ఇతీవ స మహాబాహుః సీతాహరణకర్శితః। రామః సాగరమాసాద్య వాసమాజ్ఞాపయత్ తదా
సీతను అపహరించబడిన బాధతో ఉన్న బలవంతుడైన రాముడు, సముద్రాన్ని చేరుకుని అక్కడే సైన్యాన్ని దిగిపెట్టమని ఆజ్ఞాపించాడు.
సర్వాః సేనా నివేశ్యన్తాం వేలాయాం హరిపుఙ్గవ। సమ్ప్రాప్తో మన్త్రకాలో నః సాగరస్యేహ లఙ్ఘనే
వానరులలో శ్రేష్ఠుడా, అన్ని సేనలను తీరంపైనే దిగిపెట్టించు. సముద్రాన్ని దాటి వెళ్లేందుకు మనం ఇప్పుడు ఆలోచించాల్సిన సమయం వచ్చింది.
స్వాం స్వాం సేనాం సముత్సృజ్య మా చ కశ్చిత్ కుతో వ్రజేత్। గచ్ఛన్తు వానరాః శూరా జ్ఞేయం ఛన్నం భయం చ నః
ప్రతి ఒక్కరు తమ తమ సేనను విడిచిపెట్టకుండా ఉండాలి. ఎవరూ ఎక్కడికీ దూరం పోకూడదు. ధైర్యవంతమైన వానరులు ముందుకు వెళ్లి, మనకు ఏదైనా గుప్తమైన ప్రమాదం ఉందో తెలుసుకోవాలి.
రామస్య వచనం శ్రుత్వా సుగ్రీవః సహలక్ష్మణః। సేనాం నివేశయత్ తీరే సాగరస్య ద్రుమాయుతే
రాముని మాటలు విని, సుగ్రీవుడు లక్ష్మణుడితో కలిసి, సముద్రపు తీరంలో చెట్లతో నిండిన ప్రదేశంలో సైన్యాన్ని దిగిపెట్టాడు.
విరరాజ సమీపస్థం సాగరస్య చ తద్ బలమ్। మధుపాణ్డుజలః శ్రీమాన్ ద్వితీయ ఇవ సాగరః
ఆ సైన్యం సముద్రానికి దగ్గరగా ఉండి, తేనెరంగు నీటితో మెరిసిపోతూ, మరో సముద్రంలా అద్భుతంగా కనిపించింది.
వేలావనముపాగమ్య తతస్తే హరిపుఙ్గవాః। నివిష్టాశ్చ పరం పారం కాఙ్క్షమాణా మహోదధేః
తీరంలోని వనానికి చేరుకున్న వానర నాయకులు అక్కడే దిగిపోయి, మహాసముద్రాన్ని దాటి ఆపక్క తీరుకు వెళ్లాలని ఆత్రంగా ఎదురు చూశారు.
తేషాం నివిశమానానాం సైన్యసంనాహనిఃస్వనః। అన్తర్ధాయ మహానాదమర్ణవస్య ప్రశుశ్రువే
వారు దిగిపోతుండగా, సైన్యాల గర్జన సముద్రపు గొప్ప శబ్దాన్ని మించిపోయి, చుట్టూ వినిపించింది.
సా వానరాణాం ధ్వజినీ సుగ్రీవేణాభిపాలితా। త్రిధా నివిష్టా మహతీ రామస్యార్థపరాభవత్
సుగ్రీవుడు రక్షణగా ఉండగా, ఆ వానర సేన మూడు విభాగాలుగా విస్తరించి, రాముని కోరిక కోసం సిద్ధంగా నిలిచింది.
సా మహార్ణవమాసాద్య హృష్టా వానరవాహినీ। వాయువేగసమాధూతం పశ్యమానా మహార్ణవమ్
మహాసముద్రాన్ని చేరుకున్న వానర సైన్యం ఆనందంతో ఉప్పొంగి, గాలితో అలలు ఎగిసిపడుతున్న సముద్రాన్ని ఆశ్చర్యంగా చూశారు.
దూరపారమసమ్బాధం రక్షోగణనిషేవితమ్। పశ్యన్తో వరుణావాసం నిషేదుర్హరియూథపాః
దూరంగా, దాటి వెళ్లలేని తీరాన్ని, రాక్షస గణాలతో నిండిన ప్రదేశాన్ని చూసి, వానర నాయకులు వరుణుని నివాసాన్ని చూచి అక్కడే దిగిపోయారు.
