దదృశుస్తే మహాత్మానో వాతాహతజలాశయమ్। అనిలోద్ధూతమాకాశే ప్రవలాన్తమివోర్మిభిః
మహాత్ములు ఆ గాలి తాకిన నీటి సముద్రాన్ని, ఆకాశంలో అలలు ప్రవాళంలా మెరిసిపోతూ ఊగిపడుతున్నదాన్ని చూశారు.
తతో విస్మయమాపన్నా హరయో దదృశుః స్థితాః। భ్రాన్తోర్మిజాలసంనాదం ప్రలోలమివ సాగరమ్
అప్పుడు వానరులు అక్కడ నిలబడి, అలల తాళం గంభీరంగా మోగుతూ, సముద్రం చలించిపోతూ ఉండటాన్ని ఆశ్చర్యంగా చూశారు.
thumb|పఞ్చమః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే యుద్ధకాణ్డే పఞ్చమః సర్గః ॥౬-
ఇది యుద్ధకాండలో ఐదవ సర్గ. శ్రీవాల్మీకి రామాయణంలో యుద్ధకాండ ఐదవ అధ్యాయం, వినండి.
సా తు నీలేన విధివత్స్వారక్షా సుసమాహితా। సాగరస్యోత్తరే తీరే సాధు సా వినివేశితా
ఆ సేనను నీలుడు విధిగా బాగా కాపాడుతూ, సముద్రం ఉత్తర తీరంలో చక్కగా నిలిపాడు.
మైన్దశ్చ ద్వివిదశ్చోభౌ తత్ర వానరపుఙ్గవౌ। విచేరతుశ్చ తాం సేనాం రక్షార్థం సర్వతోదిశమ్
మైందుడు, ద్వివిదుడు అనే వానరశ్రేష్ఠులు ఇద్దరూ ఆ సేన చుట్టూ అన్ని దిశలలో సంచరిస్తూ, కాపాడారు.
నివిష్టాయాం తు సేనాయాం తీరే నదనదీపతేః। పార్శ్వస్థం లక్ష్మణం దృష్ట్వా రామో వచనమబ్రవీత్
ఆ సేన నది తీరంలో స్థిరపడినప్పుడు, రాముడు పక్కన ఉన్న లక్ష్మణుడిని చూసి ఇలా అన్నాడు.
శోకశ్చ కిల కాలేన గచ్ఛతా హ్యపగచ్ఛతి। మమ చాపశ్యతః కాన్తామహన్యహని వర్ధతే
కాలం గడిచే కొద్దీ శోకం తగ్గిపోతుందని అంటారు. కానీ నేను నా ప్రియమైనవారిని గుర్తు చేసుకుంటూ ఉండగా, నా బాధ రోజు రోజుకూ పెరుగుతోంది.
వాహి వాత యతః కాన్తా తాం స్పృష్ట్వా మామపి స్పృశ। త్వయి మే గాత్రసంస్పర్శశ్చన్ద్రే దృష్టిసమాగమః
ఓ గాలివా, నువ్వు నా ప్రియమైనవారిని తాకినందువల్ల, నన్ను కూడా తాకు. నీలో ఆమె శరీరస్పర్శ ఉంది, చంద్రునిలో మన ఇద్దరి చూపులు కలుస్తున్నాయి.
తన్మే దహతి గాత్రాణి విషం పీతమివాశయే। హా నాథేతి ప్రియా సా మాం హ్రియమాణా యదబ్రవీత్
దీని వల్ల నా శరీరం విషం తాగినట్లుగా మండిపోతుంది. 'హాయ్ నా రక్షకుడా!' అని నా ప్రియమైనది అపహరించబడుతున్నప్పుడు చెప్పిన మాటలు నన్ను కాల్చేస్తున్నాయి.
తద్వియోగేన్ధనవతా తచ్చిన్తావిమలార్చిషా। రాత్రిందివం శరీరం మే దహ్యతే మదనాగ్నినా
విడిపోవడమే ఇంధనంగా, ఆలోచనలే నిర్మలమైన జ్వాలగా, రాత్రింబవళ్ళు నా శరీరం మనోవ్యథ అగ్నిలో కాలిపోతోంది.
అవగాహ్యార్ణవం స్వప్స్యే సౌమిత్రే భవతా వినా। ఏవం చ ప్రజ్వలన్ కామో న మా సుప్తం జలే దహేత్
సౌమిత్రీ, నేను నీతో లేకుండా సముద్రంలో మునిగి నిద్రపోతాను. అలా అయితే, ఎంతగా కోరిక మండినా, నీటిలో నిద్రపోతున్న నన్ను కాల్చదు.
