తత్ సర్వం తత్త్వతో దృష్ట్వా ధర్మేణ స మహామతిః । అభిరామస్య రామస్య తత్ సర్వం కర్తుముద్యతః ॥౧-౩-
అన్ని విషయాలను నిజంగా, వివేకంతో చూసిన ఆ మహామతి, ఆహ్లాదకరమైన రాముని కథను పూర్తిగా రచించేందుకు సంకల్పించాడు.
కామార్థగుణసంయుక్తం ధర్మార్థగుణవిస్తరమ్ । సముద్రమివ రత్నాఢ్యం సర్వశ్రుతిమనోహరమ్ ॥౧-౩-
కామార్థగుణాలతో కూడి, ధర్మార్థగుణాలు విస్తరించి, రత్నాలతో నిండిన సముద్రంలా అందరికీ వినసొంపుగా ఉండే కథను రూపొందించాడు.
స యథా కథితం పూర్వం నారదేన మహాత్మనా । రఘువంశస్య చరితం చకార భగవాన్ మునిః ॥౧-౩-
పూర్వంలో మహాత్ముడు నారదుడు చెప్పిన విధంగా, ఆ భగవంతుడు ముని రఘువంశపు చరిత్రను రచించాడు.
జన్మ రామస్య సుమహద్వీర్యం సర్వానుకూలతామ్ । లోకస్య ప్రియతాం క్షాన్తిం సౌమ్యతాం సత్యశీలతామ్ ॥౧-౩-
రాముని జననం, అతని గొప్ప పరాక్రమం, అందరికీ అనుకూలత, ప్రజలకు ప్రీతిపాత్రత, సహనం, మృదుత్వం, సత్యనిష్ఠత —
నానా చిత్రాః కథాశ్చాన్యా విశ్వామిత్రసహాయనే । జానక్యాశ్చ వివాహం చ ధనుషశ్చ విభేదనమ్ ॥౧-౩-
వివిధ ఆశ్చర్యకరమైన కథలు, విశ్వామిత్రునికి సహాయం, జానకీ వివాహం, ధనుస్సు విరచడం —
రామరామవివాదం చ గుణాన్ దాశరథేస్తథా । తథాభిషేకం రామస్య కైకేయ్యా దుష్టభావతామ్ ॥౧-౩-
రాముడు, పరశురాముడు మధ్య జరిగిన వాదం, దశరథుని గుణాలు, రాముని అభిషేకం, కైకేయి దురుద్దేశ్యం —
విఘాతం చాభిషేకస్య రామస్య చ వివాసనమ్ । రాజ్ఞః శోకం విలాపం చ పరలోకస్య చాశ్రయమ్ ॥౧-౩-
రాముని అభిషేకానికి ఆటంకం, రాముని వనవాసం, రాజు దుఃఖం, విలాపం, పరలోక ప్రయాణం —
ప్రకృతీనాం విషాదం చ ప్రకృతీనాం విసర్జనమ్ । నిషాదాధిపసంవాదం సూతోపావర్తనం తథా ॥౧-౩-
ప్రజల విషాదం, వారి పంపకం, నిషాదాధిపతితో సంభాషణ, సారథి తిరిగి రావడం —
గఙ్గాయాశ్చాపి సంతారం భరద్వాజస్య దర్శనమ్ । భరద్వాజాభ్యనుజ్ఞానాచ్చిత్రకూటస్య దర్శనమ్ ॥౧-౩-
గంగను దాటి, భరద్వాజుని దర్శనం, భరద్వాజుని అనుమతి, చిత్రకూటాన్ని దర్శించడం —
వాస్తుకర్మ నివేశం చ భరతాగమనం తథా । ప్రసాదనం చ రామస్య పితుశ్చ సలిలక్రియామ్ ॥౧-౩-
ఇల్లు నిర్మాణం, భరతుని రాక, రాముని మనఃపూర్వకంగా ఒప్పించడం, తండ్రికి నీరంజనం చేయడం —
