స బభూవ కృశో రాజా మైథిలీకామమోహితః। అసన్మానాచ్చ సుహృదాం పాపః పాపేన కర్మణా
రాజు మైతిలిని కోరుతూ, ఆకర్షణతో క్షీణించి, స్నేహితులచే అవమానించబడి, చెడు పనులు చేసి పాపిగా మారాడు.
అతీవ కామసమ్పన్నో వైదేహీమనుచిన్తయన్। అతీతసమయే కాలే తస్మిన్ వై యుధి రావణః। అమాత్యైశ్చ సుహృద్భిశ్చ ప్రాప్తకాలమమన్యత
వైదేహిని ఎప్పుడూ ఆలోచిస్తూ, అత్యంత కామంతో ఉన్న రావణుడు, యుద్ధ సమయం కాకపోయినా, మంత్రులు, స్నేహితులతో కలిసి సమయం వచ్చిందని భావించాడు.
స హేమజాలవితతం మణివిద్రుమభూషితమ్। ఉపగమ్య వినీతాశ్వమారురోహ మహారథమ్
బంగారు జాలితో అలంకరించబడిన, రత్నాలు, పగడాలతో అలంకరించిన గొప్ప రథానికి దగ్గరగా వెళ్లి, శాంతంగా ఉన్న కుదిరిన గుర్రాలతో ఆ మహారథాన్ని ఎక్కాడు.
తమాస్థాయ రథశ్రేష్ఠం మహామేఘసమస్వనమ్। ప్రయయౌ రక్షసాం శ్రేష్ఠో దశగ్రీవః సభాం ప్రతి
ఆ గొప్ప రథాన్ని ఎక్కి, మేఘంలా గర్జించే ఆ రథంపై నిలబడి, రాక్షసులలో శ్రేష్ఠుడైన దశగ్రీవుడు సభవైపు వెళ్లాడు.
అసిచర్మధరా యోధాః సర్వాయుధధరాస్తతః। రాక్షసా రాక్షసేన్ద్రస్య పురస్తాత్ సమ్ప్రతస్థిరే
కత్తులు, కవచాలు ధరించిన యోధులు, అన్ని ఆయుధాలతో ఉన్న రాక్షసులు, రాక్షసేంద్రుడి ముందు నిలబడ్డారు.
నానావికృతవేషాశ్చ నానాభూషణభూషితాః। పార్శ్వతః పృష్ఠతశ్చైనం పరివార్య యయుస్తదా
వివిధ వేషాల్లో, అనేక ఆభరణాలతో అలంకరించబడి, వారు రెండు వైపులా, వెనుకవైపునా చుట్టుముట్టి ముందుకు సాగారు.
రథైశ్చాతిరథాః శీఘ్రం మత్తైశ్చ వరవారణైః। అనూత్పేతుర్దశగ్రీవమాక్రీడద్భిశ్చ వాజిభిః
మహారథులు తమ రథాల్లో వేగంగా వచ్చారు. మత్తులో ఉన్న గొప్ప ఏనుగులు, ఉత్సాహంగా పరిగెత్తే గుర్రాలతో కలిసి దశగ్రీవుని అనుసరించారు.
గదాపరిఘహస్తాశ్చ శక్తితోమరపాణయః। పరశ్వధధరాశ్చాన్యే తథాన్యే శూలపాణయః। తతస్తూర్యసహస్రాణం సంజజ్ఞే నిఃస్వనో మహాన్
కొంతమంది చేతుల్లో గదలు, ఇనుప దండాలు పట్టుకున్నారు. మరికొందరు శక్తులు, తోమరాలు, మరికొందరు పరశువాలు, ఇంకొందరు శూలాలు పట్టుకున్నారు. ఆ సమయంలో వెయ్యి వాద్యాల శబ్దం ఘోరంగా వినిపించింది.
తుములః శఙ్ఖశబ్దశ్చ సభాం గచ్ఛతి రావణే। స నేమిఘోషేణ మహాన్ సహసాభినినాదయన్
రావణుడు సభలోకి వెళ్లేటప్పుడు శంఖాల ఘోషం ఘోరంగా వినిపించింది. ఆ శబ్దం మృదంగాల మేళంతో కూడి ప్రతిధ్వనించింది.
రాజమార్గం శ్రియా జుష్టం ప్రతిపేదే మహారథః। విమలం చాతపత్రం చ ప్రగృహీతమశోభత
మహారథుడు ఆభరణాలతో అలంకరించబడిన రాజమార్గంలో ప్రవేశించాడు. అతని మీద పట్టిన తెల్ల చామరా గొప్పగా మెరిసింది.