చణ్డనక్రగ్రాహఘోరం క్షపాదౌ దివసక్షయే। హసన్తమివ ఫేనౌఘైర్నృత్యన్తమివ చోర్మిభిః
రాత్రి మొదలవుతున్నప్పుడు, సముద్రం మత్స్యాలు, మొసళ్లతో భయంకరంగా కనిపిస్తూ, నురుగు అలలతో నవ్వుతున్నట్టు, ఎగిసే అలలతో నాట్యం చేస్తున్నట్టు కనిపించింది.
చన్ద్రోదయే సముద్భూతం ప్రతిచన్ద్రసమాకులమ్। చణ్డానిలమహాగ్రాహైః కీర్ణం తిమితిమింగిలైః
చంద్రోదయ సమయంలో, సముద్రం చంద్ర ప్రతిబింబాలతో నిండిపోయి, బలమైన గాలులతో, పెద్ద చేపలు, తిమింగలాలతో కిక్కిరిసిపోయింది.
దీప్తభోగైరివాకీర్ణం భుజఙ్గైర్వరుణాలయమ్। అవగాఢం మహాసత్త్వైర్నానాశైలసమాకులమ్
వరుణుని నివాసం ప్రకాశించే పాములతో కప్పబడినట్టు, మహాశక్తులతో నిండిపోయి, ఎన్నో కొండలతో నిండినట్టు కనిపించింది.
సుదుర్గం దుర్గమార్గం తమగాధమసురాలయమ్। మకరైర్నాగభోగైశ్చ విగాఢా వాతలోలితాః। ఉత్పేతుశ్చ నిపేతుశ్చ ప్రహృష్టా జలరాశయః
ఆ ప్రదేశం చాలా దుర్గముగా, దాటి వెళ్లలేని మార్గాలతో, లోతైన చీకటితో, రాక్షసుల నివాసంగా ఉంది. మకరాలు, పాములతో కలిసిన నీరు గాలిలో ఊగిపోతూ, ఎగిసిపడి, ఆనందంగా కనిపించింది.
అగ్నిచూర్ణమివావిద్ధం భాస్వరామ్బుమహోరగమ్। సురారినిలయం ఘోరం పాతాలవిషయం సదా
అది అగ్ని పొడి చల్లినట్లుగా, ప్రకాశవంతమైన జలపాములతో మెరిసిపోతూ, దేవతలకు శత్రువులైన భయంకరమైన ప్రదేశంగా, ఎప్పుడూ పాతాళంలో ఉండేలా కనిపించింది.
సాగరం చామ్బరప్రఖ్యమమ్బరం సాగరోపమమ్। సాగరం చామ్బరం చేతి నిర్విశేషమదృశ్యత
సముద్రం ఆకాశంలా, ఆకాశం సముద్రంలా కనిపించాయి; రెండింటికీ తేడా ఏమీ లేకుండా ఒకటేలా కనబడింది.
సమ్పృక్తం నభసాప్యమ్భః సమ్పృక్తం చ నభోఽమ్భసా। తాదృగ్రూపే స్మ దృశ్యేతే తారారత్నసమాకులే
నీరు ఆకాశంతో కలిసిపోయింది, ఆకాశం నీటితో కలిసిపోయింది; అలా నక్షత్రాలు, రత్నాలతో నిండిన రూపంలో రెండూ కనిపించాయి.
సముత్పతితమేఘస్య వీచిమాలాకులస్య చ। విశేషో న ద్వయోరాసీత్ సాగరస్యామ్బరస్య చ
మేఘాలు పైకి ఎగిసిపోతూ, అలలు వరుసగా ఉప్పొంగుతూ ఉండగా, సముద్రం, ఆకాశం రెండింటికీ తేడా ఏమీ కనిపించలేదు.
అన్యోన్యైరహతాః సక్తాః సస్వనుర్భీమనిఃస్వనాః। ఊర్మయః సిన్ధురాజస్య మహాభేర్య ఇవామ్బరే
సముద్రరాజు అలలు ఒకదానితో ఒకటి ఢీకొని, భయంకరమైన శబ్దంతో గంభీరంగా మోగుతూ, ఆకాశంలో పెద్ద డప్పుల్లా ఉప్పొంగాయి.