పాదుకాగ్ర్యాభిషేకం చ నన్దిగ్రామనివాసనమ్ । దణ్డకారణ్యగమనం విరాధస్య వధం తథా ॥౧-౩-
పాదుకల అభిషేకం, నందిగ్రామంలో నివాసం, దండకారణ్యంలో ప్రయాణం, విరాధుని సంహారం —
దర్శనం శరభఙ్గస్య సుతీక్ష్ణేన సమాగమమ్ అనసూయాసమాఖ్యాం చ అఙ్గరాగస్య చార్పణమ్ ॥౧-౩-
శరభంగుని దర్శనం, సుతీక్ష్ణునితో కలయిక, అనసూయ కథ, అంగరాగాల సమర్పణ —
దర్శనం చాప్యగస్త్యస్య ధనుషో గ్రహణం తథా । శూర్పణఖ్యాశ్చ సంవాదం విరూపకరణం తథా ॥౧-౩-
అగస్త్యుని దర్శనం, ధనుస్సు స్వీకరణ, శూర్పణఖతో సంభాషణ, ఆమెకు వికలాంగత కలగడం —
వధం ఖరత్రిశిరసోరుత్థానం రావణస్య చ । మారీచస్య వధం చైవ వైదేహ్యా హరణం తథా ॥౧-౩-
ఖరుడు, త్రిశిరుడు వధించబడటం, రావణుడు ఎదగడం, మారీచుడు సంహరించబడటం, అలాగే వైదేహి అపహరించబడటం కూడా ఉన్నాయి.
రాఘవస్య విలాపం చ గృధ్రరాజనిబర్హణమ్ । కబన్ధదర్శనం చైవ పమ్పాయాశ్చాపి దర్శనమ్ ॥౧-౩-
రాఘవుడు విచారం చేయడం, గద్దరాజు మరణించడం, కబంధుడిని కలవడం, అలాగే పాంపా సరస్సును దర్శించడం కూడా ఉన్నాయి.
శబరీదర్శనం చైవ ఫలమూలాశనం తథా । ప్రలాపం చైవ పమ్పాయాం హనూమద్దర్శనం తథా ॥౧-౩-
శబరీని కలవడం, పండ్లు, కందులు తినడం, పాంపా వద్ద రాముని వేదన, అలాగే హనుమంతుడిని కలవడం ఉన్నాయి.
ఋష్యమూకస్య గమనం సుగ్రీవేణ సమాగమమ్ । ప్రత్యయోత్పాదనం సఖ్యం వాలిసుగ్రీవవిగ్రహమ్ ॥౧-౩-
ఋష్యమూక పర్వతానికి వెళ్లడం, సుగ్రీవుడితో కలవడం, నమ్మకం, స్నేహం ఏర్పడటం, వాలి-సుగ్రీవుల మధ్య కలహం ఉన్నాయి.
వాలిప్రమథనం చైవ సుగ్రీవప్రతిపాదనమ్ తారావిలాపం సమయం వర్షరాత్రనివాసనమ్ ॥౧-౩-
వాలిని సంహరించడం, సుగ్రీవుని పట్టాన్ని తిరిగి ఇవ్వడం, తార విచారం, ఒప్పందం, వర్షాకాలంలో నివాసం ఉన్నాయి.
కోపం రాఘవసింహస్య బలానాముపసంగ్రహమ్ దిశః ప్రస్థాపనం చైవ పృథివ్యాశ్చ నివేదనమ్ ॥౧-౩-
సింహస్వభావం గల రాఘవుని కోపం, సైన్యాలను కూడగట్టడం, దిక్కులలో పంపడం, భూమికి నివేదించడం ఉన్నాయి.
అఙ్గులీయకదానం చ ఋక్షస్య బిలదర్శనమ్ ప్రాయోపవేశనం చైవ సంపాతేశ్చాపి దర్శనమ్ ॥౧-౩-
ఉంగరం ఇవ్వడం, ఎలుగుబంటి గుహను చూడడం, ప్రాణత్యాగానికి సంకల్పించడం, సంపాతిని కలవడం ఉన్నాయి.