చామరవ్యజనే తస్య రేజతుః సవ్యదక్షిణే। తే కృతాఞ్జలయః సర్వే రథస్థం పృథివీస్థితాః
ఆయనకు ఎడమ, కుడి వైపులా చామరాలు ఊపారు. భూమిపై నిలబడి ఉన్నవారు అందరూ చేతులు జోడించి, రథంలో ఉన్న అతనికి నమస్కరించారు.
రాక్షసా రాక్షసశ్రేష్ఠం శిరోభిస్తం వవన్దిరే। రాక్షసైః స్తూయమానః సఞ్జయాశీర్భిరరిందమః
రాక్షసులు రాక్షసులలో శ్రేష్ఠుడైన వానిని తలవంచి నమస్కరించారు. రాక్షసులు స్తుతిస్తూ, గాయకులు ఆశీర్వదిస్తూ, శత్రువులను జయించిన వాడు లోపలికి ప్రవేశించాడు.
ఆససాద మహాతేజాః సభాం విరచితాం తదా। సువర్ణరజతాస్తీర్ణాం విశుద్ధస్ఫటికాన్తరామ్
అప్పటికి మహోన్నతమైన తేజస్సుతో ఉన్న వాడు బంగారం, వెండి తారలు పరచిన, స్వచ్ఛమైన స్ఫటికంతో అలంకరించిన ఆ సభామందిరంలోకి ప్రవేశించాడు.
విరాజమానో వపుషా రుక్మపట్టోత్తరచ్ఛదామ్। తాం పిశాచశతైః షడ్భిరభిగుప్తాం సదాప్రభామ్
బంగారు అంచులతో ఉన్న వస్త్రాలు ధరించి, ఆ ఎప్పుడూ ప్రకాశించే సభలో, వందలాది పిశాచులు కాపలా ఉండగా అతడు తన రూపంతో మెరిసిపోతూ కనిపించాడు.
ప్రవివేశ మహాతేజాః సుకృతాం విశ్వకర్మణా। తస్యాం తు వైదూర్యమయం ప్రియకాజినసంవృతమ్
విశ్వకర్మ చేత నిర్మించబడిన ఆ సభలోకి ఆ మహాతేజస్వి ప్రవేశించాడు. అక్కడ, విలువైన వైడూర్యరత్నంతో చేసిన, అతనికి ప్రియమైన కృష్ణాజినంతో కప్పబడిన ఆసనం ఏర్పాటయ్యింది.
మహత్సోపాశ్రయం భేజే రావణః పరమాసనమ్। తతః శశాసేశ్వరవద్దూతాఁల్లఘుపరాక్రమాన్
రావణుడు ఆ గొప్ప పాదపీఠంతో కూడిన పరమాసనాన్ని అధిష్టించాడు. ఆ తరువాత, ప్రభువులా తన వేగవంతమైన దూతలకు ఆజ్ఞాపించాడు.
సమానయత మే క్షిప్రమిహైతాన్ రాక్షసానితి। కృత్యమస్తి మహజ్జానే కర్తవ్యమితి శత్రుభిః
"వేగంగా ఆ రాక్షసులను నాకు ఇక్కడికి తీసుకొమ్ము!" అని అన్నాడు. "శత్రువుల విషయమై ఒక గొప్ప పని చేయాల్సి ఉందని నాకు తెలుసు."
రాక్షసాస్తద్వచః శ్రుత్వా లఙ్కాయాం పరిచక్రముః। అనుగేహమవస్థాయ విహారశయనేషు చ। ఉద్యానేషు చ రక్షాంసి చోదయన్తో హ్యభీతవత్
ఆ మాటలు విని, రాక్షసులు లంకలో ఇంటింటికీ, వినోదగృహాలు, పడకగదులు, తోటలలో తిరుగుతూ, రాక్షసులను నిర్భయంగా పిలిపించారు.
తే రథాన్తచరా ఏకే దృప్తానేకే దృఢాన్ హయాన్। నాగానేకేఽధిరురుహుర్జగ్ముశ్చైకే పదాతయః
వారిలో కొందరు రథాలపై, మరికొందరు గర్వంగా, బలంగా గుర్రాలపై, ఇంకొందరు ఏనుగులపై ఎక్కారు. ఇంకొందరు కాలినడకన వెళ్లారు.
సా పురీ పరమాకీర్ణా రథకుఞ్జరవాజిభిః। సమ్పతద్భిర్విరురుచే గరుత్మద్భిరివామ్బరమ్
ఆ నగరం రథాలు, ఏనుగులు, గుర్రాలు పరుగెత్తుతూ నిండిపోయి, గరుడులతో నిండిన ఆకాశంలా ప్రకాశించింది.
తే వాహనాన్యవస్థాయ యానాని వివిధాని చ। సభాం పద్భిః ప్రవివిశుః సింహా గిరిగుహామివ
వారు తమ వాహనాలు, ఇతర రకాల రథాలు వదిలేసి, కాలినడకన సభలోకి సింహాలు కొండ గుహలోకి వెళ్లినట్లు ప్రవేశించారు.