బహ్వేతత్ కామయానస్య శక్యమేతేన జీవితుమ్। యదహం సా చ వామోరురేకాం ధరణిమాశ్రితౌ
ఇంతటి కోరిక ఉన్నవాడికి ఇది చాలానే. అయినా, ఆమెతో నేను, ఇద్దరం కలసి భూమిపై విశ్రాంతి తీసుకుంటే, ఇలాంటి బాధను తట్టుకోగలను.
కేదారస్యేవాకేదారః సోదకస్య నిరూదకః। ఉపస్నేహేన జీవామి జీవన్తీం యచ్ఛృణోమి తామ్
నీటితో ఉన్న పొలమూ, నీరు లేని పొలమూ ఎలా వేరుగా ఉంటాయో, ఆమె దగ్గరగా ఉందని తెలుసుకొని, ఆమె బతికుందన్న మాట విని నేనూ బతికిపోతున్నాను.
కదా ను ఖలు సుశ్రోణీం శతపత్రాయతేక్షణామ్। విజిత్య శత్రూన్ ద్రక్ష్యామి సీతాం స్ఫీతామివ శ్రియమ్
ఎప్పుడు నేను నా శత్రువులను ఓడించి, అందమైన నడుము, పద్మపువ్వులాంటి కన్నులు కలిగిన సీతను, సంపదలా ప్రకాశిస్తూ చూస్తానో తెలియదు.
కదా సుచారుదన్తోష్ఠం తస్యాః పద్మమివాననమ్। ఈషదున్నామ్య పాస్యామి రసాయనమివాతురః
ఎప్పుడు ఆమె పద్మంలాంటి ముఖాన్ని కొంచెం పైకి తిప్పి, అందమైన పళ్లూ పెదవులూ చూసి, వ్యాధిగ్రస్తుడికి అమృతం తాగినట్టు, నేను ఆనందంగా చూస్తానో తెలియదు.
తౌ తస్యాః సహితౌ పీనౌ స్తనౌ తాలఫలోపమౌ। కదా న ఖలు సోత్కమ్పౌ శ్లిష్యన్త్యా మాం భజిష్యతః
ఎప్పుడు ఆమె రెండు పుష్టిగా ఉన్న, తాళపండ్లవంటి వక్షోజాలు, ఆమె నన్ను ఆలింగనం చేసేటప్పుడు కొద్దిగా వణికుతూ, నాకు ఆనందాన్ని ఇస్తాయో తెలియదు.
సా నూనమసితాపాఙ్గీ రక్షోమధ్యగతా సతీ। మన్నాథా నాథహీనేవ త్రాతారం నాధిగచ్ఛతి
నిజంగా, నల్లని కళ్లతో ఉన్న ఆమె, రాక్షసుల మధ్య చిక్కుకుని, తన రక్షకుడిని కోల్పోయి, ఆశ్రయం కోసం వెతుకుతున్నవారిలా, ఎవ్వర్నీ దొరకకుండా ఉంది.
కథం జనకరాజస్య దుహితా మమ చ ప్రియా। రాక్షసీమధ్యగా శేతే స్నుషా దశరథస్య చ
జనక మహారాజు కుమార్తె, నాకు ప్రియమైన సీత, రాక్షసుల మధ్య పడుకుని, దశరథ మహారాజు కోడలు ఎలా నిద్రపోతుందో నాకు తెలియదు.
అవిక్షోభ్యాణి రక్షాంసి సా విధూయోత్పతిష్యతి। విధూయ జలదాన్ నీలాన్ శశిలేఖా శరత్స్వివ
ఆమె ఆ అచలమైన రాక్షసులను తట్టిపడేసి, శరదృతువులో మేఘాలను తొలగించి వెలిసే చంద్రబింబంలా వెలుగుతుందనిపిస్తోంది.
స్వభావతనుకా నూనం శోకేనానశనేన చ। భూయస్తనుతరా సీతా దేశకాలవిపర్యయాత్
సీత సహజంగా సన్నగా ఉంటుంది. ఇప్పుడు దుఃఖంతో, ఆహారం తినక, దేశకాల మార్పుతో మరింత సన్నబడిపోయి ఉండాలి.