పర్వతారోహణం చైవ సాగరస్యాపి లఙ్ఘనమ్ సముద్రవచనాచ్చైవ మైనాకస్య చ దర్శనమ్ ॥౧-౩-
పర్వతాన్ని ఎక్కడం, సముద్రాన్ని దాటి పోవడం, సముద్రుని మాటలు వినడం, మైనాక పర్వతాన్ని దర్శించడం ఉన్నాయి.
రాక్షసీతర్జనం చైవ చ్ఛాయాగ్రాహస్య దర్శనమ్ సింహికాయాశ్చ నిధనం లఙ్కామలయదర్శనమ్ ॥౧-౩-
రాక్షసిని బెదిరించడం, నీడను పట్టే దానిని చూడడం, సింహికను సంహరించడం, లంకా, మలయ పర్వతాలను దర్శించడం ఉన్నాయి.
రాత్రౌ లఙ్కాప్రవేశం చ ఏకస్యాపి విచిన్తనమ్ ఆపానభూమిగమనమవరోధస్య దర్శనమ్ ॥౧-౩-
రాత్రి సమయంలో లంకలో ప్రవేశించడం, ఒంటరిగా ఆలోచించడం, మద్యం తాగే ప్రదేశానికి వెళ్లడం, కాపలాదారుల ప్రాంతాన్ని చూడడం ఉన్నాయి.
దర్శనం రావణస్యాపి పుష్పకస్య చ దర్శనమ్ అశోకవనికాయానం సీతాయాశ్చాపి దర్శనమ్ ॥౧-౩-
రావణుడిని దర్శించడం, పుష్పక విమానాన్ని చూడడం, అశోకవనంలోకి ప్రవేశించడం, సీతను దర్శించడం ఉన్నాయి.
అభిజ్ఞానప్రదానం చ సీతాయాశ్చాపి భాషణమ్ రాక్షసీతర్జనం చైవ త్రిజటాస్వప్నదర్శనమ్ ॥౧-౩-
గుర్తు గుర్తింపు కోసం చిహ్నాన్ని ఇవ్వడం, సీతతో మాట్లాడటం, రాక్షసులను బెదిరించడం, త్రిజటా కలను దర్శించడం ఉన్నాయి.
మణిప్రదానం సీతాయా వృక్షభఙ్గం తథైవ చ రాక్షసీవిద్రవం చైవ కింకరాణాం నిబర్హణమ్ ॥౧-౩-
సీతకు మణిని ఇవ్వడం, చెట్టు విరగడం, రాక్షసులు పారిపోవడం, కింకరులను సంహరించడం ఉన్నాయి.
గ్రహణం వాయుసూనోశ్చ లఙ్కాదాహాభిగర్జనమ్ ప్రతిప్లవనమేవాథ మధూనాం హరణం తథా ॥౧-౩-
వాయుపుత్రుడు పట్టుబడటం, లంకను దహించేటప్పుడు గర్జించడం, తిరిగి ప్రయాణం చేయడం, తేనెను తీసుకోవడం ఉన్నాయి.
రాఘవాశ్వాసనం చైవ మణినిర్యాతనం తథా సంగమం చ సముద్రేణ నలసేతోశ్చ బన్ధనమ్ ॥౧-౩-
రాఘవునికి ధైర్యం చెప్పడం, మణిని అప్పగించడం, సముద్రాన్ని కలవడం, నలుడు నిర్మించిన వంతెనను కట్టడం ఉన్నాయి.
ప్రతారం చ సముద్రస్య రాత్రౌ లఙ్కావరోధనమ్ విభీషణేన సంసర్గం వధోపాయనివేదనమ్ ॥౧-౩-
సముద్రాన్ని దాటి పోవడం, రాత్రి లంకను ముట్టడి చేయడం, విభీషణుడితో మైత్రి చేయడం, సంహారానికి మార్గాలు సూచించడం ఉన్నాయి.
కుమ్భకర్ణస్య నిధనం మేఘనాదనిబర్హణమ్ రావణస్య వినాశం చ సీతావాప్తిమరేః పురే ॥౧-౩-
కుంభకర్ణుడిని సంహరించడం, మేఘనాదుడిని ఓడించడం, రావణుడిని నాశనం చేయడం, సముద్రపట్టణంలో సీతను తిరిగి పొందడం ఉన్నాయి.