హుతాగ్నేరర్చిసంకాశామేనాం సౌరీమివ ప్రభామ్। ఉన్నసం విమలం వల్గు వదనం చారులోచనమ్
ఆమె ముఖం హోమాగ్నిలోని జ్వాలలా ప్రకాశిస్తోంది, సూర్యుని కాంతిలా వెలుగుతోంది. ఎత్తైన, నిర్మలమైన, ఆకర్షణీయమైన ముఖం, అందమైన కళ్లతో అలంకరించబడి ఉంది.
పశ్యంస్తదవశస్తస్యాః కామస్య వశమేయివాన్। క్రోధహర్షసమానేన దుర్వర్ణకరణేన చ
ఆమెను చూస్తూ, నేను తనపై ఆకర్షణకు లోనై, కోపం, ఆనందం కలిసిపోవడంతో నా ముఖవర్ణం మారిపోయింది.
శోకసంతాపనిత్యేన కామేన కలుషీకృతః। సా తు సంవత్సరం కాలం మామయాచత భామినీ
శోకంతో, కోరికతో ఎప్పుడూ బాధపడుతూ, నా మనసు కలుషితమైంది. అయినా ఆ ప్రకాశవంతమైన సీత నాకు ఒక సంవత్సరం సమయం అడిగింది.
ప్రతీక్షమాణా భర్తారం రామమాయతలోచనా। తన్మయా చారునేత్రాయాః ప్రతిజ్ఞాతం వచః శుభమ్
ఆ అందమైన కన్నుల సీత, తన భర్త రాముడిని ఎదురుచూస్తూ ఉండగా, నేను ఆమెకు మంచి మాట ఇచ్చాను.
శ్రాన్తోఽహం సతతం కామాద్ యాతో హయ ఇవాధ్వని। కథం సాగరమక్షోభ్యం తరిష్యన్తి వనౌకసః
నిత్యం కోరికతో అలసిపోయి ఉన్నాను, దూర ప్రయాణంలో గుర్రం లాగా. అడవిలో నివసించే వారు ఈ అశాంతమైన సముద్రాన్ని ఎలా దాటి పోతారు?
బహుసత్త్వఝషాకీర్ణం తౌ వా దశరథాత్మజౌ। అథవా కపినైకేన కృతం నః కదనం మహత్
ఈ సముద్రం అనేక జంతువులు, చేపలతో నిండిపోయింది. అయినా దశరథుని ఇద్దరు కుమారులు లేదా ఒక్క వానరుడు మనకు గొప్ప నష్టం కలిగించారు.
దుర్జ్ఞేయాః కార్యగతయో బ్రూత యస్య యథామతి। మానుషాన్నో భయం నాస్తి తథాపి తు విమృశ్యతామ్
ఏ పని ఎలా చేయాలో గ్రహించడం కష్టం. ప్రతి ఒక్కరూ తన అభిప్రాయాన్ని చెప్పండి. మనుషుల వల్ల భయం లేదు, అయినా మనం ఆలోచించాలి.
తదా దేవాసురే యుద్ధే యుష్మాభిః సహితోఽజయమ్। తే మే భవన్తశ్చ తథా సుగ్రీవప్రముఖాన్ హరీన్
ఒకప్పుడు దేవతలు, రాక్షసుల యుద్ధంలో మీతో కలిసి నేను విజయం సాధించాను. ఇప్పుడు సుగ్రీవుడు ముందుండి వచ్చిన ఈ వానరులు కూడా నా ఎదుటే ఉన్నారు.
పరే పారే సముద్రస్య పురస్కృత్య నృపాత్మజౌ। సీతాయాః పదవీం ప్రాప్య సమ్ప్రాప్తౌ వరుణాలయమ్
సముద్రాన్ని దాటి, రాజకుమారులను ముందుగా ఉంచుకుని, వారు సీత మార్గాన్ని అనుసరించి వరుణుని నివాసానికి చేరుకున్నారు.
అదేయా చ యథా సీతా వధ్యౌ దశరథాత్మజౌ। భవద్భిర్మన్త్ర్యతాం మన్త్రః సునీతం చాభిధీయతామ్
సీతను ఇవ్వకూడదు, అలాగే దశరథుని కుమారులను చంపాలి. అందరూ కలిసి చక్కటి యోచన చేయండి, మంచి మార్గాన్ని చెప్పండి.