రాజ్ఞః పాదౌ గృహీత్వా తు రాజ్ఞా తే ప్రతిపూజితాః। పీఠేష్వన్యే బృసీష్వన్యే భూమౌ కేచిదుపావిశన్
వారు రాజు పాదాలను తాకి నమస్కరించి, రాజు వారికి గౌరవం చూపాడు. కొందరు పీఠాలపై, మరికొందరు పీఠికలపై, ఇంకొందరు నేలపై కూర్చున్నారు.
తే సమేత్య సభాయాం వై రాక్షసా రాజశాసనాత్। యథార్హముపతస్థుస్తే రావణం రాక్షసాధిపమ్
రాజు ఆజ్ఞతో ఆ రాక్షసులు సభలో చేరి, రాక్షసాధిపతైన రావణుని యథార్హంగా సమీపించి గౌరవించారు.
మన్త్రిణశ్చ యథాముఖ్యా నిశ్చితార్థేషు పణ్డితాః। అమాత్యాశ్చ గుణోపేతాః సర్వజ్ఞా బుద్ధిదర్శనాః
నిర్ణయాత్మక విషయాల్లో నిపుణులైన ముఖ్యమంత్రి, సద్గుణాలతో కూడిన, అన్నింటిని తెలిసిన, బుద్ధిశాలి అమాత్యులు కూడా అక్కడ ఉన్నారు.
సమీయుస్తత్ర శతశః శూరాశ్చ బహవస్తథా। సభాయాం హేమవర్ణాయాం సర్వార్థస్య సుఖాయ వై
ఆ బంగారు వర్ణంతో మెరిసే సభలో, శూరులు వందల సంఖ్యలో సమాకూర్చి, అందరి కార్యాలు సుఖంగా జరిగేలా ఉన్నారు.
తతో మహాత్మా విపులం సుయుగ్యం రథం వరం హేమవిచిత్రితాఙ్గమ్। శుభం సమాస్థాయ యయౌ యశస్వీ విభీషణః సంసదమగ్రజస్య
తర్వాత మహాత్ముడైన, యశస్వి విభీషణుడు, విశాలమైన, బంగారు అలంకరణలతో కూడిన, బాగా జోడించబడిన శ్రేష్ఠమైన రథంపై ఎక్కి తన అన్నయ్య సభకు వెళ్లాడు.
స పూర్వజాయావరజః శశంస నామాథ పశ్చాచ్చరణౌ వవన్దే। శుకః ప్రహస్తశ్చ తథైవ తేభ్యో దదౌ యథార్హం పృథగాసనాని
తన పెద్ద భార్య, చిన్న భార్యతో కలిసి వచ్చి, ముందుగా తన పేరు చెప్పి, తరువాత వారి పాదాలకు నమస్కరించాడు. శుకుడు, ప్రహస్తుడు కూడా వారికి యథావిధిగా వేర్వేరు ఆసనాలు ఇచ్చారు.
సువర్ణనానామణిభూషణానాం సువాససాం సంసది రాక్షసానామ్। తేషాం పరార్ఘ్యాగురుచన్దనానాం స్రజాం చ గన్ధాః ప్రవవుః సమన్తాత్
ఆ రాక్షసుల సభలో బంగారం, రకరకాల రత్నాలతో అలంకరించబడినవారు, శుభ్రమైన వస్త్రాలు ధరించినవారు, విలువైన అగరు, గంధపు వాసనలు, ఉత్తమమైన పుష్పమాలల సుగంధాలు చుట్టూ వ్యాపించాయి.
న చుక్రుశుర్నానృతమాహ కశ్చిత్ సభాసదో నాపి జజల్పురుచ్చైః। సంసిద్ధార్థాః సర్వ ఏవోగ్రవీర్యా భర్తుః సర్వే దదృశుశ్చాననం తే
ఆ సభలో ఎవ్వరూ అబద్ధం చెప్పలేదు, ఎవరూ పెద్దగా మాట్లాడలేదు. అందరూ తమ కార్యాల్లో నిపుణులు, గొప్ప బలశాలి, వారు అందరూ తమ ప్రభువు ముఖాన్ని చూశారు.
స రావణః శస్త్రభృతాం మనస్వినాం మహాబలానాం సమితౌ మనస్వీ। తస్యాం సభాయాం ప్రభయా చకాశే మధ్యే వసూనామివ వజ్రహస్తః
అస్త్రధారులలో ధైర్యవంతుడైన రావణుడు, మహాబలశాలుల మధ్య ఆ సభలో తన తేజంతో ప్రకాశిస్తూ, వసువుల మధ్య వజ్రాయుధాన్ని ధరించిన ఇంద్రుడిలా కనిపించాడు.