రత్నౌఘజలసంనాదం విషక్తమివ వాయునా। ఉత్పతన్తమివ క్రుద్ధం యాదోగణసమాకులమ్
రత్నాలూ, నీటి గొంతు గాలిలో చిక్కుకున్నట్లుగా, కోపంతో పైకి ఎగిసిపోతూ, చేపలతో నిండినట్లుగా వినిపించింది.
దదృశుస్తే మహాత్మానో వాతాహతజలాశయమ్। అనిలోద్ధూతమాకాశే ప్రవలాన్తమివోర్మిభిః
మహాత్ములు ఆ గాలి తాకిన నీటి సముద్రాన్ని, ఆకాశంలో అలలు ప్రవాళంలా మెరిసిపోతూ ఊగిపడుతున్నదాన్ని చూశారు.
తతో విస్మయమాపన్నా హరయో దదృశుః స్థితాః। భ్రాన్తోర్మిజాలసంనాదం ప్రలోలమివ సాగరమ్
అప్పుడు వానరులు అక్కడ నిలబడి, అలల తాళం గంభీరంగా మోగుతూ, సముద్రం చలించిపోతూ ఉండటాన్ని ఆశ్చర్యంగా చూశారు.
thumb|పఞ్చమః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే యుద్ధకాణ్డే పఞ్చమః సర్గః ॥౬-
ఇది యుద్ధకాండలో ఐదవ సర్గ. శ్రీవాల్మీకి రామాయణంలో యుద్ధకాండ ఐదవ అధ్యాయం, వినండి.
సా తు నీలేన విధివత్స్వారక్షా సుసమాహితా। సాగరస్యోత్తరే తీరే సాధు సా వినివేశితా
ఆ సేనను నీలుడు విధిగా బాగా కాపాడుతూ, సముద్రం ఉత్తర తీరంలో చక్కగా నిలిపాడు.
మైన్దశ్చ ద్వివిదశ్చోభౌ తత్ర వానరపుఙ్గవౌ। విచేరతుశ్చ తాం సేనాం రక్షార్థం సర్వతోదిశమ్
మైందుడు, ద్వివిదుడు అనే వానరశ్రేష్ఠులు ఇద్దరూ ఆ సేన చుట్టూ అన్ని దిశలలో సంచరిస్తూ, కాపాడారు.
నివిష్టాయాం తు సేనాయాం తీరే నదనదీపతేః। పార్శ్వస్థం లక్ష్మణం దృష్ట్వా రామో వచనమబ్రవీత్
ఆ సేన నది తీరంలో స్థిరపడినప్పుడు, రాముడు పక్కన ఉన్న లక్ష్మణుడిని చూసి ఇలా అన్నాడు.
శోకశ్చ కిల కాలేన గచ్ఛతా హ్యపగచ్ఛతి। మమ చాపశ్యతః కాన్తామహన్యహని వర్ధతే
కాలం గడిచే కొద్దీ శోకం తగ్గిపోతుందని అంటారు. కానీ నేను నా ప్రియమైనవారిని గుర్తు చేసుకుంటూ ఉండగా, నా బాధ రోజు రోజుకూ పెరుగుతోంది.
వాహి వాత యతః కాన్తా తాం స్పృష్ట్వా మామపి స్పృశ। త్వయి మే గాత్రసంస్పర్శశ్చన్ద్రే దృష్టిసమాగమః
ఓ గాలివా, నువ్వు నా ప్రియమైనవారిని తాకినందువల్ల, నన్ను కూడా తాకు. నీలో ఆమె శరీరస్పర్శ ఉంది, చంద్రునిలో మన ఇద్దరి చూపులు కలుస్తున్నాయి.
తన్మే దహతి గాత్రాణి విషం పీతమివాశయే। హా నాథేతి ప్రియా సా మాం హ్రియమాణా యదబ్రవీత్
దీని వల్ల నా శరీరం విషం తాగినట్లుగా మండిపోతుంది. 'హాయ్ నా రక్షకుడా!' అని నా ప్రియమైనది అపహరించబడుతున్నప్పుడు చెప్పిన మాటలు నన్ను కాల్చేస్తున్నాయి.
తద్వియోగేన్ధనవతా తచ్చిన్తావిమలార్చిషా। రాత్రిందివం శరీరం మే దహ్యతే మదనాగ్నినా
విడిపోవడమే ఇంధనంగా, ఆలోచనలే నిర్మలమైన జ్వాలగా, రాత్రింబవళ్ళు నా శరీరం మనోవ్యథ అగ్నిలో కాలిపోతోంది.