నహి శక్తిం ప్రపశ్యామి జగత్యన్యస్య కస్యచిత్। సాగరం వానరైస్తీర్త్వా నిశ్చయేన జయో మమ
వానరులతో సముద్రాన్ని దాటి వచ్చే శక్తి ఇంకెవరికి లేదు. కచ్చితంగా విజయం నాదే.
తస్య కామపరీతస్య నిశమ్య పరిదేవితమ్। కుమ్భకర్ణః ప్రచుక్రోధ వచనం చేదమబ్రవీత్
అతడు కోరికలో మునిగి బాధపడటాన్ని విని, కుంభకర్ణుడు కోపంతో ఇలా అన్నాడు.
యదా తు రామస్య సలక్ష్మణస్య ప్రసహ్య సీతా ఖలు సా ఇహాహృతా। సకృత్ సమీక్ష్యైవ సునిశ్చితం తదా భజేత చిత్తం యమునేవ యామునమ్
రాముడి దగ్గర నుండి సీతను, లక్ష్మణుడితో కలిసి బలవంతంగా ఇక్కడికి తీసుకొచ్చినప్పుడు, ఒక్కసారి ఆమెను చూసిన వెంటనే మనసు పూర్తిగా ఆమెవైపు లాగబడుతుంది, యమునా నది యమునానదిలో కలిసినట్లే.
సర్వమేతన్మహారాజ కృతమప్రతిమం తవ। విధీయేత సహాస్మాభిరాదావేవాస్య కర్మణః
మహారాజా! ఈ అంతా నీ చేతి ద్వారా అపూర్వంగా జరిగిపోయింది. ఇప్పుడు ఈ పనిలో మేమూ మొదటి నుండే పాల్గొనాలి.
న్యాయేన రాజకార్యాణి యః కరోతి దశానన। న స సంతప్యతే పశ్చాన్నిశ్చితార్థమతిర్నృపః
దశముఖా! రాజకార్యాలను న్యాయంగా చేసే వాడు, తరువాత పశ్చాత్తాపం చెందడు. ఎందుకంటే అతని మనసు నిశ్చితమైన విషయాల్లో స్థిరంగా ఉంటుంది.
అనుపాయేన కర్మాణి విపరీతాని యాని చ। క్రియమాణాని దుష్యన్తి హవీంష్యప్రయతేష్వివ
సరైన మార్గం లేకుండా, లేదా తప్పుగా చేసే పనులు చెడిపోతాయి. యాగంలో తప్పుగా నైవేద్యం సమర్పించినట్టు అవుతాయి.
యః పశ్చాత్ పూర్వకార్యాణి కర్మాణ్యభిచికీర్షతి। పూర్వం చాపరకార్యాణి స న వేద నయానయౌ
ముందు చేయాల్సిన పనిని తరువాత చేయాలని, తరువాత చేయాల్సిన పనిని ముందే చేయాలని అనుకునే వాడు, ఏది న్యాయం, ఏది అన్యాయం అనేది తెలియని వాడవుతాడు.
చపలస్య తు కృత్యేషు ప్రసమీక్ష్యాధికం బలమ్। ఛిద్రమన్యే ప్రపద్యన్తే క్రౌఞ్చస్య ఖమివ ద్విజాః
చంచలమైన వాడు పనిలో శక్తిని బాగా పరిశీలించకుండా ముందుకు వెళ్తే, ఇతరులు లోపాన్ని కనుగొంటారు. అది క్రౌంచపక్షికి ఆకాశంలో పక్షులు ప్రవేశించినట్టు.
త్వయేదం మహదారబ్ధం కార్యమప్రతిచిన్తితమ్। దిష్ట్యా త్వాం నావధీద్ రామో విషమిశ్రమివామిషమ్
నీవు ఈ గొప్ప పనిని సరైన ఆలోచన లేకుండా ప్రారంభించావు. అదృష్టవశాత్తూ రాముడు నిన్ను చంపలేదు, విషం కలిసిన మాంసాన్ని మినహాయించినట్టు.
తస్మాత్ త్వయా సమారబ్ధం కర్మ హ్యప్రతిమం పరైః। అహం సమీకరిష్యామి హత్వా శత్రూంస్తవానఘ
కాబట్టి నీవు మొదలుపెట్టిన ఈ అపూర్వమైన పనిని, శత్రువులపై నేను పూర్తిచేస్తాను, నిష్కళంకుడా! నీ శత్రువులను చంపుతాను.
