ప్రమదాజనసమ్బాధం ప్రజల్పితమహాపథమ్। తప్తకాఞ్చననిర్యూహం భూషణోత్తమభూషితమ్
ఆ నగరం స్త్రీలతో కిక్కిరిసిపోయి, పెద్ద వీధుల్లో మాటలతో గోలగా, బంగారు తలుపులు, అద్భుతమైన అలంకారాలతో అందంగా అలంకరించబడింది.
గన్ధర్వాణామివావాసమాలయం మరుతామివ। రత్నసంచయసమ్బాధం భవనం భోగినామివ
అది గంధర్వుల నివాసంలా, మరుతుల మందిరంలా, రత్నాలతో నిండిపోయి, పాముల నివాసంలా ప్రకాశిస్తోంది.
తం మహాభ్రమివాదిత్యస్తేజోవిస్తృతరశ్మివాన్। అగ్రజస్యాలయం వీరః ప్రవివేశ మహాద్యుతిః
అతడు మహోత్సాహంతో, విశాలమైన మేఘంలోకి ప్రవేశించే సూర్యుడిలా, తన అన్నయ్య నివాసంలోకి వెలిగిపోయే కాంతితో అడుగుపెట్టాడు.
పుణ్యాన్ పుణ్యాహఘోషాంశ్చ వేదవిద్భిరుదాహృతాన్। శుశ్రావ సుమహాతేజా భ్రాతుర్విజయసంశ్రితాన్
అతడు అపారమైన తేజస్సుతో, వేదాలు తెలిసినవారు తన అన్నయ్య విజయాన్ని కోరుతూ పలికే మంగళధ్వనులు, శుభశబ్దాలు వినిపించాయి.
పూజితాన్ దధిపాత్రైశ్చ సర్పిభిః సుమనోక్షతైః। మన్త్రవేదవిదో విప్రాన్ దదర్శ స మహాబలః
అతడు మంత్రాలు, వేదాలు తెలిసిన బ్రాహ్మణులను, పెరుగు పాత్రలు, నెయ్యి, పువ్వులతో గౌరవించబడుతూ చూశాడు.
స రాజదృష్టిసమ్పన్నమాసనం హేమభూషితమ్। జగామ సముదాచారం ప్రయుజ్యాచారకోవిదః
ఆచారంలో నిపుణుడైన అతడు, రాజులకు తగిన బంగారు అలంకారంతో ఉన్న ఆసనాన్ని చేరి, యథావిధిగా నమస్కరించాడు.
స రావణం మహాత్మానం విజనే మన్త్రిసంనిధౌ। ఉవాచ హితమత్యర్థం వచనం హేతునిశ్చితమ్
విభీషణుడు, మంత్రులు సమక్షంలో, ఒంటరిగా ఉన్న రావణుని వద్దకు వెళ్లి, మంచి ప్రయోజనాన్ని కలిగించే, బలమైన కారణాలతో కూడిన మాటలు చెప్పాడు.
ప్రసాద్య భ్రాతరం జ్యేష్ఠం సాన్త్వేనోపస్థితక్రమః। దేశకాలార్థసంవాది దృష్టలోకపరావరః
తన పెద్ద అన్నయ్యను మృదువుగా ప్రసన్నపరచి, సమయానికి తగినట్లు, చోటు, అవసరాన్ని బట్టి, లోకంలో ఏది మంచిదో తెలిసినవాడిగా అతడు మాట్లాడాడు.
యదాప్రభృతి వైదేహీ సమ్ప్రాప్తేహ పరంతప। తదాప్రభృతి దృశ్యన్తే నిమిత్తాన్యశుభాని నః
సీతాదేవి ఇక్కడికి వచ్చినప్పటి నుండి, శత్రువులను జయించే రాజా, అప్పటి నుండి మనకు అనర్ధ సూచక లక్షణాలు కనిపిస్తున్నాయి.
సస్ఫులిఙ్గః సధూమార్చిః సధూమకలుషోదయః। మన్త్రసంధుక్షితోఽప్యగ్నిర్న సమ్యగభివర్ధతే
మంత్రాలతో వెలిగించిన అగ్ని, మంటలు, పొగ, బూడిదతో కూడి, సరిగా వెలిగిపోవడం లేదు.
అగ్నిష్టేష్వగ్నిశాలాసు తథా బ్రహ్మస్థలీషు చ। సరీసృపాణి దృశ్యన్తే హవ్యేషు చ పిపీలికాః
మీ అగ్నిశాలల్లో, యజ్ఞస్థలాల్లో, అలాగే బ్రహ్మ స్థలాల్లో, పాములు కనిపిస్తున్నాయి, హవిస్సులో చీమలు కూడా ఉన్నాయి.
