ఇదమాశ్రమసంకాశం కిం న్విదం మునివర్జితమ్। శ్రోతుమిచ్ఛామి భగవన్ కస్యాయం పూర్వ ఆశ్రమః
భగవంతుడా, ఇది ఆశ్రమంలా కనిపిస్తోంది కానీ ఎందుకు మునులు లేరు? ఇది ఎవరి పూర్వ ఆశ్రమమో వినాలని నాకు ఆసక్తి ఉంది.
తచ్ఛ్రుత్వా రాఘవేణోక్తం వాక్యం వాక్యవిశారదః। ప్రత్యువాచ మహాతేజా విశ్వామిత్రో మహామునిః
రాఘవుడు అడిగిన ఆ మాటలు విని, మాటలో నిపుణుడైన మహాతేజస్సు గల విశ్వామిత్ర మహాముని సమాధానమిచ్చాడు.
హన్త తే కథయిష్యామి శృణు తత్త్వేన రాఘవ। యస్యైతదాశ్రమపదం శప్తం కోపాన్మహాత్మనః
రాఘవా, ఇది ఎవరి ఆశ్రమమో, ఎందుకు మహాత్ముడు కోపంతో శపించినాడో నిజంగా చెబుతాను, విను.
గౌతమస్య నరశ్రేష్ఠ పూర్వమాసీన్మహాత్మనః। ఆశ్రమో దివ్యసంకాశః సురైరపి సుపూజితః
నరులలో శ్రేష్ఠుడా, ఇది ఒకప్పుడు మహాత్ముడు గౌతముని ఆశ్రమం. ఇది దేవతలకు కూడా ఎంతో గౌరవప్రదంగా, దివ్యంగా ఉండేది.
స చాత్ర తప ఆతిష్ఠదహల్యాసహితః పురా। వర్షపూగాన్యనేకాని రాజపుత్ర మహాయశః
రాజకుమారా, ప్రఖ్యాతి గలవాడా, గౌతముడు ఇక్కడ అహల్యతో కలిసి ఎన్నో సంవత్సరాలు కఠిన తపస్సు చేశాడు.
తస్యాన్తరం విదిత్వా చ సహస్రాక్షః శచీపతిః। మునివేషధరో భూత్వా అహల్యామిదమబ్రవీత్
ఆ సమయంలో గౌతముడు లేనిదాన్ని తెలుసుకుని, శచీదేవి భర్త అయిన ఇంద్రుడు మునివేషంలో వచ్చి అహల్యతో ఇలా అన్నాడు.
ఋతుకాలం ప్రతీక్షన్తే నార్థినః సుసమాహితే। సంగమం త్వహమిచ్ఛామి త్వయా సహ సుమధ్యమే
సుమధ్యమా, కలయిక కోరేవారు తగిన కాలం కోసం ఓపికగా ఎదురుచూస్తారు. కానీ నేను మాత్రం ఇప్పుడే నీతో కలవాలనుకుంటున్నాను.
మునివేషం సహస్రాక్షం విజ్ఞాయ రఘునన్దన। మతిం చకార దుర్మేధా దేవరాజకుతూహలాత్
రఘునందనా, మునివేషంలో ఉన్న ఇంద్రుడిని గుర్తించినా, దేవేంద్రుడి గురించి ఆసక్తితో, మంచి బుద్ధి లేక అహల్య అతనికి అంగీకరించింది.
అథాబ్రవీత్ సురశ్రేష్ఠం కృతార్థేనాన్తరాత్మనా। కృతార్థాస్మి సురశ్రేష్ఠ గచ్ఛ శీఘ్రమితః ప్రభో
తన కోరిక నెరవేరిన తరువాత, అహల్య దేవతలలో శ్రేష్ఠుడైన ఇంద్రుడిని చూచి, 'దేవతాధిపతీ, నేను సంతృప్తి చెందాను. త్వరగా ఇక్కడినుంచి వెళ్ళిపోండి ప్రభూ' అని చెప్పింది.
ఆత్మానం మాం చ దేవేశ సర్వథా రక్ష గౌతమాత్। ఇన్ద్రస్తు ప్రహసన్ వాక్యమహల్యామిదమబ్రవీత్
'దేవేంద్రా, నన్ను, నిన్ను గౌతముని నుండి ఎలాగైనా కాపాడు' అని అహల్య చెప్పగా, ఇంద్రుడు నవ్వుతూ ఆమెతో ఇలా అన్నాడు.
