధర్మాన్ని పాటించే రామునికి, మహాతేజస్సుతో ఉన్న లక్ష్మణునికీ, వానరుల అధిపతి సుగ్రీవునికీ, ఈ సూచన అనుకూలంగా అనిపించింది.
సత్క్రియార్థం క్రియాదక్షం స్మితపూర్వమభాషత। విభీషణస్య మన్త్రోఽయం మమ లక్ష్మణ రోచతే
శ్రేయస్సు కోసం, కార్యదక్షుడైన రాముడు చిరునవ్వుతో ఇలా అన్నాడు: "లక్ష్మణా, విభీషణుని ఈ మాట నాకు నచ్చింది."
సుగ్రీవః పణ్డితో నిత్యం భవాన్ మన్త్రవిచక్షణః। ఉభాభ్యాం సమ్ప్రధార్యార్థం రోచతే యత్ తదుచ్యతామ్
సుగ్రీవుడు ఎప్పుడూ జ్ఞానవంతుడే, నువ్వు కూడా మంచి సలహాలు చెప్పేవాడివి. మీరు ఇద్దరూ ఆలోచించి ఏది నచ్చుతుందో అది చెప్పండి.
ఏవముక్తౌ తతో వీరావుభౌ సుగ్రీవలక్ష్మణౌ। సముదాచారసంయుక్తమిదం వచనమూచతుః
ఇలా అడిగినప్పుడు, వీరులు అయిన సుగ్రీవుడు, లక్ష్మణుడు, మర్యాదతో కూడిన మాటలు ఇలా చెప్పారు.
కిమర్థం నౌ నరవ్యాఘ్ర న రోచిష్యతి రాఘవ। విభీషణేన యత్ తూక్తమస్మిన్ కాలే సుఖావహమ్
"నరసింహా రాఘవా! విభీషణుడు ఇప్పుడు చెప్పిన, మన విజయానికి దోహదపడే మాటలు మాకు నచ్చవా ఎందుకు?"
అబద్ధ్వా సాగరే సేతుం ఘోరేఽస్మిన్ వరుణాలయే। లఙ్కా నాసాదితుం శక్యా సేన్ద్రైరపి సురాసురైః
"ఈ భయంకరమైన వరుణుని నివాసమైన సముద్రంపై వంతెన కట్టకుండా, దేవతలు, అసురులు కలిసి వచ్చినా లంకను చేరలేరు."
విభీషణస్య శూరస్య యథార్థం క్రియతాం వచః। అలం కాలాత్యయం కృత్వా సాగరోఽయం నియుజ్యతామ్। యథా సైన్యేన గచ్ఛామ పురీం రావణపాలితామ్
వీభీషణుడు చెప్పిన మాటలు నిజాయితీగా పాటించాలి. ఇక ఆలస్యం చేయకూడదు. ఈ సముద్రాన్ని ఆజ్ఞాపించి, మన సైన్యం రావణుడు పాలిస్తున్న నగరానికి వెళ్లేలా చేయాలి.
ఏవముక్తః కుశాస్తీర్ణే తీరే నదనదీపతేః। సంవివేశ తదా రామో వేద్యామివ హుతాశనః
అలా అన్న తర్వాత, నదుల అధిపతి అయిన సముద్ర తీరంలో కుశాలతో పరచిన చోట రాముడు యజ్ఞ వేదికపై అగ్ని పడుకున్నట్టు విశ్రాంతి తీసుకున్నాడు.
thumb|వింశః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే యుద్ధకాణ్డే వింశః సర్గః ॥౬-
శ్రీమద్వాల్మీకి రామాయణంలో యుద్ధకాండలో ఇరవయ్యవ సర్గను వినండి.
తతో నివిష్టాం ధ్వజినీం సుగ్రీవేణాభిపాలితామ్। దదర్శ రాక్షసోఽభ్యేత్య శార్దూలో నామ వీర్యవాన్
తర్వాత, సుగ్రీవుడు రక్షణగా ఉన్న సైన్యం అక్కడ బసచేస్తుండగా, శార్దూలుడు అనే బలవంతుడైన రాక్షసుడు వచ్చి దాన్ని చూశాడు.
చారో రాక్షసరాజస్య రావణస్య దురాత్మనః। తాం దృష్ట్వా సర్వతోఽవ్యగ్రాం ప్రతిగమ్య స రాక్షసః
అతడు దుష్టుడు అయిన రావణుని గూఢచారి. ఆ సైన్యం చుట్టూ ప్రశాంతంగా ఉన్నదని చూసి, ఆ రాక్షసుడు తిరిగి వెళ్లిపోయాడు.
ఆవిశ్య లఙ్కాం వేగేన రాజానమిదమబ్రవీత్। ఏష వై వానరర్క్షౌఘో లఙ్కాం సమభివర్తతే
అతడు వేగంగా లంకలోకి ప్రవేశించి, రాజుతో ఇలా అన్నాడు: 'వానరులు, భల్లూకులు కలిసిన ఈ సైన్యం లంకను ఆక్రమించేందుకు వస్తోంది.'