గవాం పయాంసి స్కన్నాని విమదా వరకుఞ్జరాః। దీనమశ్వాః ప్రహేషన్తే నవగ్రాసాభినన్దినః
ఆవుల పాలు కారిపోతున్నాయి, గొప్ప ఏనుగులు మత్తులో ఉన్నాయి, గుర్రాలు బలహీనంగా, కొత్త మేతకు ఆనందిస్తూ హ neigh చేస్తూ ఉన్నాయి.
ఖరోష్ట్రాశ్వతరా రాజన్ భిన్నరోమాః స్రవన్తి చ। న స్వభావేఽవతిష్ఠన్తే విధానైరపి చిన్తితాః
ఓ రాజా, ఒంటెలు, ఉష్ట్రాలు, గాడిదలు毛లు ఊడిపోతున్నాయి, శరీరం నుండి ద్రవం కారుతోంది; యథావిధిగా చూసుకున్నా కూడా, అవి సహజ స్థితిలో లేవు.
వాయసాః సంఘశః క్రూరా వ్యాహరన్తి సమన్తతః। సమవేతాశ్చ దృశ్యన్తే విమానాగ్రేషు సంఘశః
క్రూరమైన కాకులు గుంపులుగా చుట్టూ అరుస్తున్నాయి; అవి రాజమహళ్ల ముందు గుంపులుగా కనిపిస్తున్నాయి.
గృధ్రాశ్చ పరిలీయన్తే పురీముపరి పిణ్డితాః। ఉపపన్నాశ్చ సంధ్యే ద్వే వ్యాహరన్త్యశివం శివాః
గద్దలు గుంపులుగా నగరంపై చేరి కూర్చున్నాయి; రెండు సంధ్యలలో శుభపక్షి లు కూడా అశుభంగా అరుస్తున్నాయి.
క్రవ్యాదానాం మృగాణాం చ పురీద్వారేషు సంఘశః। శ్రూయన్తే విపులా ఘోషాః సవిస్ఫూర్జితనిఃస్వనాః
పురి ద్వారాల వద్ద మాంసాహార జంతువులు, అడవి జంతువులు గుంపులుగా గట్టిగా అరుస్తూ, ఉల్లాసంగా శబ్దాలు చేస్తున్నాయి.
తదేవం ప్రస్తుతే కార్యే ప్రాయశ్చిత్తమిదం క్షమమ్। రోచయే వీర వైదేహీ రాఘవాయ ప్రదీయతామ్
ఇలా పరిస్థితి ఉన్నప్పుడు, ఈ పరిహారం తగినదే. ఓ వీరా, సీతాదేవిని రాఘవునికి అప్పగించమని నేను సూచిస్తున్నాను.
ఇదం చ యది వా మోహాల్లోభాద్ వా వ్యాహృతం మయా। తత్రాపి చ మహారాజ న దోషం కర్తుమర్హసి
ఇది నేను మాయ వల్లా, లోభంతోనైనా మాట్లాడితేనూ, ఓ మహారాజా, దయచేసి నన్ను తప్పుపట్టకండి.
అయం హి దోషః సర్వస్య జనస్యాస్యోపలక్ష్యతే। రక్షసాం రాక్షసీనాం చ పురస్యాన్తఃపురస్య చ
ఈ తప్పు ఇక్కడ ఉన్న అందరికీ, రాక్షసులకు, రాక్షసీసులకు, పట్టణానికీ, అంతఃపురానికీ కనిపిస్తోంది.
ప్రాపణే చాస్య మన్త్రస్య నివృత్తాః సర్వమన్త్రిణః। అవశ్యం చ మయా వాచ్యం యద్ దృష్టమథవా శ్రుతమ్। సమ్ప్రధార్య యథాన్యాయం తద్ భవాన్ కర్తుమర్హతి
ఈ సలహా చెప్పిన తర్వాత, అందరు మంత్రులు వెనక్కి వెళ్లిపోయారు. నేను చూసింది లేదా విన్నది తప్పకుండా చెప్పాలి. బాగా ఆలోచించి, నీవు తగినట్లు చేయాలి.