అహముత్సాదయిష్యామి శత్రూంస్తవ నిశాచర। యది శక్రవివస్వన్తౌ యది పావకమారుతౌ। తావహం యోధయిష్యామి కుబేరవరుణావపి
ఓ రాత్రివాసి, నీ శత్రువులను నేనే సంహరిస్తాను. అవి ఇంద్రుడు, వివస్వంతుడు, అగ్ని, వాయువు అయినా సరే, నేను వారితో యుద్ధం చేస్తాను. కుబేరుడు, వరుణుడు వచ్చినా వారిని కూడా ఎదుర్కొంటాను.
గిరిమాత్రశరీరస్య మహాపరిఘయోధినః। నర్దతస్తీక్ష్ణదంష్ట్రస్య బిభీయాద్ వై పురందరః
పర్వతం లాంటి శరీరం కలిగి, గొప్ప ఇనుప గదా చేత పట్టుకుని, గర్జిస్తూ, పదునైన పళ్లతో ఉన్నవాడిని చూసి, ఇంద్రుడే అయినా భయపడతాడు.
పునర్మాం స ద్వితీయేన శరేణ నిహనిష్యతి। తతోఽహం తస్య పాస్యామి రుధిరం కామమాశ్వస
అతడు మరోసారి రెండవ బాణంతో నన్ను గాయపరిచినా, ఆ తర్వాత నేను అతని రక్తాన్ని తాగుతాను. కాబట్టి నీవు నిర్భయంగా ఉండు.
వధేన వై దాశరథేః సుఖావహం జయం తవాహర్తుమహం యతిష్యే। హత్వా చ రామం సహ లక్ష్మణేన ఖాదామి సర్వాన్ హరియూథముఖ్యాన్
దశరథుని కుమారుడిని చంపడం ద్వారా నీకు విజయాన్ని, ఆనందాన్ని తెచ్చిపెడతాను. రాముడిని లక్ష్మణునితో పాటు సంహరించి, వానరసేనాధిపతులందరినీ నేను తినేస్తాను.
రమస్వ కామం పిబ చాగ్ర్యవారుణీం కురుష్వ కార్యాణి హితాని విజ్వరః। మయా తు రామే గమితే యమక్షయం చిరాయ సీతా వశగా భవిష్యతి
నీవు నీ ఇష్టానుసారం ఆనందించు, ఉత్తమమైన మద్యం తాగు, నీకు మేలు చేసే పనులు నిర్భయంగా చేయు. నేను రాముడిని యమలోకానికి పంపిన తర్వాత, సీత చాలా కాలం నీ ఆధీనంలో ఉంటుంది.
thumb|త్రయోదశః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే యుద్ధకాణ్డే త్రయోదశః సర్గః ॥౬-
శ్రీమద్వాల్మీకి రామాయణంలోని యుద్ధకాండలో ఇది పదమూడవ సర్గ ముగిసింది.
రావణం క్రుద్ధమాజ్ఞాయ మహాపార్శ్వో మహాబలః। ముహూర్తమనుసంచిన్త్య ప్రాఞ్జలిర్వాక్యమబ్రవీత్
రావణుడు కోపంగా ఉన్నాడని గ్రహించిన మహాపార్శ్వుడు, క్షణం ఆలోచించి, చేతులు జోడించి ఇలా అన్నాడు.
యః ఖల్వపి వనం ప్రాప్య మృగవ్యాలనిషేవితమ్। న పిబేన్మధు సమ్ప్రాప్య స నరో బాలిశో భవేత్
ఎవరైనా అడవిలోకి వెళ్లి, అక్కడ జంతువులు తిరిగే చోట తేనె దొరికితే తాగకుండా వదిలేస్తే, అటువంటి మనిషి మూర్ఖుడే.
ఈశ్వరస్యేశ్వరః కోఽస్తి తవ శత్రునిబర్హణ। రమస్వ సహ వైదేహ్యా శత్రూనాక్రమ్య మూర్ధసు
నీకు శత్రువులను జయించే శక్తి ఉన్నప్పుడు, నీకు అధిపతి ఎవరు? శత్రువులను ఓడించి, వారి తలపై పాదం పెట్టి, వైదేహితో కలిసి ఆనందించు.
బలాత్ కుక్కుటవృత్తేన ప్రవర్తస్వ మహాబల। ఆక్రమ్యాక్రమ్య సీతాం వై తాం భుఙ్క్ష్వ చ రమస్వ చ
ఓ మహాబలుడా, కోడి మాదిరిగా బలవంతంగా వ్యవహరించు. సీతను మళ్లీ మళ్లీ బలవంతంగా పట్టు, ఆమెతో ఆనందించు.