సుశ్రోణి పరితుష్టోఽస్మి గమిష్యామి యథాగతమ్। ఏవం సంగమ్య తు తదా నిశ్చక్రామోటజాత్ తతః
'సుందర నడుము కలదానివి, నేను సంతృప్తుడిని. వచ్చినట్టు వెళ్ళిపోతాను' అని చెప్పి, కలయిక అనంతరం వెంటనే అక్కడి నుంచి బయలుదేరాడు.
స సమ్భ్రమాత్ త్వరన్ రామ శఙ్కితో గౌతమం ప్రతి। గౌతమం స దదర్శాథ ప్రవిశన్తం మహామునిమ్
రామా, గౌతముని భయంతో ఇంద్రుడు తొందరగా బయలుదేరాడు. కానీ ఆ సమయంలో మహాముని అయిన గౌతముడు లోపలికి వస్తున్నాడని చూశాడు.
దేవదానవదుర్ధర్షం తపోబలసమన్వితమ్। తీర్థోదకపరిక్లిన్నం దీప్యమానమివానలమ్
ఆ మహాతపస్సు గల గౌతముడు, దేవతలు, దానవులు కూడా చేరలేని వాడు, తీర్థజలాలతో స్నానం చేసి, అగ్ని వలె ప్రకాశిస్తూ కనిపించాడు.
గృహీతసమిధం తత్ర సకుశం మునిపుంగవమ్। దృష్ట్వా సురపతిస్త్రస్తో విషణ్ణవదనోఽభవత్
అక్కడ, చేతిలో సమిధలు, కుశతోలతో ఉన్న మునిపుంగవుడిని చూసి, దేవతాధిపతి ఇంద్రుడు భయంతో ముఖం వాడిపోయాడు.
అథ దృష్ట్వా సహస్రాక్షం మునివేషధరం మునిః। దుర్వృత్తం వృత్తసమ్పన్నో రోషాద్ వచనమబ్రవీత్
ఆ సమయంలో మునివేషంలో ఉన్న ఇంద్రుడిని చూసిన గౌతముడు, తాను ధర్మవంతుడైనా, దుర్మార్గుడైన అతనిపై కోపంతో ఇలా అన్నాడు.
మమ రూపం సమాస్థాయ కృతవానసి దుర్మతే। అకర్తవ్యమిదం యస్మాద్ విఫలస్త్వం భవిష్యసి
నా రూపాన్ని ధరించి, నీవు చేయకూడని పనిని చేసావు, దుష్టుడా! అందుకే నీవు ఫలితం లేకుండా పోతావు.
గౌతమేనైవముక్తస్య సురోషేణ మహాత్మనా। పేతతుర్వృషణౌ భూమౌ సహస్రాక్షస్య తత్క్షణాత్
గౌతముడు మహా కోపంతో ఇలా చెప్పగానే, ఆ సహస్రాక్షుని వృషణాలు వెంటనే భూమిపై పడిపోయాయి.
తథా శప్త్వా చ వై శక్రం భార్యామపి చ శప్తవాన్। ఇహ వర్షసహస్రాణి బహూని నివసిష్యసి
ఇంద్రుడిని శపించి, తన భార్యనూ శపించాడు: 'ఇక్కడ ఎన్నో వేల సంవత్సరాలు నివసించాలి' అని.
వాతభక్షా నిరాహారా తప్యన్తీ భస్మశాయినీ। అదృశ్యా సర్వభూతానామాశ్రమేఽస్మిన్ వసిష్యసి
నీకు గాలి మాత్రమే ఆహారం, ఉపవాసంగా ఉండి, బూడిదపై పడుకుని, అందరికీ కనబడకుండా, ఈ ఆశ్రమంలో నివసించాలి.
యదా త్వేతద్ వనం ఘోరం రామో దశరథాత్మజః। ఆగమిష్యతి దుర్ధర్షస్తదా పూతా భవిష్యసి
ఈ భయంకరమైన అడవికి దశరథుని కుమారుడైన రాముడు వచ్చినప్పుడు, నీవు పవిత్రురాలవుతావు.