కదా ను రాక్షసేన్ద్రస్య నిధాయోరసి సాయకాన్। శోకం ప్రత్యాహరిష్యామి శోకముత్సృజ్య మానసమ్
ఎప్పుడు నేను రాక్షసుల రాజు ఛాతీలో బాణాలు పొడిచి, అతని మనసులోని దుఃఖాన్ని తిరిగి ఇచ్చి, నా మనసులోని బాధను విడిచిపెడతానో తెలియదు.
కదా ను ఖలు మే సాధ్వీ సీతామరసుతోపమా। సోత్కణ్ఠా కణ్ఠమాలమ్బ్య మోక్ష్యత్యానన్దజం జలమ్
ఎప్పుడు నా సతీమంత సీత, దేవతల కుమార్తెలా, ఆత్రంగా నా మెడను పట్టుకుని, ఆనందంతో కన్నీళ్లు కార్చునో తెలియదు.
కదా శోకమిమం ఘోరం మైథిలీవిప్రయోగజమ్। సహసా విప్రమోక్ష్యామి వాసః శుక్లేతరం యథా
ఎప్పుడు ఈ భయంకరమైన, మైథిలితో విడిపోవడం వల్ల కలిగిన దుఃఖాన్ని, ఒక్కసారిగా నలుపు వస్త్రాన్ని తెల్ల వస్త్రంగా మార్చుకున్నట్టు వదిలేస్తానో తెలియదు.
ఏవం విలపతస్తస్య తత్ర రామస్య ధీమతః। దినక్షయాన్మన్దవపుర్భాస్కరోఽస్తముపాగమత్
అలా ఆ ధీరుడైన రాముడు అక్కడ విలపిస్తూ ఉండగా, రోజు ముగిసే సమయానికి మసకబారిన సూర్యుడు అస్తమించిపోయాడు.
ఆశ్వాసితో లక్ష్మణేన రామః సంధ్యాముపాసత। స్మరన్ కమలపత్రాక్షీం సీతాం శోకాకులీకృతః
లక్ష్మణుడు ఓదార్చగా, రాముడు సాయంత్రపు పూజలు చేసాడు. కానీ, పద్మపత్రాలాంటి కన్నులు కలిగిన సీతను గుర్తు చేసుకుంటూ, దుఃఖంతో మనసు కలవరపడిపోయింది.
thumb|షష్ఠః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే యుద్ధకాణ్డే షష్ఠః సర్గః ॥౬-
ఇప్పుడు యుద్ధకాండలో ఆరో అధ్యాయాన్ని వినండి. మహర్షి వాల్మీకి రామాయణంలో యుద్ధకాండలో ఇది ఆరో అధ్యాయం.
లఙ్కాయాం తు కృతం కర్మ ఘోరం దృష్ట్వా భయావహమ్। రాక్షసేన్ద్రో హనుమతా శక్రేణేవ మహాత్మనా। అబ్రవీద్ రాక్షసాన్ సర్వాన్ హ్రియా కించిదవాఙ్ముఖః
లంకలో జరిగిన భయంకరమైన, భయపెట్టే కార్యాన్ని చూసి, రాక్షసుల రాజు, హనుమంతుడి ముందు ఇంద్రుడు ఎలా తలవంచుతాడో అలా, కొంత సిగ్గుతో ముఖం క్రిందికి వంచి, అందరు రాక్షసులతో మాట్లాడాడు.
ధర్షితా చ ప్రవిష్టా చ లఙ్కా దుష్ప్రసహా పురీ। తేన వానరమాత్రేణ దృష్టా సీతా చ జానకీ
దుర్భేద్యమైన లంక నగరాన్ని ఆ ఒక్క వానరుడు దాటి లోపలికి వచ్చాడు. జనకుని కుమార్తె అయిన సీతను కూడా చూశాడు.
ప్రాసాదో ధర్షితశ్చైత్యః ప్రవరా రాక్షసా హతాః। ఆవిలా చ పురీ లఙ్కా సర్వా హనుమతా కృతా
అక్కడి రాజప్రాసాదం, దేవాలయం ధ్వంసమయ్యాయి. ముఖ్యమైన రాక్షసులు చనిపోయారు. మొత్తం లంక నగరాన్ని హనుమంతుడు కలకలం చేయించాడు.
కిం కరిష్యామి భద్రం వః కిం వో యుక్తమనన్తరమ్। ఉచ్యతాం నః సమర్థం యత్ కృతం చ సుకృతం భవేత్
మీ అందరి మేలుకోసం నేను ఏం చేయాలి? ఇప్పుడు మీకేమి చేయడం సమంజసం? మనం సాధ్యమైనది మాట్లాడుకుందాం, మనం చేసే పని మంచిదైయేలా చూడాలి.