ఇతి స్వమన్త్రిణాం మధ్యే భ్రాతా భ్రాతరమూచివాన్। రావణం రక్షసాం శ్రేష్ఠం పథ్యమేతద్ విభీషణః
ఇలా తన మంత్రుల మధ్య, విభీషణుడు తన అన్న రావణుడికి, రాక్షసులలో శ్రేష్ఠుడైనవాడికి, మేలైన మాటలు చెప్పాడు.
హితం మహార్థం మృదు హేతుసంహితం వ్యతీతకాలాయతిసమ్ప్రతిక్షమమ్। నిశమ్య తద్వాక్యముపస్థితజ్వరః ప్రసఙ్గవానుత్తరమేతదబ్రవీత్
ఆ మృదువైన, హితమైన, సమయానుకూలమైన మాటలు విని, జ్వరంతో బాధపడుతూ, కోపంతో ఉన్న రావణుడు ఇలా సమాధానం చెప్పాడు.
భయం న పశ్యామి కుతశ్చిదప్యహం న రాఘవః ప్రాప్స్యతి జాతు మైథిలీమ్। సురైః సహేన్ద్రైరపి సంగరే కథం మమాగ్రతః స్థాస్యతి లక్ష్మణాగ్రజః
నాకు ఎక్కడి నుంచి కూడా భయం కనిపించడం లేదు. రాఘవుడు ఎప్పటికీ మైతిలిని పొందలేడు. దేవతలు, ఇంద్రుడితో కూడ battle లో వచ్చినా, లక్ష్మణుడి అన్నయ్య నా ముందు నిలబడలేడు.
ఇత్యేవముక్త్వా సురసైన్యనాశనో మహాబలః సంయతి చణ్డవిక్రమః। దశాననో భ్రాతరమాప్తవాదినం విసర్జయామాస తదా విభీషణమ్
ఇలా చెప్పిన తర్వాత, దేవతల సైన్యాన్ని నాశనం చేసిన, మహాబలశాలి, యుద్ధంలో ఉగ్రవీరుడు అయిన దశముఖుడు, నిజాయితీగా మాట్లాడిన తన తమ్ముడు విభీషణుణ్ణి అక్కడే పంపించాడు.
thumb|ఏకాదశః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే యుద్ధకాణ్డే ఏకాదశః సర్గః ॥౬-
శ్రీమద్వాల్మీకి రామాయణంలో యుద్ధకాండలో పదకొండవ సర్గను వినండి.
స బభూవ కృశో రాజా మైథిలీకామమోహితః। అసన్మానాచ్చ సుహృదాం పాపః పాపేన కర్మణా
రాజు మైతిలిని కోరుతూ, ఆకర్షణతో క్షీణించి, స్నేహితులచే అవమానించబడి, చెడు పనులు చేసి పాపిగా మారాడు.
అతీవ కామసమ్పన్నో వైదేహీమనుచిన్తయన్। అతీతసమయే కాలే తస్మిన్ వై యుధి రావణః। అమాత్యైశ్చ సుహృద్భిశ్చ ప్రాప్తకాలమమన్యత
వైదేహిని ఎప్పుడూ ఆలోచిస్తూ, అత్యంత కామంతో ఉన్న రావణుడు, యుద్ధ సమయం కాకపోయినా, మంత్రులు, స్నేహితులతో కలిసి సమయం వచ్చిందని భావించాడు.
స హేమజాలవితతం మణివిద్రుమభూషితమ్। ఉపగమ్య వినీతాశ్వమారురోహ మహారథమ్
బంగారు జాలితో అలంకరించబడిన, రత్నాలు, పగడాలతో అలంకరించిన గొప్ప రథానికి దగ్గరగా వెళ్లి, శాంతంగా ఉన్న కుదిరిన గుర్రాలతో ఆ మహారథాన్ని ఎక్కాడు.
తమాస్థాయ రథశ్రేష్ఠం మహామేఘసమస్వనమ్। ప్రయయౌ రక్షసాం శ్రేష్ఠో దశగ్రీవః సభాం ప్రతి
ఆ గొప్ప రథాన్ని ఎక్కి, మేఘంలా గర్జించే ఆ రథంపై నిలబడి, రాక్షసులలో శ్రేష్ఠుడైన దశగ్రీవుడు సభవైపు వెళ్లాడు.
అసిచర్మధరా యోధాః సర్వాయుధధరాస్తతః। రాక్షసా రాక్షసేన్ద్రస్య పురస్తాత్ సమ్ప్రతస్థిరే
కత్తులు, కవచాలు ధరించిన యోధులు, అన్ని ఆయుధాలతో ఉన్న రాక్షసులు, రాక్షసేంద్రుడి ముందు నిలబడ్డారు.