తస్యాతిథ్యేన దుర్వృత్తే లోభమోహవివర్జితా। మత్సకాశం ముదా యుక్తా స్వం వపుర్ధారయిష్యసి
దురాచారిణి! అతిధిగా రాముని ఆదరించి, లోభమూ మోహమూ లేకుండా, ఆనందంగా నా వద్దకు వచ్చి, నీ అసలు రూపాన్ని తిరిగి పొందుతావు.
ఏవముక్త్వా మహాతేజా గౌతమో దుష్టచారిణీమ్। ఇమమాశ్రమముత్సృజ్య సిద్ధచారణసేవితే। హిమవచ్ఛిఖరే రమ్యే తపస్తేపే మహాతపాః
అలా చెప్పి, మహాతపస్వి గౌతముడు ఆ పాపాత్మురాలిని వదిలి, సిద్ధులు, చారణులు నివసించే ఆ ఆశ్రమాన్ని విడిచి, హిమవంతం శిఖరంలో తపస్సు చేసుకుంటూ ఉన్నాడు.
thumb|ఏకోనపఞ్చాశః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే బాలకాణ్డే ఏకోనపఞ్చాశః సర్గః ॥౧-
శ్రీమద్వాల్మీకి రామాయణంలో బాలకాండలో నలభై తొమ్మిదవ సర్గను వినండి.
అఫలస్తు తతః శక్రో దేవానగ్నిపురోగమాన్। అబ్రవీత్ త్రస్తనయనః సిద్ధగన్ధర్వచారణాన్
అప్పుడు ఫలహీనుడైన ఇంద్రుడు, భయంతో ఉన్న కళ్లతో, అగ్ని మొదలైన దేవతలు, సిద్ధులు, గంధర్వులు, చారణులతో ఇలా చెప్పాడు.
కుర్వతా తపసో విఘ్నం గౌతమస్య మహాత్మనః। క్రోధముత్పాద్య హి మయా సురకార్యమిదం కృతమ్
గౌతమ మహర్షికి తపస్సులో అంతరాయం కలిగించి, ఆయన కోపాన్ని రేపి, దేవతల కోసం ఈ పని చేశాను.
అఫలోఽస్మి కృతస్తేన క్రోధాత్ సా చ నిరాకృతా। శాపమోక్షేణ మహతా తపోఽస్యాపహృతం మయా
ఆయన కోపంతో నేను ఫలహీనుడినయ్యాను, ఆమెను కూడా వదిలేశాడు. ఆయన గొప్ప శాపంతో ఆయన తపస్సును నేను హరించాను.
తన్మాం సురవరాః సర్వే సర్షిసఙ్ఘాః సచారణాః। సురకార్యకరం యూయం సఫలం కర్తుమర్హథ
కాబట్టి, దేవతలలో శ్రేష్ఠులైన మీరు, ఋషులు, చారణులతో కలిసి, దేవతల కోసం చేసిన నా పనికి ఫలితాన్ని ఇవ్వాలి.
శతక్రతోర్వచః శ్రుత్వా దేవాః సాగ్నిపురోగమాః। పితృదేవానుపేత్యాహుః సర్వే సహ మరుద్గణైః
శతక్రతువు మాటలు విని, అగ్ని మొదలైన దేవతలు, మరుత్గణులతో కలిసి పితృదేవతలను చేరి ఇలా చెప్పారు.
అయం మేషః సవృషణః శక్రో హ్యవృషణః కృతః। మేషస్య వృషణౌ గృహ్య శక్రాయాశు ప్రయచ్ఛత
ఈ మేషము వృషణాలతో ఉంది, కానీ ఇంద్రుడికి వృషణాలు లేవు. మేషపు వృషణాలను తీసుకుని త్వరగా ఇంద్రుడికి ఇవ్వండి.
అఫలస్తు కృతో మేషః పరాం తుష్టిం ప్రదాస్యతి। భవతాం హర్షణార్థం చ యే చ దాస్యన్తి మానవాః। అక్షయం హి ఫలం తేషాం యూయం దాస్యథ పుష్కలమ్
మేషము ఫలహీనంగా మారుతుంది, కానీ అది మీకు పరమ సంతృప్తిని ఇస్తుంది. మేషాలను నైవేద్యంగా సమర్పించే మనుష్యులకు ఎప్పటికీ ఉండే ఫలితాన్ని మీరు ప్రసాదించాలి.